Licencja GNU GPL

Licencja GNU GPL to otwarta licencja wymagająca udostępniania kodu źródłowego prac pochodnych na tych samych warunkach.

Na czym polega copyleft GNU GPL

GNU GPL, czyli GNU General Public License, jest licencją wolnego oprogramowania opracowaną w ramach projektu GNU. Określenie „wolne” odnosi się tutaj do swobody użytkowania, analizowania, modyfikowania i przekazywania programu, a nie do braku ceny. Program objęty GPL może być rozpowszechniany bezpłatnie albo odpłatnie. Licencja określa przede wszystkim prawa odbiorcy oraz warunki, które trzeba spełnić przy dalszym przekazywaniu programu lub jego zmodyfikowanej wersji.

Najważniejszą cechą GNU GPL jest copyleft. Jeżeli utwór zależny podlega przepisom licencji GPL, jego dalsze rozpowszechnianie powinno odbywać się na tych samych zasadach, z zachowaniem praw do dostępu do kodu źródłowego i jego modyfikowania. Mechanizm ten ma przeciwdziałać sytuacji, w której kod udostępniony użytkownikom zostaje wykorzystany w projekcie, a następnie zamknięty i pozbawiony możliwości dalszej analizy przez odbiorców.

Kod źródłowy, modyfikacje i dalsze kopie

Licencja GNU GPL przyznaje odbiorcy prawo do uruchamiania programu w dowolnym celu, poznawania sposobu jego działania, zmieniania go oraz przekazywania kopii innym osobom. Do praktycznego korzystania z prawa do modyfikacji potrzebny jest kod źródłowy, dlatego przy rozpowszechnianiu programu licencja nakłada obowiązki związane z jego udostępnieniem. Sam plik wykonywalny nie zawsze wystarcza, jeżeli odbiorca ma otrzymać realną możliwość sprawdzenia i przebudowania programu.

W przypadku rozpowszechniania zmienionej wersji należy zachować informacje o prawach autorskich, dołączyć tekst licencji i wskazać dokonane modyfikacje w sposób wymagany przez odpowiednią wersję GPL. Obowiązki zależą od tego, czy przekazywany jest kod źródłowy, postać binarna, czy cały produkt zawierający program objęty licencją. Istotne znaczenie ma również kompletność tak zwanego odpowiadającego kodu źródłowego, czyli materiałów potrzebnych do odtworzenia postaci uruchamianej przez użytkownika.

GPL a łączenie programów i wybór wersji

GNU GPL występuje w kilku wersjach, spośród których najczęściej spotyka się GPLv2 i GPLv3. Nie są one automatycznie tym samym dokumentem i nie należy zakładać, że warunki jednej wersji można dowolnie zastąpić warunkami drugiej. Konkretna licencja programu może wskazywać jedną oznaczoną wersję albo pozwalać na wybór „wersji 2 lub nowszej”. Taki zapis wpływa na zakres dostępnych warunków przy dalszym użyciu i rozpowszechnianiu kodu.

Przy analizie programu trzeba odróżnić samo uruchamianie niezależnych aplikacji od tworzenia jednego utworu złożonego z połączonych komponentów. Znaczenie może mieć sposób komunikacji między elementami, wykorzystanie bibliotek, kopiowanie kodu oraz sposób dystrybucji gotowego produktu. Nie każda aplikacja uruchomiona obok programu GPL automatycznie staje się utworem objętym GPL, ale samo określenie komponentu jako „biblioteki” nie rozstrzyga wszystkich skutków prawnych. W praktyce należy sprawdzić pełny tekst licencji, plik COPYING lub LICENSE, informacje w dokumentacji oraz sposób wykorzystania kodu w konkretnym projekcie.

GNU GPL w codziennym użytkowaniu komputera

Na laptopie lub komputerze stacjonarnym program objęty GNU GPL może być używany jako zwykłe narzędzie użytkowe, bez obowiązku publikowania własnych plików tylko dlatego, że program został zainstalowany i uruchomiony. Obowiązki licencyjne pojawiają się przede wszystkim przy przekazywaniu programu innym osobom, sprzedaży urządzenia z dołączonym oprogramowaniem albo rozpowszechnianiu własnej wersji zawierającej zmieniony kod. Sama możliwość pobrania programu z Internetu nie oznacza jeszcze, że każdy sposób jego dalszego wykorzystania spełnia warunki licencji.

Przy problemach z aplikacją warto rozdzielić usterkę techniczną od kwestii licencyjnej. Błąd uruchamiania może wynikać z uszkodzonego pliku, niezgodności wersji, brakujących zależności, błędnej konfiguracji systemu albo problemu z uprawnieniami. Z kolei brak kodu źródłowego przy dalszym rozpowszechnianiu może być problemem zgodności z GPL, a nie awarią laptopa. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów i komputerów PC, w tym diagnostyką problemów sprzętowych oraz systemowych związanych z codziennym działaniem urządzenia.