Compiz

Compiz to menedżer okien z efektami kompozytowymi używany w Linuksie — nie ma zastosowania w systemie Windows; wzmianka pojawia się głównie w kontekście dual-boot.

Compiz — czym jest i do czego służy

Compiz to menedżer okien dla środowisk linuksowych, który łączy klasyczne zarządzanie oknami z kompozycją obrazu wyświetlanego na pulpicie. Oznacza to, że poszczególne elementy interfejsu nie muszą być rysowane bezpośrednio na ekranie jako proste, nieprzezroczyste prostokąty. Obraz okien może zostać najpierw złożony w pamięci graficznej, a następnie przedstawiony użytkownikowi z dodatkowymi przejściami, przezroczystością, cieniem, animacją lub zmianą sposobu przełączania się między pulpitami.

Program działa jako menedżer okien z kompozycją, więc odpowiada jednocześnie za rozmieszczanie okien oraz za część wizualnych efektów pulpitu. W zależności od używanej konfiguracji możliwe było między innymi obracanie wirtualnego pulpitu w formie sześcianu, płynne minimalizowanie okien, powiększanie fragmentu ekranu, przyciąganie uwagi do określonego okna oraz uzyskiwanie półprzezroczystych elementów interfejsu. Takie funkcje nie stanowią osobnego programu graficznego, lecz rozszerzają sposób prezentowania zwykłego pulpitu.

Compiz nie jest systemem operacyjnym ani środowiskiem graficznym w pełnym znaczeniu tego określenia. Jest warstwą współpracującą z określonym środowiskiem Linuksa i jego bibliotekami, sterownikiem grafiki oraz systemem obsługi sesji użytkownika. Dlatego sama obecność plików związanych z Compiz nie oznacza, że cały system został uszkodzony. Może świadczyć o wcześniejszym używaniu efektów pulpitu, pozostałości po dawnej konfiguracji albo niepełnym usunięciu pakietów.

Jak Compiz działa na tle innych menedżerów okien

W zwykłym menedżerze okien podstawowe zadania obejmują tworzenie ramek, zmienianie rozmiaru, przesuwanie, układanie oraz zamykanie okien. Menedżer kompozytowy wykonuje te czynności, ale dodatkowo pobiera zawartość okien do bufora obrazu. Dzięki temu może przekształcać gotowe powierzchnie przed wyświetleniem ich na monitorze. Różnica jest szczególnie widoczna przy animacjach, płynnych przejściach i efektach nakładanych na cały pulpit.

W praktyce działanie Compiz zależy od kilku współpracujących elementów: serwera wyświetlania, bibliotek odpowiedzialnych za kompozycję, sterownika karty graficznej, akceleracji sprzętowej oraz konfiguracji środowiska graficznego. Jeśli jeden z tych składników nie obsługuje wymaganej funkcji albo działa nieprawidłowo, efekt może nie pojawić się wcale, działać z opóźnieniem lub powodować niestabilność sesji. Z tego powodu diagnoza problemu wymaga rozdzielenia kwestii programu, sterownika i samego systemu.

Compiz bywa porównywany z innymi rozwiązaniami kompozytowymi dostępnymi w Linuksie, lecz nie powinno się traktować wszystkich menedżerów okien jako wymiennych. Różnią się one sposobem przechowywania ustawień, obsługiwanymi wtyczkami, współpracą z konkretnym środowiskiem oraz wymaganiami dotyczącymi sesji graficznej. W nowszych instalacjach część funkcji kompozycji może być już wbudowana w używane środowisko, dlatego ręczne uruchamianie Compiz może prowadzić do konfliktu dwóch mechanizmów zarządzających obrazem.

W systemie Windows Compiz nie pełni funkcji systemowego menedżera okien i nie jest typowym narzędziem przeznaczonym do tego systemu. Wzmianka o nim może pojawić się przy konfiguracji dual-boot, gdy na jednym komputerze zainstalowano Linuksa obok Windows. W takim układzie Compiz dotyczy części linuksowej, natomiast problemy z uruchamianiem, wyborem systemu lub ładowaniem sterownika powinny być analizowane osobno.

Typowe problemy związane z Compiz

Jednym z częstszych objawów jest brak efektów mimo zainstalowanego programu. Przyczyną może być wyłączona kompozycja, nieaktywna wtyczka, błędnie zapisany profil albo uruchomienie menedżera okien w sesji, która nie przewiduje jego użycia. Czasem program jest obecny w systemie, ale nie został ustawiony jako aktywny menedżer. Sama instalacja pakietu nie gwarantuje więc, że Compiz rzeczywiście steruje pulpitem.

Inny problem stanowią migotanie obrazu, czarne fragmenty okien, znikające dekoracje lub nieprawidłowe odświeżanie po zmianie rozdzielczości. Takie symptomy mogą wynikać z niezgodności sterownika graficznego z używaną wersją bibliotek, błędów w konfiguracji synchronizacji obrazu albo ograniczeń konkretnego układu graficznego. Warto ustalić, czy problem występuje wyłącznie przy włączonych efektach, czy także po przejściu na prostszy menedżer okien.

Do kłopotliwych sytuacji należy również samoczynne wylogowanie, zawieszenie pulpitu lub powrót do ekranu logowania po uruchomieniu Compiz. Niekiedy przyczyną jest uszkodzony profil użytkownika, niezgodna wtyczka albo pozostałość po wcześniejszej aktualizacji. Pomocne bywa tymczasowe wyłączenie efektów, uruchomienie czystego profilu i sprawdzenie, czy sesja działa stabilnie bez dodatkowych rozszerzeń.

Problemy mogą pojawić się także po zmianie karty graficznej, instalacji nowego sterownika lub aktualizacji środowiska graficznego. Zmienione nazwy pakietów, usunięte zależności i odmienny sposób uruchamiania sesji sprawiają, że dawne ustawienia nie zawsze pasują do obecnej konfiguracji. W takiej sytuacji bezpieczniej jest zachować kopię plików konfiguracyjnych, a następnie sprawdzić działanie na ustawieniach domyślnych, zamiast wielokrotnie modyfikować przypadkowe parametry.

Warto odróżnić błąd Compiz od awarii sprzętowej. Zakłócenia widoczne tylko podczas pracy z efektami mogą wskazywać na problem z obsługą grafiki, lecz artefakty występujące również w ekranie startowym, podczas instalacji systemu lub w innych aplikacjach wymagają szerszej kontroli. Znaczenie ma także temperatura podzespołów, stan pamięci operacyjnej, poprawność zasilania oraz stabilność sterownika.

Kiedy trzeba przekazać urządzenie do naprawy - Compiz

Zgłoszenie do serwisu jest uzasadnione, gdy po zmianie ustawień pulpit Linuksa przestaje się uruchamiać, ekran pozostaje czarny, okna nie mają dekoracji albo każda próba włączenia kompozycji kończy się wylogowaniem. W takiej sytuacji potrzebne może być sprawdzenie logów sesji, konfiguracji użytkownika, sterownika grafiki oraz zależności między środowiskiem a menedżerem okien. Przy konfiguracji dual-boot warto dodatkowo ustalić, czy problem dotyczy samego Linuksa, programu rozruchowego, czy także sprzętu.

Pomoc może być przydatna również wtedy, gdy Compiz działa niestabilnie po aktualizacji, powoduje opóźnienia obrazu albo obciąża komputer bardziej niż wcześniej. Najpierw można wyłączyć efekty i sprawdzić podstawową pracę pulpitu, lecz brak poprawy może oznaczać, że przyczyna leży poza samą konfiguracją Compiz. Dotyczy to zwłaszcza powtarzających się zawieszeń, samoczynnych restartów, problemów z obrazem na kilku ekranach oraz objawów występujących także poza sesją graficzną.

W Warszawskim Pogotowiu Komputerowym 24/7 wykonywana jest darmowa diagnoza laptopa, dzięki czemu można najpierw ustalić, czy źródłem kłopotów jest konfiguracja Linuksa, sterownik, pamięć masowa, układ graficzny czy inny element urządzenia. Do zgłoszenia warto dołączyć opis momentu wystąpienia problemu, informację o ostatniej aktualizacji oraz dane dotyczące używanego środowiska graficznego. Takie informacje ułatwiają odtworzenie błędu i ograniczają ryzyko usunięcia ustawień potrzebnych do dalszej analizy.

Nie zaleca się kasowania wszystkich plików konfiguracyjnych bez wykonania kopii, szczególnie gdy na komputerze przygotowano kilka sesji użytkownika lub osobną instalację Linuksa. Przed przekazaniem urządzenia można zanotować, czy pojawia się komunikat błędu, czy problem występuje po każdym uruchomieniu oraz czy wyłączenie efektów przywraca prawidłowe działanie. Pozwala to szybciej odróżnić zwykłą niezgodność ustawień Compiz od usterki wymagającej sprawdzenia całego komputera.