Planowanie ciągłości działania (BCP)

Planowanie ciągłości działania to przygotowanie organizacji na utrzymanie kluczowych procesów mimo poważnej awarii.

Zakres planowania ciągłości działania

Planowanie ciągłości działania, określane skrótem BCP od angielskiego Business Continuity Planning, obejmuje przygotowanie organizacji do utrzymania najważniejszych procesów po wystąpieniu poważnego zakłócenia. Takim zakłóceniem może być awaria zasilania, uszkodzenie sprzętu, niedostępność systemu informatycznego, przerwanie łączności, błąd oprogramowania albo fizyczne wyłączenie miejsca pracy. Celem BCP nie jest zagwarantowanie, że awaria nigdy nie wystąpi, lecz określenie, jakie działania należy podjąć, aby ograniczyć przerwę i przywrócić funkcjonowanie w ustalonej kolejności.

Podstawą planu jest wskazanie procesów krytycznych, zasobów koniecznych do ich realizacji oraz zależności między nimi. Analizuje się między innymi stanowiska komputerowe, dostęp do aplikacji, sieć lokalną, połączenie z Internetem, urządzenia drukujące, nośniki danych i dostęp do dokumentacji. Dla każdego procesu powinno być jasne, kto podejmuje decyzję, jakie czynności wykonuje się w pierwszej kolejności i jaki minimalny poziom działania jest wystarczający do rozpoczęcia pracy zastępczej.

BIA, RTO i RPO jako elementy technicznego planu

W BCP często stosuje się analizę wpływu na działalność, czyli Business Impact Analysis, w skrócie BIA. Pozwala ona ocenić skutki niedostępności konkretnego procesu w czasie oraz ustalić, które systemy i urządzenia wymagają priorytetowego odtworzenia. Analiza nie powinna ograniczać się do samego komputera. Niesprawny laptop może uniemożliwić pracę tylko jednej osobie, ale awaria wspólnego systemu, urządzenia sieciowego albo dostępu do plików może zatrzymać większą część organizacji.

RTO, czyli Recovery Time Objective, oznacza docelowy czas przywrócenia działania procesu lub systemu po awarii. RPO, czyli Recovery Point Objective, określa maksymalną akceptowaną utratę aktualności danych, wyrażaną jako okres od ostatniej dostępnej kopii lub zapisanego stanu. Przykładowo, wymaganie RPO wynoszące jedną godzinę oznacza konieczność odtworzenia danych najwyżej do stanu sprzed godziny, a nie sprzed kilku dni. Wartości RTO i RPO muszą wynikać z rzeczywistych potrzeb procesu, ponieważ wpływają na sposób wykonywania kopii, dobór urządzeń zastępczych i procedury odtwarzania.

Procedury awaryjne dla stanowisk komputerowych

Skuteczny plan BCP powinien opisywać nie tylko ogólne zasady, ale także konkretne czynności możliwe do wykonania podczas awarii. Dla stanowiska komputerowego należy ustalić sposób zgłoszenia problemu, podstawowe informacje potrzebne do oceny sytuacji oraz kolejność sprawdzeń. Przydatne są między innymi dane o objawach, czasie wystąpienia awarii, komunikatach systemowych, stanie zasilania, podłączeniu urządzeń i dostępności sieci. Takie informacje ułatwiają odróżnienie awarii pojedynczego komputera od problemu dotyczącego większej liczby stanowisk.

Plan może przewidywać użycie przygotowanego laptopa zastępczego, odtworzenie konfiguracji na innym komputerze, dostęp do wcześniej zabezpieczonych dokumentów oraz pracę z wykorzystaniem alternatywnego połączenia sieciowego. Każda procedura powinna wskazywać warunki jej rozpoczęcia i zakończenia. Należy również określić, gdzie przechowywana jest aktualna instrukcja, kto może ją zmienić oraz jak potwierdza się wykonanie kolejnych etapów. Dokument, którego nie da się znaleźć podczas awarii albo który zawiera nieaktualne dane, nie zapewnia rzeczywistej ciągłości działania.

Testowanie, aktualizacja i wsparcie techniczne planu

BCP wymaga okresowych testów, ponieważ środowisko komputerowe zmienia się wraz z wymianą sprzętu, aktualizacjami systemów, zmianami konfiguracji sieci i modyfikacją używanych aplikacji. Test może polegać na przełączeniu wybranego stanowiska na rozwiązanie zastępcze, sprawdzeniu odtworzenia danych albo przećwiczeniu zgłoszenia awarii według ustalonej procedury. Wynik testu powinien wskazywać, co zadziałało, gdzie pojawiło się opóźnienie i jakie elementy wymagają poprawy.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje profesjonalną naprawę laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, co może pomóc w przywróceniu sprawności sprzętu wykorzystywanego jako stanowisko podstawowe lub zastępcze. W praktyce techniczna ocena urządzenia powinna obejmować między innymi stan dysku, pamięci operacyjnej, układu zasilania, chłodzenia i systemu operacyjnego. Działania serwisowe nie zastępują kompletnego BCP, ale mogą stanowić jeden z elementów procedury odtworzenia sprawnego stanowiska komputerowego po awarii.