oszustwo z wykorzystaniem QR kodu

Oszustwo z kodem QR to umieszczenie w wiadomości kodu prowadzącego do fałszywej strony płatności lub logowania.

Jak działa oszustwo z wykorzystaniem kodu QR

Oszustwo z wykorzystaniem kodu QR polega na nakłonieniu użytkownika do zeskanowania obrazu, który prowadzi do strony internetowej przygotowanej przez przestępcę. Kod może zostać umieszczony w wiadomości e-mail, komunikatorze, dokumencie, ogłoszeniu, na naklejce albo na wydrukowanym wezwaniu do zapłaty. Sam kod QR nie potwierdza wiarygodności nadawcy. Jest tylko zakodowanym odnośnikiem, najczęściej zawierającym adres URL, tekst albo dane kontaktowe.

Po zeskanowaniu kodu aplikacja aparatu lub czytnik QR może wyświetlić adres strony i zaproponować jego otwarcie w przeglądarce. Fałszywa witryna bywa zaprojektowana tak, aby przypominała stronę banku, operatora płatności, firmy kurierskiej, urzędu albo popularnego serwisu internetowego. Celem jest skłonienie do wpisania loginu, hasła, kodu jednorazowego, danych karty płatniczej lub innych informacji uwierzytelniających. W niektórych przypadkach strona próbuje również nakłonić do pobrania aplikacji albo pliku.

Dlaczego obraz kodu nie jest dowodem bezpieczeństwa

Użytkownik często traktuje kod QR jako wygodny skrót do znanego adresu, ponieważ nie musi ręcznie przepisywać długiego odnośnika. To ułatwienie ogranicza jednak możliwość świadomego sprawdzenia domeny przed otwarciem strony. Kod może kierować do adresu z literówką, dodatkową subdomeną, nietypowym rozszerzeniem lub domeną, która tylko przypomina nazwę prawdziwej instytucji. O bezpieczeństwie nie decyduje wygląd kodu, jego rozmiar ani miejsce publikacji, lecz faktyczny adres docelowy i wiarygodność źródła.

Niebezpieczny odnośnik może wykorzystywać szyfrowane połączenie HTTPS. Ikona kłódki informuje wtedy o szyfrowaniu transmisji między przeglądarką a daną witryną, ale nie potwierdza, że strona należy do banku lub innej wskazanej firmy. Oszust może również użyć przekierowania, skróconego adresu albo strony pośredniej, przez co pierwszy wyświetlony adres nie pokazuje od razu właściwego celu. Należy zwracać uwagę na pełną nazwę domeny, kolejność znaków, nietypowe znaki oraz żądania, które nie pasują do wcześniejszego kontekstu wiadomości.

Sprawdzanie adresu i bezpieczne przerwanie podejrzanej sesji

Przed otwarciem odnośnika warto wyświetlić adres zapisany w kodzie QR i porównać go z adresem wpisanym ręcznie w przeglądarce lub z oficjalną aplikacją danej usługi. Wiadomość sugerująca pilną dopłatę, blokadę rachunku, konieczność potwierdzenia przesyłki albo natychmiastową aktualizację danych powinna być traktowana ze szczególną ostrożnością. Bezpieczniejszym sposobem jest samodzielne przejście do oficjalnej strony przez znaną zakładkę albo kontakt z instytucją przy użyciu numeru znalezionego niezależnie od podejrzanej wiadomości.

Jeżeli dane zostały już wpisane, należy jak najszybciej zamknąć stronę, zmienić hasło w prawdziwym serwisie i sprawdzić aktywne sesje oraz historię logowań. Gdy podano dane karty albo zatwierdzono podejrzaną operację w aplikacji bankowej, trzeba skontaktować się z bankiem za pośrednictwem oficjalnego kanału. Nie należy instalować aplikacji z pliku pobranego po zeskanowaniu kodu ani przyznawać nieznanej aplikacji uprawnień do ułatwień dostępu, wiadomości, połączeń, plików lub wyświetlania treści nad innymi aplikacjami. Takie uprawnienia mogą ułatwiać przechwytywanie informacji i utrudniać ocenę, co dzieje się na urządzeniu.

Objawy problemu na laptopie lub komputerze po otwarciu fałszywej strony

Samo wyświetlenie podejrzanej strony nie oznacza automatycznie, że komputer został zainfekowany. Niepokój powinny wzbudzić jednak nowe, nieznane rozszerzenia przeglądarki, zmieniona wyszukiwarka lub strona startowa, powtarzające się przekierowania, wyskakujące okna, nietypowe komunikaty o zagrożeniu oraz programy, których użytkownik nie instalował. Warto sprawdzić listę ostatnio zainstalowanych aplikacji, dodatków przeglądarki i plików pobranych w czasie wizyty na podejrzanej stronie. Podejrzanego programu nie należy uruchamiać tylko po to, aby sprawdzić jego działanie.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, dlatego w przypadku nieprawidłowego działania sprzętu po kontakcie z fałszywą stroną można zlecić techniczną diagnostykę urządzenia. Zakres sprawdzenia może obejmować działanie systemu, przeglądarki, zainstalowanych programów oraz podstawowych mechanizmów uruchamiania. Przed przekazaniem komputera warto opisać kolejność zdarzeń, podać adres podejrzanej strony, zachować wiadomość z kodem QR i nie usuwać pochopnie informacji potrzebnych do ustalenia przyczyny problemu.