naruszenie RODO

Naruszenie RODO to przetwarzanie danych osobowych niezgodne z tym rozporządzeniem, zagrożone karami administracyjnymi.

Czym jest naruszenie RODO w systemie komputerowym

Naruszenie RODO oznacza zdarzenie związane z bezpieczeństwem danych osobowych, które prowadzi do ich zniszczenia, utraty, zmiany, nieuprawnionego ujawnienia albo dostępu. W środowisku komputerowym może dotyczyć między innymi plików zapisanych na dysku laptopa, dokumentów przechowywanych na komputerze biurowym, wiadomości poczty elektronicznej, baz danych aplikacji oraz kopii zapasowych. Nie jest konieczne, aby dane zostały opublikowane w internecie. Sam fakt uzyskania dostępu przez osobę nieuprawnioną może stanowić naruszenie.

Przykładem jest wysłanie arkusza z danymi klientów do niewłaściwego odbiorcy, kradzież laptopa bez szyfrowania dysku, zainfekowanie komputera oprogramowaniem wykradającym hasła albo omyłkowe usunięcie jedynej kopii dokumentów. Naruszenie może wynikać zarówno z celowego ataku, jak i z błędu użytkownika, awarii sprzętu, niewłaściwej konfiguracji uprawnień lub braku kontroli nad nośnikami danych.

Jak dochodzi do ujawnienia danych przez laptop lub komputer

Na komputerze osobowym dane mogą być dostępne w wielu miejscach jednocześnie. Oprócz katalogów dokumentów należy uwzględnić pliki tymczasowe, pamięć podręczną przeglądarki, załączniki poczty, historię komunikatorów, pliki eksportowane z programów księgowych oraz lokalne kopie baz danych. Usunięcie dokumentu z pulpitu nie musi oznaczać jego natychmiastowego usunięcia z nośnika. Fragmenty pliku mogą pozostać w wolnym obszarze dysku, w koszu systemowym, w migawkach synchronizacji albo w kopiach zapasowych.

Ryzyko zwiększa używanie wspólnych kont, słabych haseł, automatycznego logowania i nieograniczonych uprawnień administratora. Nieaktualny system operacyjny lub aplikacja może zawierać podatność umożliwiającą wykonanie kodu bez zgody użytkownika. Z kolei złośliwe oprogramowanie może kopiować dokumenty, rejestrować znaki wpisywane z klawiatury, przejmować sesje przeglądarki albo szyfrować pliki. Samo wykrycie wirusa nie przesądza jeszcze o zakresie naruszenia, ale wymaga ustalenia, do jakich danych proces miał dostęp.

Ślady techniczne potrzebne do oceny zdarzenia

Analiza naruszenia powinna rozpocząć się od zabezpieczenia informacji o czasie i przebiegu zdarzenia. Przydatne są logowania systemowe, historia uwierzytelniania, dzienniki zapory sieciowej, rejestry programu antywirusowego, alerty z systemu pocztowego oraz historia zmian uprawnień do plików. Należy zachować oryginalne kopie logów i odnotować, kiedy zostały pobrane. Zmiana czasu systemowego, czyszczenie dzienników lub wielokrotne uruchamianie narzędzi diagnostycznych może utrudnić odtworzenie sekwencji zdarzeń.

W przypadku podejrzenia infekcji komputer warto odłączyć od sieci, ograniczając możliwość dalszej komunikacji z serwerem atakującego, ale bez pochopnego wyłączania urządzenia, jeżeli potrzebne jest zabezpieczenie danych ulotnych. Trzeba ustalić, jaki użytkownik był zalogowany, jakie konta miały dostęp do plików, czy działała synchronizacja z chmurą oraz czy dane były zaszyfrowane. Przydatne jest również porównanie sum kontrolnych plików, sprawdzenie nowych procesów i usług oraz analiza nietypowych połączeń sieciowych. Celem nie jest samo znalezienie uszkodzonego pliku, lecz określenie, czy dane mogły zostać odczytane, skopiowane albo zmienione.

Ograniczanie skutków i dokumentowanie naruszenia

Po odizolowaniu źródła problemu należy zabezpieczyć konta, zmienić ujawnione hasła, unieważnić aktywne sesje i odebrać zbędne uprawnienia. Hasła powinny być zmieniane z niezainfekowanego urządzenia, ponieważ komputer objęty incydentem może rejestrować nowe dane uwierzytelniające. Odtwarzanie plików powinno odbywać się z kopii zapasowej, której integralność została sprawdzona. Sama kopia zapasowa nie rozwiązuje problemu, jeśli zawiera już zmodyfikowane lub zaszyfrowane dane.

Dokumentacja powinna obejmować opis zdarzenia, wykryty czas, urządzenia i konta objęte analizą, rodzaj danych, prawdopodobny sposób dostępu oraz działania ograniczające skutki. W praktyce pomocne są także informacje o wersji systemu, zainstalowanych poprawkach, stanie szyfrowania nośnika i konfiguracji ochrony antywirusowej. Jeżeli komputer lub dysk ma zostać przekazany do analizy, nie należy samodzielnie usuwać plików ani wielokrotnie reinstalować systemu, ponieważ może to zniszczyć dowody. Naprawa sprzętu może przywrócić działanie urządzenia, lecz ocenę obowiązków związanych z naruszeniem należy oprzeć na ustaleniach dotyczących bezpieczeństwa i dostępu do danych.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje profesjonalną naprawę laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym diagnostykę zabezpieczeń i usuwanie skutków infekcji, które mogą towarzyszyć naruszeniu ochrony danych.