Przywrócenie pliku

Przywrócenie pliku to odzyskanie jego wcześniejszej wersji lub usuniętej kopii.

Rozbieżne znaczenia tego terminu

Pod hasłem przywrócenia pliku kryją się w Windows co najmniej trzy niezależne technologie. Pierwsza to Kosz, który przechowuje w ukrytym katalogu $Recycle.Bin parę wpisów na każdy skasowany obiekt: plik $R z zawartością i plik $I z oryginalną ścieżką oraz datą usunięcia. Druga to Kopie w tle usługi VSS, widoczne w zakładce Poprzednie wersje we właściwościach pliku lub folderu. Trzecia to Historia plików, kopiująca cyklicznie wskazane biblioteki na dysk zewnętrzny. Do tego dochodzi wersjonowanie w chmurze — OneDrive i Dysk Google trzymają historię zmian dokumentu niezależnie od tego, co dzieje się na dysku lokalnym.

Autoodzyskiwanie w aplikacjach biurowych

Zanim sięgnie się po narzędzia niskopoziomowe, warto sprawdzić własne mechanizmy programów. Word i Excel co kilka minut zapisują pliki autoodzyskiwania w profilu użytkownika, w gałęzi %AppData%\Microsoft — Word odkłada tam pliki z rozszerzeniem .asd. Po awaryjnym zamknięciu aplikacja sama proponuje panel odzyskiwania przy następnym starcie, ale jeśli użytkownik go zamknie, wpisy pozostają jeszcze na dysku i da się je otworzyć ręcznie. Podobnie działa katalog niezapisanych dokumentów dostępny z menu Plik, w sekcji zarządzania wersjami.

Dlaczego czasem już nic nie da się zrobić

Skasowanie kombinacją Shift+Delete omija Kosz całkowicie. Jeszcze gorzej wygląda sytuacja na dyskach SSD: polecenie TRIM informuje kontroler, że komórki zwolnionego pliku są nieaktualne, a ten czyści je w tle, więc po kilkunastu minutach odzysk sektorowy zwraca same zera. Na talerzowym HDD szanse są znacznie większe, ale zabija je dalsze używanie komputera — każdy zapis może trafić w miejsce skasowanych danych, dlatego instalowanie programu odzyskującego na tym samym dysku, z którego mają wrócić pliki, to klasyczny błąd. Osobny scenariusz to szyfrowanie przez ransomware, które standardowo kasuje kopie w tle poleceniem vssadmin, zanim użytkownik zdąży zauważyć problem.

Co robimy z dyskiem, na którym zniknęły dane

W Warszawskim Pogotowiu Komputerowym pierwszym krokiem przy utracie danych jest zawsze zabezpieczenie nośnika, a nie odzysk. Wykonujemy kopię sektor po sektorze i dalsze próby prowadzimy już wyłącznie na tym obrazie, żeby oryginał pozostał nienaruszony na wypadek kolejnego podejścia. Dopiero potem oceniamy, czy dane da się odtworzyć z tablicy plików, czy trzeba szukać po sygnaturach nagłówków. Diagnoza laptopa przy odbiorze jest bezpłatna, a jeżeli okaże się, że dysk zaczyna się sypać, wymieniamy go i przenosimy system na nowy nośnik. Zastrzegamy uczciwie: nie zajmujemy się sprzętem Apple ani MacBookami.