BIOS wymaga ręcznego dodania wpisu UEFI

BIOS wymagający ręcznego dodania wpisu UEFI do listy rozruchu oznacza, że automatyczne wykrycie bootloadera nie powiodło się — wpis dodaje się poleceniem `bcdedit` lub narzędziem `efibootmgr` (Linux).

Na czym polega ręczne dodanie wpisu UEFI

Komunikat „BIOS wymaga ręcznego dodania wpisu UEFI” wskazuje, że komputer uruchamia się w trybie UEFI, lecz w pamięci ustawień firmware nie ma prawidłowej pozycji prowadzącej do programu rozruchowego systemu. Sam system może nadal znajdować się na dysku i jego pliki nie muszą być uszkodzone. Problem dotyczy warstwy startowej, czyli tego, w jaki sposób płyta główna ma odnaleźć plik uruchamiający system operacyjny.

W trybie UEFI wpis rozruchowy zwykle wskazuje plik znajdujący się na partycji EFI. Jest to niewielka, specjalna partycja w układzie GPT, przechowująca między innymi pliki potrzebne do rozpoczęcia ładowania systemu. Jeżeli wpis zostanie usunięty, zmieniona zostanie kolejność uruchamiania albo firmware przestanie rozpoznawać właściwą ścieżkę, na ekranie może pojawić się komunikat o braku urządzenia startowego, menedżera rozruchu lub systemu operacyjnego.

Ręczne dodanie pozycji UEFI polega na wskazaniu odpowiedniego nośnika, partycji systemowej oraz pliku rozruchowego. W zależności od używanego systemu i dostępu do narzędzi można wykonać to z poziomu ustawień płyty głównej, środowiska odzyskiwania albo wiersza poleceń. W systemach Windows stosuje się między innymi polecenia związane z konfiguracją magazynu rozruchowego, natomiast w systemach Linux wykorzystywane są narzędzia zarządzające zmiennymi UEFI, takie jak efibootmgr.

UEFI, kolejność startu i pliki rozruchowe

W starszym trybie BIOS proces uruchamiania opierał się na kodzie zapisanym w głównym sektorze dysku. UEFI działa inaczej: firmware odczytuje wpisy zapisane w pamięci nieulotnej płyty głównej, a następnie uruchamia wskazany plik z partycji EFI. Ta różnica ma znaczenie podczas naprawy, ponieważ samo ustawienie dysku jako pierwszego urządzenia startowego nie zawsze wystarcza. Nośnik może być widoczny w menu, ale bez prawidłowego wpisu nie zostanie wskazany konkretny program rozruchowy.

Ważna jest zgodność kilku elementów: trybu startu ustawionego w firmware, stylu partycjonowania dysku, obecności partycji EFI, lokalizacji plików rozruchowych oraz kolejności wpisów. Instalacja wykonana w trybie UEFI może nie uruchomić się po przełączeniu komputera na tryb zgodności ze starszym BIOS-em. Podobnie system zainstalowany na dysku w układzie GPT może wymagać zachowania ustawień UEFI, aby start przebiegał prawidłowo.

Sam wpis UEFI nie jest kopią systemu ani osobnym plikiem znajdującym się na dysku. To informacja zapisana w pamięci firmware, zawierająca między innymi nazwę pozycji startowej i ścieżkę do pliku rozruchowego. Z tego powodu reset ustawień płyty głównej, aktualizacja firmware, wymiana dysku, klonowanie nośnika lub zmiana konfiguracji partycji może spowodować utratę albo dezaktualizowanie wpisu.

Przed zapisaniem nowej pozycji należy ustalić, czy wskazywana partycja rzeczywiście zawiera właściwe pliki. Dodanie przypadkowej ścieżki może tylko zmienić komunikat błędu lub utworzyć pozycję, która będzie widoczna w menu, ale nie uruchomi systemu. W razie potrzeby wpis można również ustawić jako domyślny albo usunąć jego nieaktualne duplikaty, zachowując ostrożność przy modyfikacji ustawień firmware.

Najczęstsze przyczyny i objawy błędu - BIOS wymaga ręcznego dodania wpisu UEFI

Jedną z typowych przyczyn jest skasowanie lub uszkodzenie wpisu podczas przywracania ustawień fabrycznych płyty głównej. Zdarza się także, że po aktualizacji systemu, zmianie dysku albo przywróceniu obrazu partycja EFI pozostaje na nośniku, lecz firmware nie otrzymuje poprawnej informacji, jak z niej skorzystać. W takiej sytuacji pliki użytkownika mogą być dostępne po podłączeniu dysku do innego komputera, mimo że urządzenie nie startuje samodzielnie.

Podobne objawy mogą wystąpić po klonowaniu dysku. Jeżeli sklonowano partycję systemową, lecz pominięto partycję EFI, nowy nośnik może zawierać dane systemu, ale nie mieć kompletnego mechanizmu uruchamiania. Problem może też wynikać z nieprawidłowej identyfikacji dysku, zmienionej kolejności startowej, wyłączonego trybu UEFI albo aktywnego mechanizmu zabezpieczającego, który odrzuca nieprawidłowo podpisany program rozruchowy.

W praktyce spotykane są między innymi następujące symptomy:

• brak systemu operacyjnego na liście dostępnych urządzeń startowych;
• powrót do ustawień firmware po każdym ponownym uruchomieniu;
• komunikat o braku urządzenia rozruchowego, mimo że dysk jest wykrywany;
• pojawienie się kilku podobnych pozycji UEFI po kolejnych próbach naprawy;
• uruchamianie tylko jednego z kilku systemów zainstalowanych na komputerze;
• problemy po zmianie baterii podtrzymującej ustawienia płyty głównej;
• brak startu po przełożeniu dysku do innego komputera o odmiennej konfiguracji.

Nie każdy przypadek wymaga od razu odbudowy całego systemu. Najpierw powinno zostać sprawdzone, czy dysk jest prawidłowo rozpoznawany, czy partycja EFI zachowała strukturę oraz czy ustawiony tryb uruchamiania odpowiada sposobowi instalacji systemu. Jeżeli nośnik zgłasza błędy odczytu, samo dodanie wpisu nie rozwiąże przyczyny i może być potrzebne zabezpieczenie danych przed dalszymi operacjami.

Kiedy najlepiej przekazać urządzenie do naprawy - BIOS wymaga ręcznego dodania wpisu UEFI

Do serwisu warto zgłosić urządzenie wtedy, gdy wpis UEFI znika ponownie po restarcie, system jest widoczny na dysku, lecz nie pojawia się w menu startowym, albo gdy nie ma pewności, które ustawienia firmware można bezpiecznie zmienić. Dotyczy to również sytuacji, w której komputer przestał się uruchamiać po klonowaniu nośnika, aktualizacji płyty głównej, zmianie ustawień zabezpieczeń lub przywróceniu domyślnej konfiguracji.

W ramach diagnostyki można ustalić, czy problem leży w samym wpisie, partycji EFI, plikach rozruchowych, konfiguracji trybu UEFI, kolejności startu czy stanie technicznym dysku. Następnie dobiera się odpowiednią metodę: odtworzenie pozycji startowej, odbudowę konfiguracji rozruchu, naprawę partycji systemowej albo zabezpieczenie danych przed dalszą ingerencją. Szczególnej ostrożności wymaga komputer z kilkoma systemami, szyfrowaniem dysku lub ważnymi plikami, ponieważ nieprzemyślane formatowanie może usunąć dane potrzebne do późniejszego odzyskania.

W Warszawie takie przypadki można przekazać do Serwisu laptopów i komputerów PC - Warszawa, opisując objawy oraz moment, od którego urządzenie nie uruchamia systemu. Pozwala to przygotować diagnostykę pod kątem ustawień UEFI, nośnika i konfiguracji rozruchowej. Naprawy są z reguły realizowane w czasie do 3 dni roboczych, zależnie od zakresu problemu i koniecznych czynności.