Boot from CD/DVD

Rozruch z CD/DVD (Boot from CD/DVD) to opcja wyboru napędu optycznego jako urządzenia startowego — coraz rzadziej używana wraz z odejściem laptopów od wbudowanych napędów optycznych.

Boot from CD/DVD — na czym polega rozruch z nośnika optycznego

Boot from CD/DVD oznacza uruchomienie komputera z płyty umieszczonej w napędzie optycznym zamiast z systemu zapisanego na wewnętrznym dysku. Podczas startu firmware urządzenia, czyli BIOS lub UEFI, sprawdza ustaloną kolejność źródeł rozruchu i może przekazać kontrolę programowi znajdującemu się na płycie. W ten sposób da się uruchomić środowisko instalacyjne, narzędzie diagnostyczne, system ratunkowy albo specjalny program serwisowy bez korzystania z aktualnie zainstalowanego systemu operacyjnego.

Sam zapis danych na zwykłej płycie nie wystarcza, aby komputer potraktował ją jako nośnik startowy. Obraz ISO powinien zostać nagrany jako obraz dysku, a nie skopiowany na płytę w postaci pojedynczego pliku. Płyta musi również zawierać właściwą strukturę startową zgodną z trybem uruchamiania obsługiwanym przez dany komputer. Po włączeniu urządzenia może pojawić się komunikat z prośbą o naciśnięcie klawisza, na przykład Enter, aby rozpocząć rozruch z nośnika.

Znaczenie ustawień BIOS/UEFI i porównanie z innymi metodami

Możliwość uruchomienia z CD/DVD zależy od ustawień kolejności startowej. W menu BIOS/UEFI napęd optyczny może znajdować się przed dyskiem, za dyskiem albo być całkowicie pomijany. W niektórych konfiguracjach wymagane jest ręczne wywołanie menu bootowania za pomocą klawisza wskazywanego na ekranie podczas uruchamiania. Jeżeli włączono mechanizm Secure Boot, starsza płyta lub program ratunkowy może nie zostać zaakceptowany, ponieważ nie zawiera odpowiedniego podpisu cyfrowego.

Rozruch z płyty pełni podobną funkcję jak uruchomienie z pamięci USB, lecz różni się szybkością, trwałością i dostępnością sprzętu. Nośnik optyczny nie wymaga używania portu USB, ale napędy CD/DVD są obecnie mniej powszechne, szczególnie w cienkich laptopach. Pamięć USB zwykle pozwala szybciej przygotować i uruchomić środowisko instalacyjne, natomiast płyta może być przydatna wtedy, gdy nośnik USB jest blokowany, niedostępny albo nie jest rozpoznawany przez firmware. W obu przypadkach należy sprawdzić zgodność obrazu startowego z trybem UEFI lub starszym trybem BIOS.

W praktyce coraz częściej stosuje się też sieciowy rozruch PXE, partycję odzyskiwania albo narzędzia uruchamiane bezpośrednio z dysku. CD/DVD pozostaje jednak użytecznym pojęciem w dokumentacji starszych komputerów, instrukcjach instalacji oraz procedurach ratowania danych. Wybór konkretnej metody zależy od stanu urządzenia, rodzaju problemu i tego, czy możliwy jest dostęp do ustawień firmware.

Typowe problemy z uruchamianiem z CD/DVD

Najczęstszym objawem nieudanego rozruchu jest przejście komputera od razu do systemu z dysku albo wyświetlenie komunikatu o braku urządzenia startowego. Przyczyną może być niewłaściwa kolejność bootowania, wyłączony napęd w BIOS/UEFI, pusta lub uszkodzona płyta, błędnie nagrany obraz, zabrudzona soczewka albo awaria samego napędu. Zdarza się również, że płyta jest poprawna, lecz komputer nie obsługuje jej w wybranym trybie uruchamiania.

Jeżeli pojawia się komunikat „Press any key to boot from CD/DVD”, konieczne może być naciśnięcie klawisza w krótkim czasie. Brak reakcji powoduje wtedy przejście do następnego źródła rozruchu, co może sprawiać wrażenie, że napęd nie działa. Warto także sprawdzić, czy płyta została włożona przed rozpoczęciem startu oraz czy jest widoczna w menu wyboru urządzenia. W laptopach z napędem wysuwanym mechanicznie należy upewnić się, że tacka została prawidłowo zamknięta.

Problemy mogą wynikać również z pomieszania instalacji systemu z diagnostyką sprzętu. Uruchomienie komputera z płyty nie naprawia automatycznie uszkodzeń dysku, pamięci operacyjnej, zasilania ani płyty głównej. Jeżeli środowisko z CD/DVD również zawiesza się, resetuje albo nie odczytuje danych, podejrzenie może dotyczyć podzespołów lub napędu, a nie samego systemu znajdującego się na dysku. Przed rozpoczęciem instalacji należy zachować ostrożność, ponieważ niektóre programy startowe umożliwiają formatowanie partycji i usuwanie danych.

Kiedy trzeba umówić wizytę serwisową - Boot from CD/DVD

Pomoc serwisowa może być wskazana, gdy komputer nie pokazuje napędu w BIOS/UEFI, nie reaguje na prawidłowo przygotowaną płytę, wyświetla powtarzające się błędy odczytu lub uruchamia niewłaściwy nośnik mimo zmiany ustawień. W przypadku laptopa dodatkowym sygnałem jest brak możliwości wysunięcia tacki, nietypowy hałas napędu albo przerywanie odczytu po rozgrzaniu urządzenia. W komputerze stacjonarnym warto uwzględnić także przewody zasilające i sygnałowe napędu oraz stan jego montażu.

W Warszawie takie objawy można zgłosić do serwisu laptopów i komputerów PC działającego jako Warszawskie Pogotowie Komputerowe 24/7. Podczas przyjęcia można ustalić, czy przyczyną jest nośnik, ustawienia firmware, napęd optyczny, dysk lub inny element komputera. Naprawy trwają z reguły do 3 dni roboczych, o ile zakres usterki i dostępność potrzebnych części pozwalają na wykonanie prac w tym terminie.

Przed przekazaniem urządzenia warto poinformować o celu uruchamiania z płyty, na przykład instalacji systemu, odzyskaniu danych lub wykonaniu testu sprzętu. Pozwala to dobrać właściwą procedurę i ograniczyć ryzyko przypadkowego nadpisania informacji. Jeżeli na dysku znajdują się ważne pliki, nie powinno się wielokrotnie uruchamiać narzędzi naprawczych ani rozpoczynać instalacji bez wcześniejszego ustalenia, czy dane mają zostać zachowane.