prawa edycji

Prawa edycji to uprawnienie do wprowadzania zmian w dokumencie lub rekordzie.

Warstwy, na których rozstrzyga się prawo do zmiany

Możliwość edycji rzadko wynika z jednego ustawienia. Na dysku decyduje uprawnienie systemu plików — w NTFS osobno występuje Zapis, Modyfikacja i Pełna kontrola, przy czym Modyfikacja obejmuje również usunięcie pliku, co bywa zaskoczeniem. Wyżej działa udostępnianie sieciowe z własną listą uprawnień, a wynikiem końcowym jest część wspólna obu list: udział otwarty na odczyt zablokuje zapis nawet wtedy, gdy uprawnienia NTFS na to pozwalają. Jeszcze wyżej stoi sama aplikacja, która może zablokować edycję pola mimo pełnych praw do pliku bazy.

Jak to wygląda w bazie danych i w programach handlowych

W SQL Server prawo zmiany nadaje się poleceniem GRANT UPDATE albo GRANT INSERT na konkretną tabelę lub kolumnę, a odbiera przez REVOKE, przy czym DENY ma pierwszeństwo przed każdym przyznaniem odziedziczonym po roli. Dobrze zaprojektowane wdrożenie nie nadaje użytkownikom praw wprost do tabel, tylko udostępnia procedury składowane wykonujące zmianę, dzięki czemu reguły biznesowe nie dają się obejść zapytaniem z zewnętrznego narzędzia. W programach typu Subiekt czy WAPRO uprawnienia definiuje się dodatkowo na poziomie modułów i operacji — osobno wystawienie dokumentu, osobno jego korekta, osobno zmiana ceny poniżej progu.

Sytuacje, w których uprawnienie jest, a edycji nie ma

Klasyk to plik otwarty przez inną osobę: dokument w udziale sieciowym blokuje się plikiem tymczasowym, którego nazwa zaczyna się od tyldy, a po awaryjnym zamknięciu programu blokada zostaje i nikt nie może zapisać zmian, dopóki się jej nie zdejmie. Drugi przypadek to atrybut tylko do odczytu ustawiony na samym pliku, całkowicie niezależny od list uprawnień. Trzeci — dokument pobrany z internetu lub z poczty, który system oznacza jako pochodzący z niezaufanej lokalizacji i otwiera w widoku chronionym; edycja wymaga wtedy świadomego kliknięcia, a makra pozostają wyłączone. Czwarty to konto z prawem zapisu do pliku, ale bez prawa zapisu do katalogu, przez co program nie może utworzyć pliku tymczasowego i zapis kończy się błędem bez sensownego komunikatu.

Odblokowanie dokumentów zablokowanych po awarii

Zgłoszenia w tej sprawie brzmią zwykle tak samo: nikt nie ma pliku otwartego, a system twierdzi, że jest zajęty. Ustalamy wtedy z poziomu serwera plików, która sesja trzyma uchwyt, zwalniamy ją i sprawdzamy, czy przyczyną nie jest zrywające się połączenie sieciowe na jednej ze stacji. Przy okazji porządkujemy uprawnienia tak, żeby prawa do katalogów wynikały z grup, a nie z pojedynczych kont dopisywanych latami.