Backup i restore

Backup i restore to zbiorcze określenie procesów tworzenia kopii zapasowych oraz ich odtwarzania w bazie danych.

Backup i restore jako para powiązanych procesów

Backup i restore oznaczają odpowiednio utworzenie kopii zapasowej oraz odtworzenie danych z tej kopii. Backup nie jest zwykłym skopiowaniem kilku plików do innego katalogu. W przypadku bazy danych trzeba zachować dane, strukturę tabel, indeksy, relacje, uprawnienia oraz informacje potrzebne do przywrócenia spójnego stanu. Restore polega natomiast na odczytaniu zapisanej kopii i odtworzeniu środowiska danych albo wybranego fragmentu bazy.

Podstawowym celem backupu jest możliwość powrotu do działania po awarii dysku, błędzie oprogramowania, przypadkowym usunięciu danych lub uszkodzeniu plików. Sama obecność kopii nie oznacza jednak, że odtworzenie będzie możliwe. Kopia może być niepełna, uszkodzona, wykonana w niewłaściwym momencie albo zależna od innego pliku, którego już nie ma. Dlatego proces backup i restore powinien obejmować zarówno zapis danych, jak i okresowe sprawdzanie, czy kopię można rzeczywiście odczytać.

Rodzaje kopii i zakres odtwarzania

Backup pełny zawiera cały objęty nim zbiór danych. Jego zaletą jest prostsze odtwarzanie, ponieważ zwykle wystarcza jedna kopia, ale taki zapis zajmuje więcej miejsca i może trwać dłużej. Backup przyrostowy obejmuje zmiany powstałe od czasu poprzedniej kopii, najczęściej także przyrostowej. Przywrócenie danych z takiego zestawu wymaga kopii pełnej oraz wszystkich kolejnych kopii przyrostowych. Backup różnicowy zawiera zmiany od czasu ostatniej kopii pełnej, więc zajmuje coraz więcej miejsca do momentu wykonania następnego pełnego backupu, ale restore wymaga mniejszej liczby elementów niż przy wariancie przyrostowym.

W bazach danych rozróżnia się także kopie logiczne i fizyczne. Kopia logiczna zapisuje dane w postaci poleceń, rekordów lub innego przenośnego formatu. Może być przydatna przy przenoszeniu wybranych tabel albo całej bazy między środowiskami, lecz jej odtworzenie wymaga ponownego utworzenia obiektów i zapisania rekordów. Kopia fizyczna obejmuje pliki bazy lub ich niskopoziomowy obraz. Jej użycie zależy od konkretnego silnika, układu plików i zgodności środowiska, dlatego nie można bezpośrednio stosować procedury przeznaczonej dla jednego systemu bazodanowego w innym.

Spójność danych podczas backupu i restore

Najważniejszym warunkiem poprawnego backupu jest spójność. Jeżeli kopia zostanie wykonana podczas zapisu powiązanych danych, może zawierać stan, w którym jedna tabela została już zmieniona, a druga jeszcze nie. Silniki baz danych rozwiązują ten problem między innymi przez transakcje, punkty kontrolne, blokady albo mechanizmy odczytu spójnego obrazu. Sposób działania zależy od używanego produktu, dlatego konfigurację backupu trzeba dopasować do konkretnego silnika i jego dokumentacji.

Przywracanie może obejmować całą bazę, pojedynczą tabelę, określony zestaw plików albo stan z wybranego momentu. Odtworzenie do punktu w czasie wymaga zwykle kopii bazowej oraz zapisów zmian wykonanych po jej utworzeniu. Jeżeli brakuje choć jednego wymaganego elementu, odtworzenie może zakończyć się niepowodzeniem albo doprowadzić tylko do wcześniejszego stanu. Po restore należy sprawdzić integralność struktury, możliwość odczytu rekordów, działanie indeksów oraz poprawność aplikacji korzystającej z bazy.

Praktycznym parametrem planowania jest RPO, czyli maksymalna akceptowana ilość danych, którą można utracić, wyrażana jako okres między ostatnim poprawnym backupem a awarią. RTO określa natomiast maksymalny akceptowany czas potrzebny na przywrócenie działania. Oba parametry wpływają na częstotliwość wykonywania kopii, sposób przechowywania zapisów i wymagany czas procedury restore. Nie zastępują testów, ponieważ deklarowany czas odtworzenia trzeba potwierdzić w rzeczywistym środowisku.

Weryfikacja kopii na komputerze użytkownika

Na laptopie lub komputerze PC warto rozdzielić dane robocze od kopii zapasowej i nie przechowywać jedynego backupu na tym samym dysku, z którego pochodzą dane. Uszkodzenie nośnika, błąd systemu plików albo przypadkowe usunięcie katalogu może wtedy objąć oba zestawy. Stosowana często zasada 3-2-1 zakłada posiadanie co najmniej trzech kopii danych, na dwóch różnych rodzajach nośników, z jedną kopią przechowywaną poza głównym urządzeniem. Jest to reguła organizacyjna, a nie gwarancja poprawności konkretnego programu.

Kontrola backupu powinna obejmować datę wykonania, zakres danych, rozmiar pliku, komunikaty programu oraz możliwość odczytu kopii. Przy bazach danych dodatkowo trzeba sprawdzić, czy zapisano wszystkie wymagane elementy i czy procedura restore odtwarza dane bez błędów. W przypadku problemów z laptopem, komputerem stacjonarnym, dyskiem lub systemem plików Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów i komputerów PC oraz diagnostyką podzespołów związanych z dostępem do danych.