BIOS Award

Award BIOS to historyczny dostawca firmware, którego linia produktów została przejęta przez Phoenix Technologies — obecnie praktycznie niespotykany na nowym sprzęcie, ale wciąż obecny na starszych płytach głównych.

BIOS Award – czym był i jakie ma znaczenie

BIOS Award to nazwa kojarzona z rodziną starszych programów firmware, czyli niskopoziomowego oprogramowania zapisanego w pamięci płyty głównej. Jego zadaniem było przygotowanie podstawowych podzespołów komputera do uruchomienia, sprawdzenie najważniejszych elementów oraz przekazanie kontroli systemowi operacyjnemu. Zanim komputer przejdzie do ładowania Windows lub innego systemu, firmware inicjalizuje między innymi procesor, pamięć operacyjną, układ graficzny, kontrolery dysków i urządzenia wejściowe.

Określenie Award BIOS dotyczy rozwiązań rozwijanych przez firmę Award Software. Z czasem marka została włączona do Phoenix Technologies, dlatego w dokumentacji, na ekranie startowym albo w narzędziach diagnostycznych można spotkać zarówno nazwę Award, jak i oznaczenia związane z Phoenix. Nie oznacza to konkretnego modelu płyty głównej. Jest to przede wszystkim informacja o rodzinie firmware zastosowanego w danym urządzeniu.

Na starszych komputerach BIOS Award może być widoczny jako charakterystyczny ekran tekstowy wyświetlany zaraz po włączeniu zasilania. Dostęp do ustawień uzyskuje się zwykle przez klawisz wskazany podczas uruchamiania, choć dokładna kombinacja zależy od producenta płyty. W menu można znaleźć ustawienia kolejności uruchamiania, obsługi pamięci, zegara systemowego, kontrolerów magazynu danych oraz podstawowych urządzeń zintegrowanych.

BIOS Award na tle nowszych rozwiązań firmware

Klasyczny BIOS Award działa według modelu charakterystycznego dla komputerów projektowanych przed upowszechnieniem UEFI. Interfejs jest zazwyczaj tekstowy, zakres ustawień bywa ograniczony, a sposób obsługi dysków i uruchamiania systemu wynika z możliwości konkretnej płyty głównej. W praktyce nie należy oceniać firmware wyłącznie po nazwie. Znaczenie mają także wersja programu, producent płyty, zastosowany chipset oraz aktualne ustawienia zapisane w pamięci konfiguracyjnej.

UEFI jest rozwinięciem koncepcji firmware odpowiedzialnego za start komputera, ale oferuje inną organizację pracy. Może zapewniać graficzne menu, obsługę myszy, rozbudowane mechanizmy startowe oraz lepszą współpracę z nowoczesnymi sposobami partycjonowania dysków. W wielu opisach starszych komputerów słowo BIOS jest jednak używane potocznie także wtedy, gdy płyta korzysta z firmware opartego na UEFI. Dlatego podczas diagnozy warto ustalić rzeczywisty model płyty i wersję programu, zamiast wyciągać wnioski wyłącznie na podstawie wyglądu ekranu.

Istotnym elementem BIOS Award są kody sygnałów dźwiękowych oraz komunikaty pojawiające się podczas testu POST. POST to wstępna kontrola podzespołów wykonywana przed próbą uruchomienia systemu. Jeżeli komputer nie wyświetla obrazu, sekwencja krótkich i długich sygnałów może wskazywać na problem z pamięcią, kartą graficzną, procesorem albo innym elementem odpowiedzialnym za rozpoczęcie pracy. Interpretacja sygnałów nie jest jednak uniwersalna, ponieważ może zmieniać się zależnie od wersji firmware i producenta płyty.

Typowe problemy związane z BIOS Award

W starszych płytach głównych trudności mogą pojawić się już na etapie startu. Komputer może zatrzymywać się na ekranie POST, samoczynnie wracać do ustawień firmware, nie wykrywać dysku albo wyświetlać komunikat o błędnej konfiguracji. Czasem przyczyną jest rozładowana bateria podtrzymująca pamięć ustawień. W takiej sytuacji data i godzina mogą się zerować, a zapisana kolejność uruchamiania lub wybrane opcje kontrolerów mogą wracać do wartości domyślnych.

Innym problemem jest nieprawidłowa konfiguracja urządzenia startowego. Po wymianie dysku, odłączeniu jednego z nośników albo zmianie ustawień kontrolera płyta może próbować uruchamiać system z niewłaściwego urządzenia. Objawem bywa komunikat o braku systemu operacyjnego, migający kursor albo powrót do menu BIOS. Przed zmianą ustawień należy ustalić, czy nośnik jest widoczny w zakładce dotyczącej urządzeń magazynujących oraz czy wybrany tryb pracy odpowiada instalacji systemu.

Problemy mogą również dotyczyć pamięci RAM. Nieprawidłowo osadzony moduł, zabrudzone styki, niesprawna kość albo ustawienia niedopasowane do możliwości płyty mogą powodować brak obrazu, restartowanie komputera i powtarzające się sygnały POST. Podobne objawy mogą wystąpić przy awarii karty graficznej lub zasilania, dlatego sam kod dźwiękowy nie zawsze wystarcza do wskazania uszkodzonej części.

Ryzyko wiąże się także z aktualizacją firmware. W przypadku starszej płyty należy najpierw sprawdzić dokładne oznaczenie modelu, wersję zastosowanego programu i zgodność pliku aktualizacyjnego. Wgranie niewłaściwego obrazu może doprowadzić do utraty możliwości uruchomienia komputera. Z tego powodu nie powinno się przerywać procesu aktualizacji, zmieniać nazwy plików bez potwierdzenia w instrukcji ani korzystać z procedury przeznaczonej dla podobnego, lecz innego wariantu płyty.

Kiedy warto zgłosić komputer z BIOS Award do serwisu

Zgłoszenie do serwisu jest uzasadnione, gdy komputer nie przechodzi testu POST, nie pokazuje obrazu, nie rozpoznaje dysku, gubi ustawienia albo uruchamia się tylko po wielokrotnych próbach. Pomoc może być potrzebna również wtedy, gdy po zmianie konfiguracji pojawiły się restarty, nietypowe komunikaty lub problemy z wykrywaniem pamięci. W przypadku starszego sprzętu ważne jest rozdzielenie usterki firmware od awarii płyty głównej, zasilacza, pamięci, karty graficznej i nośnika danych.

Przed przekazaniem urządzenia warto zanotować pojawiające się komunikaty, liczbę sygnałów dźwiękowych oraz moment, w którym uruchamianie zostaje przerwane. Pomocne są także informacje o ostatniej zmianie sprzętowej, wymianie dysku, zaniku zasilania lub próbie modyfikacji ustawień. Takie dane ułatwiają odtworzenie problemu i ograniczają ryzyko przypadkowego przywracania opcji, które były potrzebne do prawidłowego startu systemu.

W Warszawie diagnostykę problemów z komputerem można zlecić w serwisie Warszawskie Pogotowie Komputerowe 24/7, gdzie przed naprawą sprawdza się zależności między firmware a pozostałymi podzespołami. W przypadku laptopa obowiązuje darmowa diagnoza LAPTOPA, co pozwala rozpocząć ocenę usterki bez zgadywania, czy źródłem problemu jest BIOS, pamięć, ekran, dysk lub układ zasilania. Szczególnie przy starszych płytach głównych takie rozpoznanie ma znaczenie, ponieważ objawy awarii firmware często przypominają uszkodzenie innych elementów komputera.