Format czasu

Format czasu to ustawienie regionalne określające sposób wyświetlania godziny, np. w systemie 12- lub 24-godzinnym.

Format czasu a sposób zapisu godziny

Format czasu określa sposób przedstawiania godziny na ekranie, w dokumentach i w komunikatach generowanych przez system operacyjny lub aplikację. Najczęściej spotykane są dwa warianty: zapis 12-godzinny oraz zapis 24-godzinny. W formacie 24-godzinnym doba jest zapisywana jako zakres od 00:00 do 23:59, dlatego godzina 18:30 jednoznacznie oznacza pół godziny po osiemnastej. W formacie 12-godzinnym ta sama pora może zostać pokazana jako 6:30 PM, gdzie oznaczenie PM wskazuje część doby po południu. Oznaczenia AM i PM pochodzą z łacińskich określeń ante meridiem i post meridiem, czyli odpowiednio przed południem i po południu.

Ustawienie formatu czasu nie zmienia upływu czasu ani wartości zapisanej w zegarze sprzętowym lub systemowym. Zmienia jedynie reprezentację tej wartości przeznaczoną do odczytu przez człowieka. Komputer może przechowywać moment jako liczbę sekund od określonej epoki, znacznik czasu albo strukturę zawierającą rok, miesiąc, dzień, godzinę, minutę i sekundę, a następnie wyświetlać go zgodnie z ustawieniami regionalnymi. Z tego powodu zmiana formatu z 12-godzinnego na 24-godzinny nie powinna sama w sobie zmieniać dat utworzenia plików, harmonogramów zadań ani momentu wykonania operacji.

Ustawienia regionalne, symbole i kolejność elementów

Format czasu jest częścią ustawień regionalnych, na które wpływa wybrany język i region systemu. Oprócz podstawowego wyboru zapisu 12- lub 24-godzinnego ustawienia te mogą określać użycie wiodącego zera, symbol oznaczający południe i północ, separator godzin oraz kolejność składników czasu. W jednym środowisku godzina może być wyświetlana jako 07:05, a w innym jako 7:05. Różnica dotyczy wyglądu tekstu, a nie wartości czasu. Separator może być dwukropkiem, ale aplikacje generujące pliki tekstowe mogą stosować również inne reguły wynikające z własnego formatu danych.

W systemach korzystających z lokalizacji językowych format czasu nie zawsze jest prostym przełącznikiem widocznym dla każdej aplikacji. Program może pobierać wzorzec z ustawień systemu, używać biblioteki lokalizacyjnej albo stosować własny format wymagany przez dokument, interfejs lub protokół. Standard Unicode CLDR opisuje dane lokalizacyjne, w tym wzorce formatowania czasu, nazwy okresów dnia i reguły zapisu dla wielu języków. Oznacza to, że aplikacja poprawnie korzystająca z lokalizacji powinna rozróżniać format przeznaczony do prezentacji od formatu technicznego używanego do wymiany danych.

Warto odróżnić format czasu od strefy czasowej oraz automatycznej synchronizacji zegara. Strefa czasowa określa, jak lokalny czas odnosi się do czasu uniwersalnego i może uwzględniać zmianę czasu urzędowego. Synchronizacja, na przykład z serwerem czasu za pomocą protokołu NTP, koryguje wskazanie zegara na podstawie zewnętrznego źródła. Format czasu nie wykonuje żadnej z tych czynności. Jeżeli godzina jest nieprawidłowa, sama zmiana zapisu 12- lub 24-godzinnego nie usunie przyczyny problemu.

Format wyświetlania a odczyt danych przez programy

Najczęstsze problemy powstają wtedy, gdy tekst pokazujący godzinę zostaje potraktowany jak dane przeznaczone do dalszego przetwarzania. Wartość 08:15 w formacie 24-godzinnym nie jest równoważna tekstowi 08:15 PM z formatu 12-godzinnego, ponieważ drugi zapis oznacza 20:15. Parser, czyli element programu zamieniający tekst na strukturę daty i czasu, musi znać użyty wzorzec. Przy zapisie 12-godzinnym musi również prawidłowo interpretować AM i PM. Bez tej informacji aplikacja może błędnie rozpoznać godzinę albo odrzucić dane jako niepoprawne.

W dokumentach i formularzach należy zwracać uwagę na różnicę między godziną lokalną a znacznikiem czasu zawierającym strefę. Sam zapis 14:00 nie informuje, w jakiej strefie został utworzony. Pełniejsza wartość może zawierać datę, przesunięcie względem UTC albo identyfikator strefy czasowej. Format przeznaczony dla użytkownika może być zmieniany zależnie od ustawień regionalnych, natomiast format wymiany danych powinien być określony przez dokumentację konkretnego programu lub interfejsu. W przeciwnym razie import i eksport terminów, logów oraz nazw plików może prowadzić do niejednoznaczności.

Podczas sprawdzania problemu z wyświetlaniem godziny można porównać zegar systemowy, ustawiony region, strefę czasową i ustawienia samej aplikacji. Należy także sprawdzić, czy błąd występuje tylko w interfejsie, czy również w zapisanych danych. Jeżeli pliki mają prawidłowe znaczniki czasu, a nieprawidłowo wygląda jedynie zegar w jednym programie, bardziej prawdopodobny jest problem z lokalizacją lub wzorcem prezentacji niż z zegarem komputera. Jeżeli różnica dotyczy wielu programów, trzeba przeanalizować ustawienia systemowe i synchronizację.

Sprawdzenie ustawień czasu w laptopie i komputerze PC

W systemie Windows format czasu można sprawdzić w ustawieniach języka i regionu, w części dotyczącej formatów regionalnych, albo w klasycznym panelu ustawień regionu. W systemach Linux odpowiednia opcja może znajdować się w ustawieniach regionu i języka, środowiska graficznego lub konfiguracji panelu systemowego. Poszczególne programy, takie jak kalendarze, klienty poczty i aplikacje biurowe, mogą dodatkowo posiadać własne ustawienia sposobu prezentowania godzin. Po zmianie ustawienia niektóre aplikacje wymagają ponownego uruchomienia, aby pobrać nowy wzorzec.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym diagnostyką problemów z ustawieniami systemowymi wpływającymi na wyświetlanie czasu. W praktyce sprawdza się wtedy zależność między formatem 12- lub 24-godzinnym, regionem, strefą czasową, zegarem systemowym i działaniem konkretnej aplikacji. Prawidłowa diagnoza pozwala odróżnić zwykłą zmianę sposobu wyświetlania od rzeczywistego błędu zegara, synchronizacji albo przetwarzania dat i godzin.