GUI nie działa poprawnie przy 125%/150%

GUI nie działa poprawnie przy 125%/150% skalowania wskazuje na aplikację nieświadomą wysokiego DPI — naprawia się to trybem zgodności skalowania w jej właściwościach.

Na czym polega problem z GUI przy skalowaniu 125% lub 150%

GUI, czyli graficzny interfejs użytkownika, obejmuje okna, przyciski, menu, pola formularzy, ikony oraz wszystkie elementy, za pomocą których obsługuje się program. Przy ustawieniu skalowania ekranu na 125% albo 150% system powiększa interfejs, aby tekst i kontrolki były czytelniejsze na ekranach o dużej rozdzielczości. Nie każda aplikacja potrafi jednak prawidłowo odczytać tę informację i dostosować własny układ.

Nieprawidłowe działanie może objawiać się zbyt dużymi lub zbyt małymi elementami, nachodzeniem napisów na przyciski, obciętymi fragmentami okien, niewidocznymi polami wyboru albo przesunięciem zawartości poza obszar roboczy. Czasami interfejs pozostaje częściowo niepowiększony, podczas gdy inne elementy programu są już przeskalowane. Powstaje wtedy niespójny obraz, w którym jedne części aplikacji wyglądają poprawnie, a inne są rozmazane, nieczytelne lub trudne do obsłużenia.

Źródłem kłopotu nie musi być uszkodzenie matrycy, karty graficznej ani samego systemu. Często problem wynika z tego, że konkretny program został zaprojektowany z myślą o stałym rozmiarze interfejsu i nie obsługuje poprawnie mechanizmu wysokiego DPI. W takiej sytuacji zmiana rozdzielczości może chwilowo poprawić wygląd, ale nie usuwa przyczyny i może pogorszyć ostrość obrazu.

Skalowanie systemowe a sposób rysowania interfejsu przez aplikację

Współczesny system operacyjny może powiększać interfejs na kilka sposobów. Program świadomy wysokiego DPI sam pobiera informacje o gęstości obrazu i rysuje elementy w odpowiednim rozmiarze. Aplikacja starszego typu może natomiast przekazywać systemowi obraz w mniejszej skali, a następnie oczekiwać jego automatycznego powiększenia. Takie powiększanie bywa wykonywane przez system po zakończeniu rysowania okna, dlatego tekst oraz cienkie linie mogą stać się mniej ostre.

Różnica pomiędzy 100%, 125% i 150% nie polega wyłącznie na powiększeniu czcionki. Zmianie ulegają również wymiary okien, odstępy między kontrolkami, rozmiar ikon, sposób rozmieszczania paneli oraz obszary reagujące na kliknięcie. Program, który zakłada stałą szerokość i wysokość elementów, może nie przewidzieć, że po powiększeniu część tekstu zajmie więcej miejsca. W efekcie przyciski mogą zostać ściśnięte, a zawartość tabeli lub formularza może przestać mieścić się w oknie.

Właściwości pliku wykonywalnego mogą zawierać ustawienia zgodności dotyczące sposobu obsługi skalowania. W zależności od wersji systemu można wskazać, czy za powiększanie odpowiada aplikacja, system, czy określony mechanizm zgodności. Takie ustawienie nie zmienia kodu programu, ale pozwala dobrać sposób interpretowania jego deklaracji dotyczących DPI. Rezultat zależy od konkretnej aplikacji, dlatego jedna opcja może poprawić wygląd programu, a inna spowodować rozmycie lub nieprawidłowe rozmieszczenie elementów.

Znaczenie ma także używanie kilku monitorów o różnych rozdzielczościach i poziomach skalowania. Przeniesienie okna z jednego ekranu na drugi może wymusić ponowne przeliczenie rozmiarów. Program nieprzygotowany do dynamicznej zmiany DPI może wtedy pozostać w poprzedniej skali, odświeżyć tylko część interfejsu albo zmienić rozmiar okna bez prawidłowego ułożenia jego zawartości.

Typowe objawy, błędy i czynności diagnostyczne

Najczęściej zauważalne są problemy z pojedynczym programem, podczas gdy pulpit, eksplorator plików i inne aplikacje działają prawidłowo. Taki zakres objawów sugeruje błąd zgodności interfejsu z ustawionym skalowaniem, a nie ogólną awarię grafiki. Jeżeli jednak zniekształcenia występują również w BIOS-ie, na ekranie logowania, w wielu niezależnych programach lub na zrzutach ekranu, należy rozważyć także inne przyczyny.

Do typowych błędów należą:

• przyciski częściowo wychodzące poza okno;
• tekst ucięty w polach formularzy i listach wyboru;
• ikony o nieproporcjonalnych rozmiarach;
• puste miejsca pojawiające się po zmianie skali;
• okno otwierające się w rozmiarze, który nie pozwala dotrzeć do wszystkich opcji;
• rozmazany obraz przy jednoczesnym poprawnym rozmiarze elementów;
• różna wielkość interfejsu po przeniesieniu programu między monitorami;
• prawidłowe działanie przy 100% i powtarzalne problemy przy 125% lub 150%.

Przed zmianą ustawień warto ustalić, czy problem dotyczy jednej aplikacji, konkretnego konta użytkownika, jednego monitora, czy całego środowiska. Pomocne jest sprawdzenie zachowania programu po ponownym uruchomieniu, po wylogowaniu oraz po podłączeniu tego samego komputera do innego ekranu. Należy również zweryfikować, czy problem pojawia się po każdej zmianie skali, czy tylko po przejściu pomiędzy różnymi wartościami.

W przypadku programu uruchamianego ze skrótu trzeba odróżnić ustawienia samego skrótu od właściwości pliku wykonywalnego. Niekiedy zmiana dotyczy tylko jednego sposobu uruchamiania, a aplikacja otwierana z menu systemowego nadal korzysta z wcześniejszych parametrów. Po każdej modyfikacji ustawień zgodności należy całkowicie zamknąć program, także jego proces działający w tle, i uruchomić go ponownie. Samo przełączenie okna może nie wystarczyć do ponownego zainicjowania interfejsu.

Nie powinno się pochopnie zmieniać rozdzielczości ekranu ani usuwać sterowników graficznych, jeśli objaw występuje tylko w jednym programie. Takie działania mogą pogorszyć czytelność całego środowiska i utrudnić ocenę właściwej przyczyny. Ostrożność jest szczególnie wskazana przy aplikacjach korzystających z własnych bibliotek interfejsu, starszych komponentów oraz niestandardowych okien dialogowych.

Kiedy najlepiej przekazać urządzenie do naprawy - GUI nie działa poprawnie przy 125%/150%

Zgłoszenie do serwisu jest zasadne, gdy nieprawidłowe skalowanie uniemożliwia korzystanie z programu, utrudnia obsługę ważnych formularzy albo powraca po każdej aktualizacji systemu lub aplikacji. Warto przygotować nazwę programu, wersję systemu, ustawioną skalę, rozdzielczość ekranu oraz informację, czy używany jest jeden monitor, czy kilka ekranów. Przydatny może być również zrzut ekranu pokazujący ucięte elementy, brakujące przyciski lub rozmyty tekst.

Jeżeli podobne objawy występują w wielu aplikacjach, razem z migotaniem obrazu, artefaktami, samoczynną zmianą rozdzielczości albo problemami po wybudzeniu, potrzebne jest szersze sprawdzenie konfiguracji graficznej. Wtedy analizuje się między innymi ustawienia ekranu, sterownik, sposób podłączenia monitora, profile użytkownika oraz zachowanie systemu po zmianie poziomu DPI. Jeżeli kłopot występuje wyłącznie w jednym starszym programie, większe znaczenie ma dobranie ustawień zgodności i ocena, czy dostępna jest nowsza wersja aplikacji.

W Warszawskim Pogotowiu Komputerowym 24/7 można zlecić sprawdzenie laptopa, gdy problemy z interfejsem pojawiają się przy pracy mobilnej, po podłączeniu dodatkowego monitora lub po zmianie ustawień wyświetlania. Dla laptopa przewidziana jest darmowa diagnoza LAPTOPA, co pozwala najpierw ustalić, czy źródłem kłopotu jest konkretna aplikacja, konfiguracja systemu, sterownik obrazu, czy szersza niezgodność środowiska graficznego.

Po ustaleniu przyczyny można dobrać rozwiązanie do używanego programu: korektę ustawień zgodności, uporządkowanie konfiguracji wielu monitorów, aktualizację odpowiednich składników albo przywrócenie ustawień, przy których interfejs zachowuje prawidłowe proporcje. Istotne jest, aby po naprawie sprawdzić nie tylko wygląd głównego okna, lecz także menu kontekstowe, komunikaty, formularze, drukowanie oraz przełączanie aplikacji pomiędzy ekranami.