Minimalna dostępność danych

Minimalna dostępność danych to najniższy akceptowalny poziom czasu, w którym baza musi być osiągalna dla użytkowników.

Jak rozumieć minimalną dostępność danych

Minimalna dostępność danych określa najniższy akceptowalny poziom osiągalności informacji przechowywanych w bazie danych lub innym systemie informatycznym. Nie chodzi wyłącznie o to, czy pliki albo rekordy fizycznie istnieją na nośniku. Dane są dostępne wtedy, gdy uprawniony użytkownik albo aplikacja może uzyskać do nich dostęp w wymaganym czasie i wykonać przewidzianą operację, na przykład odczytać rekord, zapisać zmianę lub pobrać raport. Jeżeli baza działa, ale odpowiada z opóźnieniem uniemożliwiającym pracę aplikacji, rzeczywista dostępność może być niższa od zakładanej.

W praktyce minimalną dostępność opisuje się często jako udział czasu, w którym usługa pozostaje osiągalna w określonym przedziale pomiarowym. Przykładowo wymaganie 99,9% dostępności w miesiącu oznacza dopuszczenie około 43 minut i 12 sekund niedostępności w miesiącu liczącym 30 dni, jeżeli pomiar obejmuje cały czas. Sam procent nie wystarcza jednak do oceny systemu. Trzeba również ustalić, co jest traktowane jako awaria, jak często wykonywany jest pomiar, czy uwzględnia się planowane przerwy oraz jaki czas odpowiedzi uznaje się za prawidłowy.

Dostępność a integralność i aktualność rekordów

Dostępność jest jednym z kilku niezależnych wymagań dotyczących danych. Baza może być osiągalna, lecz zawierać nieaktualne informacje z powodu opóźnienia replikacji albo błędu procesu synchronizacji. Może też zwracać dane uszkodzone lub niespójne, mimo że połączenie z systemem działa. Dlatego przy ocenie usługi rozdziela się dostępność, integralność, spójność oraz aktualność danych. Test samego połączenia z portem usługi nie potwierdza jeszcze, że aplikacja otrzyma poprawną odpowiedź.

Wymagania dostępności powinny wskazywać zakres operacji objętych ochroną. Inne znaczenie ma możliwość odczytu danych, inne możliwość ich zapisu, a jeszcze inne dostęp do funkcji administracyjnych lub raportowych. System pracujący w trybie tylko do odczytu może być uznany za częściowo dostępny, ale nie spełnia wymagania, jeżeli podstawowym zadaniem aplikacji jest rejestrowanie nowych transakcji. Warto również określić, czy awaria pojedynczej funkcji, niedostępność całej bazy oraz niedostępność połączenia sieciowego są liczone w ten sam sposób.

Pomiar, okna serwisowe i konsekwencje przerw

Rzetelny pomiar minimalnej dostępności wymaga zdefiniowania punktu obserwacji. Monitor działający na tym samym komputerze co baza może potwierdzić działanie lokalnego procesu, ale nie wykryje problemu z siecią między serwerem a użytkownikiem. Z kolei test wykonywany z sieci użytkownika może wykazać niedostępność wynikającą z awarii połączenia, mimo że sama baza działa poprawnie. Stosuje się więc testy warstwowe: sprawdzenie procesu, połączenia, uwierzytelnienia oraz przykładowej operacji odczytu lub zapisu.

Analiza przerwy powinna uwzględniać moment rozpoczęcia problemu, czas jego wykrycia, czas przywrócenia połączenia i moment potwierdzenia poprawności danych. Te wartości nie zawsze są takie same. System może zostać uruchomiony po awarii, lecz nadal wymagać odtworzenia indeksów, sprawdzenia dzienników transakcyjnych albo weryfikacji spójności. W dokumentacji technicznej spotyka się również pojęcia RTO i RPO. RTO określa maksymalny akceptowalny czas przywracania działania, natomiast RPO wskazuje, jak duża utrata ostatnich zmian jest dopuszczalna po awarii. Parametry te uzupełniają opis dostępności, ale nie są jej zamiennikami.

Diagnostyka przy niedostępnej bazie danych

Gdy dane przestają być osiągalne, diagnostykę rozpoczyna się od ustalenia zakresu problemu: czy nie działa jeden użytkownik, jedna aplikacja, cała sieć, czy wszystkie połączenia z usługą. Następnie sprawdza się komunikaty klienta, dzienniki systemowe, stan procesu bazy, dostępność miejsca na dysku, obciążenie procesora i pamięci oraz błędy urządzeń magazynujących. Istotne jest odróżnienie odmowy dostępu od braku odpowiedzi. Pierwszy przypadek może wynikać z uwierzytelniania lub uprawnień, drugi z awarii usługi, przeciążenia, problemu sieciowego albo uszkodzenia nośnika.

Przywracanie dostępności nie powinno polegać na przypadkowym restarcie bez zabezpieczenia dowodów. Przed zmianami warto zachować logi, informacje o stanie systemu i czas wystąpienia awarii. Jeżeli problem dotyczy komputera używanego do pracy z lokalnym oprogramowaniem, diagnostyka sprzętu obejmuje między innymi pamięć operacyjną, dysk, temperatury, zasilanie oraz stabilność systemu. W przypadku baz działających w środowisku serwerowym konieczne jest zachowanie właściwego rozdziału między awarią sprzętu, usługą bazy, konfiguracją dostępu i mechanizmem odtwarzania. Dopiero po ustaleniu przyczyny można ocenić, czy minimalna dostępność została naruszona oraz jakie zabezpieczenie ograniczy ryzyko powtórzenia problemu.