Blokowanie makr

Blokowanie makr to ustawienie zabezpieczeń uniemożliwiające wykonywanie kodu VBA osadzonego w otwieranych dokumentach.

Na czym polega blokowanie makr VBA

Blokowanie makr to mechanizm zabezpieczeń, który uniemożliwia automatyczne wykonywanie kodu VBA osadzonego w dokumentach pakietu Microsoft Office. Makro jest programem zapisanym wewnątrz pliku, na przykład dokumentu Word, arkusza Excel albo prezentacji PowerPoint. Może wykonywać operacje dostępne dla aplikacji, takie jak przetwarzanie danych, modyfikowanie zawartości dokumentu, uruchamianie poleceń programu lub komunikowanie się z innymi składnikami systemu. Z tego powodu dokument zawierający makra wymaga większej ostrożności niż plik pozbawiony aktywnego kodu.

Makra mogą występować między innymi w plikach DOCM, DOTM, XLSM, XLTM, XLAM, PPTM i POTM. W zwykłych plikach DOCX, XLSX oraz PPTX kod VBA nie jest przechowywany w standardowej strukturze dokumentu. Samo zapisanie pliku w formacie obsługującym makra nie oznacza jeszcze, że kod zostanie wykonany. O tym decydują ustawienia zabezpieczeń aplikacji Office, pochodzenie pliku, jego podpis cyfrowy oraz ewentualne zasady skonfigurowane przez administratora systemu.

Ustawienia zaufania i pochodzenie dokumentu

W aplikacjach Microsoft Office działanie makr kontroluje między innymi Centrum zaufania. Dostępne ustawienia mogą całkowicie wyłączyć makra bez powiadomienia, wyłączyć je z wyświetleniem ostrzeżenia albo zezwolić na ich wykonywanie. W praktyce ustawienie z ostrzeżeniem pozwala otworzyć dokument i obejrzeć jego treść, a użytkownik może osobno zdecydować, czy włączyć aktywną zawartość. Kliknięcie przycisku zezwalającego na makra zmienia zachowanie dokumentu w bieżącej aplikacji i powinno być wykonywane tylko wtedy, gdy źródło pliku oraz jego przeznaczenie są znane.

Istotne znaczenie ma także oznaczenie pochodzenia pliku, często określane jako Mark of the Web. Dokument pobrany z internetu lub otrzymany jako załącznik może zostać oznaczony przez system plików jako pochodzący z niezaufanej strefy. Microsoft Office może wtedy automatycznie zablokować makra w takim dokumencie, nawet jeśli ogólne ustawienie zezwala na ich używanie. Odblokowanie pliku we właściwościach systemu nie jest tym samym co włączenie makr w aplikacji i nie powinno być stosowane bez sprawdzenia, skąd dokument pochodzi oraz czy jego zawartość jest oczekiwana.

Podpis cyfrowy, lokalizacje zaufane i polityki

Blokowanie wszystkich makr różni się od zezwalania wyłącznie na makra podpisane cyfrowo. Podpis cyfrowy pozwala powiązać kod z certyfikatem autora i sprawdzić, czy zawartość została zmieniona po podpisaniu. Jeżeli certyfikat jest zaufany, aplikacja może dopuścić wykonanie makra zgodnie z ustawioną polityką. Podpis nie potwierdza jednak, że kod jest bezpieczny ani że autor dokumentu ma dobre zamiary. Potwierdza przede wszystkim tożsamość podmiotu wskazanego w certyfikacie i integralność podpisanej zawartości.

W środowisku biurowym zasady wykonywania makr mogą być ustawione centralnie za pomocą zasad grupy lub innych mechanizmów zarządzania konfiguracją. Administrator może wymusić blokowanie makr pochodzących z internetu, ograniczyć możliwość zmiany ustawień Centrum zaufania albo określić zaufane lokalizacje dla dokumentów. Lokalizacja zaufana zmniejsza liczbę ostrzeżeń, ale każdy plik umieszczony w takim katalogu może podlegać łagodniejszym regułom zabezpieczeń. Z tego powodu nie należy dodawać przypadkowych folderów, katalogów pobierania ani całych dysków do lokalizacji zaufanych.

Objawy blokady i bezpieczna weryfikacja

Skutkiem blokady może być brak automatycznego odświeżenia danych, niedziałający przycisk formularza, niewykonanie procedury importu albo komunikat informujący, że makra zostały wyłączone. Nie zawsze oznacza to uszkodzenie dokumentu. Przyczyną może być prawidłowo działająca polityka bezpieczeństwa, plik pobrany z internetu, nieprawidłowy podpis cyfrowy albo otwarcie dokumentu w aplikacji, która nie obsługuje danego kodu VBA. W pierwszej kolejności warto sprawdzić rozszerzenie pliku, źródło dokumentu, komunikat wyświetlany przez Office oraz ustawienia Centrum zaufania.

Weryfikacja powinna rozpocząć się od otwarcia kopii dokumentu i pozostawienia makr zablokowanych. Należy sprawdzić, czy dokument jest oczekiwany, czy podpis cyfrowy jest rozpoznawalny i czy jego zawartość odpowiada deklarowanemu zastosowaniu. Nie należy włączać makr tylko dlatego, że dokument wyświetla ostrzeżenie o ograniczonej funkcjonalności. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, a w ramach diagnostyki można również sprawdzić problemy z uruchamianiem dokumentów oraz konfiguracją aplikacji biurowych.