FQDN (Fully Qualified Domain Name)

FQDN (Fully Qualified Domain Name) to pełna, jednoznaczna nazwa domenowa identyfikująca konkretny host w sieci.

FQDN jako pełna nazwa hosta w hierarchii DNS

FQDN, czyli Fully Qualified Domain Name, jest pełną nazwą domenową jednoznacznie wskazującą hosta, usługę albo inny rekord w hierarchii systemu DNS. Nazwa ma postać uporządkowanej sekwencji etykiet oddzielonych kropkami, na przykład laptop01.biuro.example.com.. Poszczególne elementy opisują kolejne poziomy hierarchii: nazwę hosta, domenę organizacji oraz domeny nadrzędne. Końcowa kropka oznacza korzeń DNS i formalnie domyka pełną nazwę. W codziennej konfiguracji często się ją pomija, ponieważ program rozpoznaje nazwę zakończoną rozszerzeniem domenowym jako kompletną albo dopisuje kropkę wewnętrznie.

FQDN różni się od krótkiej nazwy hosta, takiej jak laptop01, oraz od nazwy względnej, której znaczenie zależy od bieżącej domeny wyszukiwania. Sama krótka nazwa może występować w wielu sieciach i nie musi wskazywać jednego urządzenia. Pełna nazwa domenowa zawiera natomiast wystarczająco dużo informacji, aby resolver DNS mógł rozpocząć wyszukiwanie od określonej ścieżki w drzewie nazw. Jednoznaczność dotyczy nazwy w danej przestrzeni DNS; nie oznacza, że host musi mieć jeden adres IP, ponieważ ten sam FQDN może wskazywać kilka adresów, a adres może być przypisany do kilku nazw.

Budowa etykiet i rola końcowej kropki

Każda część FQDN jest etykietą DNS. W nazwie drukarka.parter.example.net. etykietą hosta jest drukarka, kolejnym poziomem jest parter, domeną organizacji jest example, a net oznacza domenę najwyższego poziomu. Pusta etykieta znajdująca się za ostatnią kropką reprezentuje korzeń systemu DNS. Resolver traktuje nazwę zakończoną kropką jako absolutną, czyli nie dopisuje do niej lokalnych sufiksów DNS.

Nazwy DNS są przechowywane jako etykiety, a nie jako jeden niepodzielny ciąg znaków. Pojedyncza etykieta może mieć maksymalnie 63 oktety, natomiast pełna nazwa domenowa, liczona razem z separatorami i końcową kropką, może mieć maksymalnie 255 oktetów w reprezentacji przewodowej DNS. W praktyce administratorzy stosują krótsze i czytelne nazwy, ponieważ FQDN jest używany w konfiguracji usług, certyfikatach, logach oraz komunikacji między urządzeniami. Nazwy DNS nie powinny być mylone z adresami URL. FQDN jest nazwą hosta lub domeny, natomiast URL zawiera dodatkowo schemat, ścieżkę, parametry i ewentualnie numer portu, na przykład https://portal.example.com:8443/logowanie.

Rozwiązywanie FQDN na adres i wykorzystanie przez usługi

Komputer korzystający z FQDN zwykle przekazuje zapytanie do resolvera DNS. Resolver może odpowiedzieć na podstawie lokalnej pamięci podręcznej, pliku hosts albo skonfigurowanego serwera DNS. Jeżeli odpowiedzi nie ma w pamięci, wyszukiwanie prowadzi przez hierarchię DNS do serwera autorytatywnego dla właściwej strefy. Dla nazwy hosta mogą zostać zwrócone rekordy typu A z adresem IPv4 albo AAAA z adresem IPv6. Rekord CNAME może wskazać inną nazwę kanoniczną, ale nie przechowuje bezpośrednio adresu IP.

FQDN może także identyfikować usługę pośrednio przez rekordy DNS. Rekord MX wskazuje serwery obsługujące pocztę dla domeny, rekord SRV opisuje lokalizację wybranej usługi wraz z portem, a rekord PTR służy do odwrotnego wyszukiwania nazwy na podstawie adresu IP. Wynik DNS może zawierać kilka adresów, między innymi w celu rozłożenia ruchu lub zapewnienia alternatywnej ścieżki połączenia. Czas przechowywania odpowiedzi określa wartość TTL, dlatego zmiana adresu przypisanego do FQDN nie zawsze jest widoczna natychmiast na wszystkich komputerach.

Poprawne rozwiązywanie nazwy nie gwarantuje jeszcze działającego połączenia. Po uzyskaniu adresu mogą wystąpić problemy z routingiem, zaporą sieciową, portem usługi, konfiguracją aplikacji albo certyfikatem TLS. W przypadku HTTPS nazwa użyta przez klienta ma znaczenie także podczas weryfikacji certyfikatu oraz negocjacji SNI. Certyfikat musi obejmować odpowiedni FQDN, zwykle w polu Subject Alternative Name. Połączenie z adresem IP może więc dawać inny rezultat niż połączenie z nazwą domenową, nawet gdy DNS wskazuje właśnie ten adres.

Sprawdzanie FQDN w konfiguracji komputera

Podczas diagnostyki warto rozdzielić trzy kwestie: zapis nazwy, odpowiedź DNS oraz możliwość nawiązania połączenia. W systemie Windows do sprawdzenia rozwiązywania nazwy można użyć polecenia nslookup host.example.com, a w PowerShellu także Resolve-DnsName host.example.com. W systemach uniksowych podobną funkcję pełnią między innymi dig host.example.com oraz getent hosts host.example.com. Wynik należy interpretować z uwzględnieniem typu rekordu, serwera DNS, zwróconego adresu i czasu TTL, a nie tylko komunikatu o znalezieniu nazwy.

Jeżeli nazwa działa na jednym komputerze, a na innym nie, przyczyną może być różna konfiguracja serwerów DNS, lokalny sufiks wyszukiwania, wpis w pliku hosts, nieaktualny cache albo odpowiedź zależna od lokalizacji sieciowej. Można sprawdzić bieżącą konfigurację interfejsu, wyczyścić pamięć podręczną DNS i ponowić zapytanie, ale każda czynność powinna uwzględniać system operacyjny oraz sposób zarządzania siecią. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, dlatego podczas problemów z dostępem do usług można przeanalizować również ustawienia sieciowe komputera, działanie karty sieciowej oraz zależności między konfiguracją urządzenia a odpowiedziami DNS.