brak szyfrowania danych

Brak szyfrowania danych to ogólne określenie luki bezpieczeństwa pozostawiającej informacje bez ochrony kryptograficznej.

Na czym polega brak szyfrowania danych

Brak szyfrowania danych oznacza, że informacje są przechowywane albo przesyłane w postaci, którą można odczytać bez użycia klucza kryptograficznego. Nie zawsze oznacza to natychmiastowy wyciek, ale usuwa jedną z podstawowych barier utrudniających dostęp do treści osobom nieuprawnionym. Przykładem może być dokument zapisany na dysku bez szyfrowania, kopia zapasowa przechowywana jako zwykły plik albo transmisja danych realizowana przez nieszyfrowany protokół HTTP zamiast HTTPS.

Szyfrowanie zmienia dane jawne, nazywane tekstem otwartym, w szyfrogram. Do jego odczytania potrzebny jest odpowiedni klucz oraz mechanizm kryptograficzny. Współczesne systemy wykorzystują przede wszystkim szyfry symetryczne, w których ten sam klucz służy do szyfrowania i odszyfrowania, oraz kryptografię asymetryczną, opartą na parze klucza publicznego i prywatnego. Sam fakt zastosowania szyfrowania nie gwarantuje jednak bezpieczeństwa, jeżeli klucz jest łatwo dostępny, hasło jest słabe albo system wykorzystuje nieprawidłową konfigurację.

Dane przechowywane i dane przesyłane

W przypadku danych przechowywanych istotne jest szyfrowanie całego nośnika albo wybranych plików. Szyfrowanie całego dysku chroni zawartość przede wszystkim wtedy, gdy komputer jest wyłączony, a nośnik zostanie wymontowany lub urządzenie zostanie utracone. Po uruchomieniu systemu i poprawnym uwierzytelnieniu dane mogą być dostępne dla użytkownika oraz działających programów. Z tego powodu szyfrowanie dysku nie zastępuje kontroli kont, aktualizacji, kopii zapasowych ani ochrony przed złośliwym oprogramowaniem.

Dane przesyłane przez sieć powinny być chronione przed odczytem i modyfikacją podczas transmisji. HTTPS wykorzystuje protokół TLS do zabezpieczenia komunikacji między przeglądarką a serwerem. W praktyce sama ikona kłódki w przeglądarce potwierdza zaszyfrowanie połączenia z określonym serwerem, ale nie potwierdza, że treść strony jest prawdziwa ani że użytkownik nie został nakłoniony do podania danych na fałszywej witrynie. Szyfrowanie transportowe chroni kanał komunikacji, natomiast nie musi chronić danych po ich zapisaniu na serwerze lub komputerze.

Skutki pozostawienia informacji bez ochrony kryptograficznej

Jeżeli pliki nie są szyfrowane, osoba uzyskująca dostęp do dysku może próbować odczytać je bez znajomości hasła do konta systemowego. Dotyczy to między innymi dokumentów, archiwów, baz lokalnych programów, plików konfiguracyjnych i zapisanych kopii zapasowych. Szczególne znaczenie ma sposób usunięcia pliku: zwykłe skasowanie wpisu z systemu plików nie zawsze usuwa natychmiast wszystkie dane z powierzchni nośnika, dlatego informacje mogą pozostać możliwe do odzyskania do czasu ich nadpisania albo bezpiecznego wymazania.

Nieszyfrowana transmisja może umożliwić przechwycenie treści przez urządzenie znajdujące się na drodze połączenia. Ryzyko zależy od rodzaju sieci, konfiguracji urządzeń, użytego protokołu i charakteru przesyłanych informacji. W przypadku haseł, tokenów sesyjnych lub dokumentów problemem może być nie tylko poznanie treści, lecz także wykorzystanie przechwyconych danych do podszycia się pod użytkownika. Szyfrowanie nie naprawi natomiast błędów po stronie aplikacji, nie usunie zainfekowanych plików i nie zabezpieczy informacji ujawnionych dobrowolnie w niewłaściwym miejscu.

Jak rozpoznać i ograniczyć problem na komputerze

Sprawdzenie braku szyfrowania powinno rozpocząć się od ustalenia, gdzie dane są przechowywane i którędy przepływają. Należy rozróżnić dysk systemowy, dodatkowe partycje, pamięci USB, zewnętrzne dyski, foldery synchronizowane z usługą sieciową oraz kopie zapasowe. Trzeba także sprawdzić, czy połączenia używane przez przeglądarkę i programy korzystają z HTTPS, TLS albo innego właściwego mechanizmu ochrony. W systemie Windows stan szyfrowania urządzenia lub funkcji BitLocker można zweryfikować w ustawieniach zabezpieczeń albo poleceniem manage-bde -status uruchomionym z odpowiednimi uprawnieniami.

Ograniczenie problemu polega na włączeniu szyfrowania obsługiwanego przez konkretny system i sprzęt, zabezpieczeniu kluczy odzyskiwania oraz przechowywaniu kopii zapasowych w sposób również chroniony kryptograficznie. Klucz odzyskiwania nie powinien być zapisany wyłącznie na tym samym dysku, którego dotyczy szyfrowanie. Przed zmianą konfiguracji należy sprawdzić, czy kopia zapasowa jest aktualna i czy można ją odtworzyć. W przypadku podejrzenia nieuprawnionego dostępu warto najpierw odłączyć komputer od sieci, zachować dowody w postaci komunikatów i logów oraz unikać pochopnego formatowania nośnika.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym sprawdzeniem konfiguracji zabezpieczeń oraz przyczyn problemów z dostępem do danych.