Formatowanie wykresu

Formatowanie wykresu to zestaw ustawień kontrolujących wygląd graficznej reprezentacji danych liczbowych.

Elementy definiujące wygląd wykresu

Formatowanie wykresu obejmuje ustawienia, które zmieniają sposób prezentacji danych bez zmiany samych wartości zapisanych w tabeli źródłowej. Do tej grupy należą między innymi typ wykresu, kolory serii danych, grubość i styl linii, obramowanie, wypełnienie obszarów, wielkość oraz krój czcionki, położenie legendy, tytuł, opisy osi i etykiety danych. Wykres kolumnowy może na przykład przedstawiać wartości za pomocą pionowych słupków, a wykres liniowy za pomocą punktów połączonych odcinkami. Wybór typu powinien wynikać z charakteru danych: kolumny ułatwiają porównywanie kategorii, natomiast linie pokazują zmienność w kolejnych okresach.

Osobno ustawia się obszar wykresu, obszar kreślenia oraz poszczególne serie danych. Obszar wykresu obejmuje całą powierzchnię obiektu wraz z tytułem i legendą, a obszar kreślenia jest miejscem, w którym znajdują się osie, siatka i właściwe symbole danych. Zmiana koloru tła całego wykresu nie musi więc zmienić tła obszaru kreślenia. Przydatne jest także ustawienie przezroczystości lub usunięcie wypełnienia, gdy wykres ma zostać umieszczony w dokumencie o innym kolorze tła.

Skala osi, jednostki i czytelność wartości

Jednym z najważniejszych etapów formatowania jest konfiguracja osi. Oś wartości może mieć określone minimum, maksimum, jednostkę główną oraz jednostkę pomocniczą. Jednostka główna wyznacza odstęp między podstawowymi oznaczeniami skali, a jednostka pomocnicza pozwala zagęścić siatkę lub dodatkowe podziały. Dla danych finansowych można zastosować format liczbowy z separatorem tysięcy i odpowiednią liczbą miejsc dziesiętnych, a dla udziałów format procentowy. Warto pamiętać, że format liczby na osi wpływa na sposób wyświetlania etykiety, lecz nie zmienia wartości użytej w obliczeniach.

Skala musi zachowywać proporcje istotne dla interpretacji. Wykres kolumnowy rozpoczynający oś od wartości większej niż zero może optycznie powiększać różnice między słupkami, dlatego przy porównywaniu wielkości bezwzględnych zwykle stosuje się skalę zaczynającą się od zera. Skala logarytmiczna może być użyteczna przy danych obejmujących wiele rzędów wielkości, ale nie powinna być używana dla wartości zerowych lub ujemnych. Jeżeli na jednej osi pokazuje się serie o bardzo różnych jednostkach, można zastosować oś pomocniczą, jednak trzeba ją wyraźnie opisać, aby odbiorca nie porównywał bezpośrednio wielkości wyrażonych w różnych skalach.

Serie danych, legenda i etykiety

Formatowanie serii danych pozwala odróżnić poszczególne kategorie lub źródła wartości. W wykresie liniowym można przypisać każdej serii inny kolor, rodzaj znacznika i styl linii, na przykład ciągły albo przerywany. W wykresie kolumnowym określa się kolor słupków, szerokość odstępu między kategoriami oraz sposób grupowania lub układania słupków. Wykres skumulowany pokazuje udział składników w sumie, lecz utrudnia bezpośrednie porównanie elementów znajdujących się poza wspólną linią bazową. Jest to cecha sposobu prezentacji, a nie błąd formatowania.

Legenda powinna zawierać nazwy jednoznacznie odpowiadające seriom danych. Jeżeli na wykresie występuje tylko jedna seria, legenda może zajmować niepotrzebne miejsce i można ją ukryć. Etykiety danych są przydatne wtedy, gdy odbiorca musi odczytać dokładne wartości bez sprawdzania tabeli, ale zbyt duża liczba etykiet może zasłonić punkty, słupki lub fragmenty linii. Wykres kołowy wymaga szczególnej ostrożności: wiele podobnych kolorów i długich opisów zmniejsza czytelność, a małe różnice między udziałami są trudne do porównania wzrokowego. Tytuł powinien wyjaśniać, co przedstawia wykres, natomiast opis osi powinien podawać nazwę mierzonej wielkości i jej jednostkę.

Praktyczne ustawienia w dokumentach i arkuszach

W popularnych arkuszach kalkulacyjnych formatowanie wykresu wykonuje się przez zaznaczenie konkretnego elementu, takiego jak oś, seria, legenda albo obszar kreślenia, a następnie zmianę jego właściwości. Warto najpierw sprawdzić zakres danych, nagłówki kolumn i kolejność kategorii, ponieważ nieprawidłowe przypisanie danych może wyglądać jak problem wizualny. Dopiero później należy dobierać kolory, czcionki i siatkę. Po zmianach wykres trzeba obejrzeć w docelowym rozmiarze, a także po wydrukowaniu lub zapisaniu do PDF, ponieważ cienkie linie, małe etykiety i podobne odcienie mogą stać się nieczytelne.

Przy przygotowywaniu wykresu do prezentacji lub dokumentu należy zachować kontrast między tłem a elementami danych oraz unikać przekazywania znaczenia wyłącznie kolorem. Dodatkowe oznaczenia, takie jak etykiety, różne rodzaje linii lub wzory wypełnienia, pomagają osobom nierozróżniającym części barw. Formatowanie nie powinno usuwać informacji potrzebnych do odtworzenia interpretacji, na przykład jednostek, nazw kategorii czy zakresu czasu. Jeżeli wykres drukuje się niepoprawnie, trzeba sprawdzić ustawienia strony, skalowanie, orientację dokumentu oraz to, czy kolory nie są zastępowane odcieniami szarości.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, a w ramach diagnostyki może również sprawdzić problemy z aplikacjami biurowymi, arkuszami kalkulacyjnymi oraz wyświetlaniem dokumentów. W przypadku nieprawidłowo sformatowanego wykresu istotne jest rozróżnienie między błędnym ustawieniem obiektu, uszkodzonym plikiem, niezgodnością programu oraz problemem z renderowaniem obrazu na ekranie lub wydruku. Taka diagnoza pozwala ustalić, czy wystarczy poprawić właściwości wykresu, odtworzyć źródło danych, naprawić instalację programu, czy sprawdzić sterownik grafiki i konfigurację urządzenia.