Licencjonowanie SQL Server na Windows Server

Licencjonowanie SQL Server na Windows Server obejmuje osobno silnik bazy danych i osobno system operacyjny hosta.

Dwa niezależne poziomy licencjonowania

Licencjonowanie SQL Server uruchomionego na Windows Server obejmuje dwa odrębne produkty. Pierwszym jest system operacyjny Windows Server, który musi mieć własną licencję odpowiednią do sposobu użycia serwera. Drugim jest Microsoft SQL Server, czyli relacyjny system zarządzania bazą danych. Licencja Windows Server nie obejmuje prawa do uruchamiania SQL Server, a licencja SQL Server nie zastępuje licencji systemu operacyjnego.

Rozdzielenie tych praw ma znaczenie także wtedy, gdy oba produkty są zainstalowane na tym samym fizycznym komputerze. Licencjonowanie należy analizować osobno dla instancji SQL Server, liczby procesorów lub użytkowników oraz dla systemu Windows Server, jego rdzeni i dostępu klientów. Sam fakt, że SQL Server działa jako usługa systemu Windows, nie tworzy jednej wspólnej licencji.

Edycja SQL Server a wybrany model licencyjny

W SQL Server podstawowe znaczenie ma wybrana edycja oraz model licencjonowania. W modelu per core licencjonuje się rdzenie procesora przypisane do uruchamiania SQL Server. Przy licencjonowaniu serwera i użytkowników lub urządzeń potrzebna jest licencja serwerowa oraz odpowiednia liczba licencji dostępowych CAL. CAL może być przypisana do użytkownika albo urządzenia, zależnie od zakupionego wariantu i sposobu dostępu.

Model per core jest stosowany między innymi wtedy, gdy liczba użytkowników lub urządzeń jest trudna do ustalenia albo dostęp do bazy odbywa się za pośrednictwem aplikacji, usługi lub innego mechanizmu pośredniczącego. W takim przypadku nie można automatycznie uznać, że wystarczy policzyć tylko konta osób logujących się bezpośrednio do systemu. Należy uwzględnić sposób udostępniania danych i zasady licencyjne konkretnej edycji SQL Server.

SQL Server Express jest edycją bez opłaty licencyjnej, ale ma ograniczenia techniczne dotyczące między innymi rozmiaru pojedynczej bazy danych, wykorzystania zasobów oraz funkcji dostępnych w porównaniu z płatnymi edycjami. SQL Server Developer jest przeznaczony do tworzenia, testowania i demonstracji, a nie do produkcyjnego hostowania baz wykorzystywanych przez użytkowników. Zainstalowanie edycji Developer na serwerze produkcyjnym nie staje się dozwolone tylko dlatego, że instalator nie wymaga zakupu klucza.

Rdzenie, dostęp użytkowników i środowiska uruchomieniowe

Przy licencjonowaniu SQL Server per core trzeba ustalić, ile rdzeni jest dostępnych dla instancji zgodnie z zasadami licencyjnymi. Znaczenie ma konfiguracja fizycznego procesora, a w środowisku wirtualnym również liczba wirtualnych procesorów przydzielonych maszynie z SQL Server. Sama liczba gniazd procesora nie jest wystarczającą informacją do obliczenia wymaganej licencji. Trzeba także rozróżnić rdzenie fizyczne od wątków logicznych, ponieważ wielowątkowość sprzętowa nie jest tym samym co dodatkowe rdzenie procesora.

Jeżeli SQL Server działa w maszynie wirtualnej, licencjonowanie może dotyczyć wirtualnych rdzeni przypisanych do tej maszyny albo całego serwera fizycznego, zależnie od wybranego modelu i uprawnień licencyjnych. Przeniesienie maszyny wirtualnej na inny host może zmienić zakres wymaganych praw, szczególnie gdy licencja nie daje uprawnień do swobodnego uruchamiania instancji na wielu serwerach. Warto udokumentować przypisanie procesorów wirtualnych, hosty, instancje oraz ewentualne mechanizmy wysokiej dostępności.

Instancja SQL Server może obsługiwać wiele baz danych, lecz liczba baz nie jest prostym zamiennikiem liczby licencji. Oddzielnie trzeba przeanalizować środowiska produkcyjne, testowe, deweloperskie, zapasowe i przeznaczone do raportowania. Uprawnienia dla serwera zapasowego, replikacji, kopii zapasowych lub funkcji wysokiej dostępności zależą od zastosowanego rozwiązania oraz warunków licencyjnych. Nie należy zakładać, że każda kopia programu albo każda dodatkowa instancja jest automatycznie objęta tą samą licencją.

Weryfikacja instalacji na Windows Server

Kontrola licencjonowania powinna rozpocząć się od spisu instancji SQL Server, ich edycji i wersji, a także od ustalenia, które instancje są używane produkcyjnie. Następnie należy porównać tę konfigurację z liczbą rdzeni, użytkowników lub urządzeń objętych zakupionymi prawami. Przydatne jest również sprawdzenie, czy na tym samym hoście nie działa dodatkowa instancja testowa albo narzędzie wykorzystujące lokalny silnik SQL Server.

Po stronie Windows Server trzeba niezależnie ustalić edycję systemu, liczbę rdzeni serwera oraz sposób dostępu klientów. Dostęp aplikacji i użytkowników do usług systemu operacyjnego może wymagać licencji CAL zgodnych z warunkami Windows Server, nawet gdy użytkownik nie loguje się bezpośrednio do pulpitu serwera. Dokumentacja powinna wskazywać właściciela każdej licencji, przypisany serwer, liczbę rdzeni, użytkowników lub urządzeń oraz przeznaczenie środowiska.

Błędna konfiguracja licencyjna nie musi powodować natychmiastowego błędu technicznego. SQL Server może działać, przyjmować połączenia i wykonywać zapytania, mimo że zakres użycia przekracza posiadane prawa. Dlatego weryfikacja powinna obejmować zarówno ustawienia systemu i instancji, jak i rzeczywisty model dostępu. W przypadku środowiska serwerowego końcową ocenę zgodności należy oprzeć na aktualnych warunkach licencyjnych Microsoft oraz dokumentach zakupu, ponieważ szczegóły uprawnień różnią się między edycjami, wersjami i programami licencyjnymi.