Klawiatura DVORAK

Klawiatura DVORAK to alternatywny układ klawiszy zaprojektowany dla zwiększenia ergonomii i szybkości pisania, rzadziej spotykany niż QWERTY.

Klawiatura DVORAK jako alternatywny układ znaków

Klawiatura DVORAK jest układem klawiszy opracowanym jako alternatywa dla powszechnie używanego układu QWERTY. Jej założeniem jest takie rozmieszczenie liter, aby podczas pisania częściej wykorzystywane znaki znajdowały się w łatwiej dostępnych miejscach, przede wszystkim w środkowym rzędzie klawiatury. Układ został zaprojektowany z myślą o ograniczeniu niepotrzebnych ruchów palców, bardziej równomiernym obciążeniu obu dłoni oraz poprawie wygody przy dłuższym pisaniu.

W układzie DVORAK zmienia się przede wszystkim położenie liter, natomiast większość klawiszy funkcyjnych, takich jak Shift, Ctrl, Alt, Enter czy Backspace, pozostaje w znanych miejscach. Dzięki temu system operacyjny może obsługiwać ten układ bez wymiany fizycznej klawiatury. Wystarczy wybrać odpowiedni wariant językowy w ustawieniach systemu. Na jednej klawiaturze można przełączać się pomiędzy DVORAK, QWERTY i innymi układami, o ile zostały dodane do listy języków lub metod wprowadzania tekstu.

Nazwa DVORAK pochodzi od nazwiska jednego z twórców tego układu. Nie oznacza konkretnego modelu urządzenia, rodzaju przełączników ani osobnej technologii komunikacji z komputerem. Jest to przede wszystkim sposób przypisania znaków do poszczególnych klawiszy. Z tego powodu układ może być dostępny zarówno na zwykłej klawiaturze membranowej, jak i na modelu mechanicznym, niskoprofilowym lub wirtualnej klawiaturze ekranowej.

Układ DVORAK na tle QWERTY i innych rozwiązań

Najważniejsza różnica pomiędzy DVORAK a QWERTY dotyczy położenia liter, a nie wyglądu samego urządzenia. Osoba korzystająca z fizycznej klawiatury może zauważyć, że nadruk na klawiszach nie odpowiada znakom wyświetlanym przez komputer po przełączeniu układu w systemie. Nie jest to oznaka uszkodzenia. To skutek rozbieżności pomiędzy oznaczeniami na obudowie a aktywną konfiguracją oprogramowania.

QWERTY jest rozwiązaniem najbardziej rozpowszechnionym, dlatego większość instrukcji, skrótów klawiszowych, stanowisk pracy i materiałów szkoleniowych zakłada właśnie ten układ. DVORAK może zapewnić wygodniejsze rozmieszczenie liter dla określonych języków i stylów pisania, jednak korzyść zależy od regularnej nauki oraz częstotliwości korzystania. Wynik osiągany przez konkretną osobę może być inny niż wynik uzyskiwany w QWERTY, ponieważ wpływ mają na niego przyzwyczajenia, rodzaj tworzonego tekstu, znajomość skrótów i sposób ułożenia dłoni.

Warto odróżnić układ DVORAK od układów językowych, takich jak polski programisty, polski typograficzny, niemiecki czy francuski. Układ językowy określa między innymi dostęp do znaków diakrytycznych, cudzysłowów i symboli, natomiast DVORAK przede wszystkim zmienia położenie liter. W niektórych systemach występuje kilka odmian DVORAK, dostosowanych do różnych alfabetów oraz sposobów wprowadzania znaków. Przed zmianą ustawień należy sprawdzić, czy wybrany wariant odpowiada językowi używanemu w dokumentach.

W programach wykorzystujących skróty klawiszowe mogą pojawić się różnice w odczuwaniu kombinacji. Skrót zapisany jako Ctrl+C nadal wykonuje funkcję kopiowania, lecz fizyczne miejsce klawisza odpowiadającego literze C może być inne niż w QWERTY. Ma to znaczenie w edytorach tekstu, terminalach, programach graficznych i grach. Część aplikacji rozpoznaje skróty według znaku, a część według fizycznej pozycji klawisza. W razie nietypowego działania skrótów warto sprawdzić ustawienia programu oraz aktywny układ językowy.

Klawiatura DVORAK i typowe problemy z konfiguracją

Najczęściej spotykanym problemem jest przypadkowe przełączenie układu. Tekst zaczyna wtedy zawierać inne litery niż te oznaczone na klawiszach, mimo że urządzenie reaguje poprawnie. Przyczyną może być skrót systemowy służący do zmiany języka, zmiana ustawień po aktualizacji albo dodanie kilku metod wprowadzania tekstu. Pomocne jest sprawdzenie ikony języka w obszarze powiadomień oraz listy aktywnych układów w ustawieniach klawiatury.

Drugą sytuacją jest wybór DVORAK w systemie bez przygotowania oznaczeń fizycznych. Przyzwyczajenie do napisów na klawiszach może wtedy utrudniać pisanie, zwłaszcza podczas logowania, wpisywania znaków specjalnych i korzystania ze skrótów. Rozwiązaniem może być tymczasowa nakładka z oznaczeniami DVORAK, wymienne keycapy albo korzystanie z klawiatury ekranowej podczas nauki. Nie trzeba jednak kupować specjalnego urządzenia, ponieważ aktywny układ jest obsługiwany programowo.

Zdarza się również, że problem dotyczy tylko jednego programu. System może pracować w DVORAK, lecz aplikacja uruchamiana z innymi parametrami może korzystać z własnego ustawienia. W takim przypadku należy porównać zachowanie klawiatury w kilku programach, sprawdzić skróty oraz wyłączyć dodatkowe narzędzia zmieniające mapowanie klawiszy. Jeżeli nieprawidłowe znaki pojawiają się niezależnie od wybranego układu, przyczyny trzeba szukać także w sterowniku, połączeniu urządzenia albo uszkodzeniu konkretnego klawisza.

Problemy z polskimi znakami nie muszą wynikać z samego DVORAK. Mogą być spowodowane nieodpowiednim wariantem językowym, konfliktem skrótów lub ustawieniami aplikacji. Warto sprawdzić, czy znaki takie jak ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź i ż są dostępne w wybranej konfiguracji oraz czy kombinacje z prawym klawiszem Alt nie zostały przejęte przez inne funkcje.

Nauka pisania na układzie DVORAK w praktyce

Przejście z QWERTY na DVORAK wymaga okresu przyzwyczajenia. Początkowo tempo pisania zwykle spada, ponieważ pamięć ruchowa została wypracowana dla innego rozmieszczenia znaków. Najlepsze efekty daje stopniowa nauka bez częstego przełączania się pomiędzy układami w trakcie jednego zadania. Ćwiczenia powinny zaczynać się od pojedynczych liter, krótkich sylab i prostych słów, a dopiero później obejmować dłuższe teksty.

Przydatne jest ustawienie widocznego oznaczenia aktywnego układu oraz przygotowanie kopii zapasowej ważnych danych dostępowych przed rozpoczęciem ćwiczeń. Hasła zapisane w menedżerze haseł pozostają bezpieczniejsze niż ręczne przepisywanie ich z pamięci podczas nauki, ponieważ zmiana układu może prowadzić do pomyłek przy wpisywaniu symboli. W przypadku pracy na kilku komputerach należy pamiętać, że ustawienie DVORAK na jednym urządzeniu nie przenosi się automatycznie na pozostałe.

Wybór DVORAK ma najwięcej sensu wtedy, gdy pisanie odbywa się często, stanowisko jest używane przez jedną osobę, a czas przeznaczony na naukę nie stanowi problemu. Przy pracy zespołowej, częstym korzystaniu z cudzych komputerów albo regularnej zmianie stanowisk wygodniejsze może być pozostanie przy układzie bardziej rozpowszechnionym. Możliwe jest także używanie DVORAK tylko do długiego pisania, a QWERTY do zadań wymagających znajomości standardowych skrótów lub obsługi aplikacji na wielu urządzeniach.

• Przed zmianą układu warto zapisać aktualne ustawienia językowe i sprawdzić sposób szybkiego przełączania.
• Podczas nauki należy ćwiczyć bez patrzenia na stare oznaczenia, korzystając z materiałów przygotowanych dla DVORAK.
• W razie pomyłek warto zweryfikować, czy problem występuje we wszystkich programach, czy tylko w jednym.
• Przy korzystaniu z klawiatury ekranowej można szybko porównać aktywne rozmieszczenie liter z nadrukiem na urządzeniu.

Gdy klawiatura DVORAK wymaga sprawdzenia w serwisie

Do serwisu warto zgłosić się wtedy, gdy zmiana ustawień nie przywraca prawidłowego wpisywania znaków, komputer samoczynnie przełącza układ albo część klawiszy nie reaguje także po podłączeniu innej klawiatury. Sprawdzenia wymaga również sytuacja, w której po uruchomieniu systemu pojawia się inny układ niż wybrany, ustawienia nie zapisują się lub problem powtarza się po aktualizacji. Przed oddaniem urządzenia dobrze jest zanotować używany system, wybrany wariant językowy i przykłady błędnie wpisywanych znaków.

W Warszawskim Pogotowiu Komputerowym 24/7 można zlecić sprawdzenie laptopa lub komputera, gdy trudności z układem DVORAK nakładają się na problemy z systemem, sterownikami albo działaniem klawiatury. Podczas weryfikacji można rozdzielić błąd konfiguracji od usterki sprzętowej, sprawdzić reakcję poszczególnych klawiszy i ustalić, czy nieprawidłowości występują wyłącznie w wybranej aplikacji. Takie rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ sama zmiana układu nie naprawi uszkodzonego przełącznika, przerwanego połączenia ani problemu z oprogramowaniem.

Przy zgłoszeniu warto przekazać informację, czy klawiatura DVORAK ma być używana stale, czy tylko okazjonalnie. Ułatwia to dobranie ustawień, skrótów i sposobu przełączania, który nie będzie przeszkadzał w codziennej pracy. Jeżeli po konfiguracji tekst nadal jest wpisywany nieprawidłowo, należy unikać wielokrotnego instalowania przypadkowych pakietów językowych. Najpierw powinno zostać ustalone, który układ jest aktywny i czy wszystkie programy korzystają z tej samej konfiguracji.