SQL Server Configuration Manager

SQL Server Configuration Manager to narzędzie do zarządzania usługami, protokołami i ustawieniami klienta.

Rola SQL Server Configuration Manager w systemie Windows

SQL Server Configuration Manager to przystawka administracyjna Microsoft Management Console (MMC), używana do konfigurowania składników instalacji Microsoft SQL Server w systemie Windows. Narzędzie nie służy do projektowania tabel, wykonywania zapytań ani zarządzania danymi w bazie. Jego zadaniem jest obsługa usług SQL Server, ustawień komunikacji sieciowej oraz wybranych parametrów klienta. Zakres dostępnych elementów zależy od tego, jakie składniki SQL Server zostały zainstalowane na danym komputerze oraz od wersji użytego silnika i narzędzi.

W przystawce można znaleźć między innymi usługę właściwej instancji SQL Server, usługę SQL Server Agent, jeśli została zainstalowana, oraz SQL Server Browser. SQL Server Agent odpowiada za wykonywanie zaplanowanych zadań, takich jak uruchamianie jobów, a SQL Server Browser pomaga klientom odnaleźć instancje korzystające z dynamicznych portów. Zatrzymanie lub wyłączenie usługi zmienia rzeczywisty stan środowiska, dlatego przed modyfikacją należy sprawdzić nazwę instancji, konto usługi, tryb uruchamiania i zależności widoczne w systemie Windows.

Usługi instancji i parametry uruchamiania

Węzeł SQL Server Services pokazuje usługi związane z instalacją SQL Server oraz ich stan. Dla instancji domyślnej usługa silnika nosi nazwę SQL Server (MSSQLSERVER), natomiast dla instancji nazwanej jest prezentowana jako SQL Server (<nazwa_instancji>). Stan Running oznacza, że proces usługi działa, ale sam fakt uruchomienia nie potwierdza jeszcze poprawnej dostępności bazy przez sieć. Do pełnej oceny potrzebne jest również sprawdzenie protokołów, portu nasłuchu, zapory systemowej i sposobu adresowania instancji przez klienta.

SQL Server Configuration Manager umożliwia otwieranie właściwości usługi i kontrolowanie jej uruchamiania. Można ustawić między innymi typ startu usługi, taki jak automatyczny, ręczny albo wyłączony, zależnie od dostępnych opcji systemu. Właściwości zawierają także informacje o koncie używanym do uruchomienia usługi. Zmiana konta lub jego uprawnień może spowodować problemy z dostępem do katalogów danych, kopii zapasowych, kluczy certyfikatów albo zasobów sieciowych. Z tego powodu nie powinno się zastępować konfiguracji usługi przypadkowym kontem administracyjnym bez sprawdzenia wymagań konkretnej instalacji.

Właściwości usługi zawierają również parametry uruchamiania silnika SQL Server. W zakładce Startup Parameters mogą znajdować się między innymi ścieżki używane przy uruchamianiu instancji. Ich modyfikacja wpływa na sposób startu silnika i może uniemożliwić uruchomienie usługi po zapisaniu błędnej wartości. Przed zmianą warto zachować dotychczasową konfigurację oraz sprawdzić wpisy w Podglądzie zdarzeń Windows i w dzienniku błędów SQL Server.

Protokoły sieciowe, porty i rozpoznawanie instancji

Węzeł SQL Server Network Configuration służy do włączania i wyłączania protokołów dla konkretnej instancji. Najczęściej spotykane pozycje to Shared Memory, TCP/IP i Named Pipes. Shared Memory jest używany do komunikacji lokalnego klienta z lokalną instancją na tym samym komputerze. TCP/IP służy do połączeń sieciowych i jest podstawowym protokołem wykorzystywanym przez klientów łączących się z SQL Server przez sieć. Named Pipes również może obsługiwać połączenia, ale jego użycie zależy od konfiguracji klienta i środowiska.

Właściwości protokołu TCP/IP zawierają zakładki dotyczące adresów IP oraz portów. Dla każdego adresu można określić, czy protokół ma być aktywny, a w sekcji IPAll można skonfigurować port TCP używany przez instancję. Przy stałym porcie administrator może wskazać konkretną wartość w polu TCP Port i usunąć wartość z TCP Dynamic Ports, zgodnie z zasadami konfiguracji danej instalacji. Instancje nazwane często korzystają z portów dynamicznych, dlatego sam zapis nazwy serwera nie zawsze wystarcza do ustanowienia połączenia. Po zmianie ustawień TCP/IP zwykle trzeba ponownie uruchomić usługę silnika SQL Server, aby nowe parametry zaczęły obowiązywać.

SQL Server Browser nasłuchuje na porcie UDP 1434 i przekazuje klientom informacje o portach instancji, które obsługują połączenia dynamiczne. Jeżeli Browser nie działa albo ruch UDP 1434 jest blokowany, klient może nie odnaleźć instancji nazwanej zapisanej w formie SERWER\INSTANCJA. Alternatywą jest podanie numeru portu bezpośrednio, na przykład SERWER,51433, jeśli dana instancja rzeczywiście nasłuchuje na porcie 51433. Taki zapis nie naprawia jednak wyłączonego protokołu TCP/IP, błędnego adresu IP ani blokady na zaporze. Po zmianie ustawień w Configuration Manager należy więc sprawdzić nasłuch, reguły zapory i konfigurację aplikacji klienckiej.

Konfiguracja klienta i bezpieczna diagnostyka połączeń

SQL Native Client Configuration albo SQL Server Native Client Configuration, zależnie od zainstalowanych składników i wersji narzędzi, może zawierać ustawienia protokołów używanych przez lokalne aplikacje klienckie. W tym obszarze można określić kolejność protokołów, włączyć lub wyłączyć określone mechanizmy komunikacji oraz skonfigurować aliasy klienta. Alias pozwala przypisać krótszą nazwę logiczną do konkretnego serwera, instancji i protokołu, ale nie zmienia konfiguracji samego serwera. Zmiana aliasu może wpłynąć tylko na programy korzystające z danego dostawcy klienta, dlatego należy ustalić, z jakiej biblioteki połączeń korzysta diagnozowana aplikacja.

Przy analizie problemu z połączeniem warto rozdzielić kilka możliwych przyczyn. Jeżeli połączenie lokalne przez nazwę instancji działa, a połączenie z innego komputera nie, podejrzane są ustawienia TCP/IP, port, zapora lub rozpoznawanie instancji przez SQL Server Browser. Jeżeli połączenie po adresie i porcie działa, ale forma SERWER\INSTANCJA nie działa, problem może dotyczyć Browsera albo sposobu rozwiązywania nazwy. Jeżeli usługa silnika nie uruchamia się, ustawienia klienta nie mają znaczenia, ponieważ serwer nie przyjmuje połączeń. Po każdej zmianie należy ponownie uruchomić tylko wymagane usługi i zweryfikować rezultat w logach SQL Server oraz w narzędziu używanym przez konkretną aplikację.

SQL Server Configuration Manager powinien być uruchamiany z uprawnieniami pozwalającymi na zmianę usług i konfiguracji systemowej. Nie należy zastępować go przypadkową edycją wpisów rejestru, ponieważ narzędzie zapisuje ustawienia w sposób zgodny z konfiguracją SQL Server i zainstalowanymi składnikami. W środowisku diagnostycznym warto zapisać stan początkowy: nazwy usług, tryb uruchamiania, aktywne protokoły, adresy IP, porty oraz używane aliasy. Taki zapis ułatwia cofnięcie błędnej zmiany i pozwala odróżnić problem konfiguracji serwera od problemu po stronie aplikacji, sterownika lub sieci.