Intel Itanium 9760

Intel Itanium 9760 to flagowy i ostatni model rodziny Kittson, zamykający całą historię architektury Itanium na rynku.

Intel Itanium 9760 jako układ generacji Kittson

Intel Itanium 9760 jest procesorem serwerowym należącym do rodziny Intel Itanium 9700, oznaczanej także nazwą kodową Kittson. Układ został wykonany w procesie technologicznym 32 nm i wprowadzony na rynek w drugim kwartale 2017 roku. Jest to konstrukcja przeznaczona do systemów o architekturze IA-64, a więc nie jest odmianą procesora x86-64 stosowanego w typowych komputerach osobistych, laptopach ani standardowych stacjach roboczych. Itanium 9760 zamyka linię rozwojową procesorów Itanium i pozostaje ostatnim, najwyżej taktowanym modelem serii 9700.

Procesor ma osiem fizycznych rdzeni oraz szesnaście wątków sprzętowych. Każdy rdzeń obsługuje dwa wątki dzięki technologii Intel Hyper-Threading, jednak sposób wykonywania instrukcji wynika przede wszystkim z architektury EPIC, czyli Explicitly Parallel Instruction Computing. W tym modelu kompilator oraz oprogramowanie przygotowują grupy instrukcji możliwych do równoległego wykonania, a procesor wykorzystuje tę informację podczas pracy. Od typowych procesorów x86 różni się więc nie tylko zestawem instrukcji, lecz także sposobem przenoszenia obciążenia między kompilatorem, systemem operacyjnym i sprzętem.

Taktowanie, pamięć podręczna i interfejs procesora

Intel Itanium 9760 pracuje z bazową częstotliwością 2,66 GHz. Intel podaje dla tego modelu 32 MB pamięci podręcznej oraz przepustowość magistrali na poziomie 6,4 GT/s. Wartość GT/s oznacza liczbę transferów na sekundę, a nie bezpośrednią częstotliwość zegara rdzenia. Parametry te dotyczą konkretnego modelu 9760 i nie powinny być automatycznie przypisywane wszystkim procesorom Itanium, ponieważ poszczególne generacje oraz warianty różniły się liczbą rdzeni, wielkością pamięci podręcznej i taktowaniem.

Układ korzysta z obudowy i gniazda LGA1248. Jego współczynnik TDP wynosi 170 W, natomiast maksymalna temperatura złącza określona przez producenta to 95 stopni Celsjusza. Takie wartości wymagają odpowiednio zaprojektowanego serwera, płyty głównej, układu zasilania i chłodzenia. Samo mechaniczne dopasowanie procesora do gniazda nie oznacza zgodności całego systemu. Znaczenie mają również chipset, firmware, mikrokod, obsługiwany typ pamięci oraz model systemu, dla którego producent serwera przygotował odpowiednią platformę.

EPIC, rejestry i funkcje niezawodności

Architektura Itanium została zaprojektowana z myślą o wysokim stopniu jawnego paralelizmu instrukcji. Dokumentacja serii 9300, 9500 i 9700 opisuje rdzenie wykonujące instrukcje w kolejności wynikającej z przygotowanego kodu, a także mechanizmy predykacji i spekulacji. Predykacja pozwala ograniczać koszt części rozgałęzień warunkowych, natomiast spekulacja umożliwia wcześniejsze przygotowanie operacji, których wynik może być potrzebny w dalszej części programu. W konstrukcji tej wykorzystywany jest również mechanizm rotacji rejestrów oraz Register Stack Engine, pomagający zarządzać dużą liczbą rejestrów podczas wywołań funkcji.

Procesor ma 160 rejestrów ogólnego przeznaczenia i 128 rejestrów zmiennoprzecinkowych. Wspiera pamięć ECC, czyli pamięć z korekcją błędów, co ma znaczenie w systemach, w których pojedyncze przekłamania bitów nie powinny od razu powodować awarii aplikacji lub całego systemu. Dokumentacja wymienia także rozbudowaną architekturę machine check, ochronę ECC i parzystości, obsługę błędów typu firmware first, funkcje korekcji błędów urządzeń pamięci oraz mechanizmy zarządzania energią i temperaturą. Są to cechy platformy przeznaczonej do pracy ciągłej, a nie kryteria przydatności procesora w domowym komputerze.

Diagnostyka systemu z Itanium 9760

Intel Itanium 9760 ma status produktu wycofanego, a Intel oznacza jego obsługę serwisową jako zakończoną. Z tego powodu diagnostyka systemu z takim procesorem powinna rozpoczynać się od identyfikacji całej platformy, a nie od przypadkowej wymiany samego układu. Należy ustalić model płyty głównej lub serwera, wersję firmware, obsadę gniazd, konfigurację pamięci ECC, stan układu chłodzenia oraz sposób sygnalizowania błędów przez kontroler zarządzający. Nieprawidłowe uruchamianie może wynikać z niezgodności firmware, uszkodzenia modułu pamięci, problemu z zasilaniem albo awarii płyty głównej, nawet gdy procesor nie jest uszkodzony.

Podczas oględzin warto sprawdzić, czy układ chłodzenia prawidłowo przylega do obudowy procesora, czy wentylatory osiągają wymagane obroty i czy w kanale przepływu powietrza nie ma zabrudzeń. Wysoka temperatura może powodować ograniczanie wydajności, niestabilność lub wyłączenia ochronne, lecz sama temperatura nie potwierdza jeszcze uszkodzenia krzemowej struktury. W przypadku platformy Itanium 9760 istotne jest także potwierdzenie, że używane oprogramowanie i firmware są przeznaczone dla IA-64. Próba uruchomienia środowiska przygotowanego wyłącznie dla x86-64 nie jest prawidłowym testem sprawności tego procesora.