SQL Server Licensing Guide

Licensing Guide to oficjalny dokument Microsoftu opisujący modele rozliczenia i zasady licencjonowania SQL Server.

SQL Server Licensing Guide jako dokument referencyjny

SQL Server Licensing Guide to dokument Microsoftu opisujący sposób przypisywania licencji do instancji i środowisk, w których działa Microsoft SQL Server. Nie jest to instrukcja instalacji ani podręcznik języka T-SQL. Jego zadaniem jest wyjaśnienie, jakie elementy wdrożenia wpływają na wybór modelu licencjonowania, między innymi edycja SQL Server, liczba procesorów logicznych lub rdzeni, sposób dostępu użytkowników oraz przeznaczenie środowiska.

Treść przewodnika należy zawsze odnosić do konkretnej wersji SQL Server i aktualnej umowy licencyjnej. Microsoft może zmieniać zasady pomiędzy wydaniami, dlatego informacje dotyczące SQL Server 2017, SQL Server 2019 i SQL Server 2022 nie powinny być automatycznie przenoszone na inne wersje. W praktyce dokument stanowi punkt odniesienia przy planowaniu instalacji, audycie posiadanych uprawnień oraz ocenie, czy sposób uruchomienia instancji odpowiada zakupionemu modelowi licencji.

Modele licencjonowania stosowane przez SQL Server

SQL Server może być licencjonowany według modelu Per Core albo Server plus CAL, zależnie od edycji i warunków zakupu. W modelu Per Core licencjonowanie jest powiązane z mocą obliczeniową środowiska, na którym działa SQL Server. Analizuje się wtedy między innymi liczbę rdzeni procesora oraz zasady minimalnej liczby licencjonowanych rdzeni określone dla danego wydania. Ten model jest używany zwłaszcza wtedy, gdy z bazy korzysta wielu użytkowników lub gdy nie da się precyzyjnie określić wszystkich podmiotów uzyskujących dostęp.

Model Server plus CAL składa się z licencji przypisanej do serwera oraz licencji dostępowych CAL dla użytkowników albo urządzeń. CAL nie jest samodzielną licencją na uruchomienie silnika, lecz uprawnieniem do korzystania z określonego serwera SQL Server. Przy analizie tego wariantu trzeba policzyć wszystkie użytkowniki i urządzenia uzyskujące dostęp bezpośredni lub pośredni, także wtedy, gdy połączenie przechodzi przez aplikację, usługę pośredniczącą albo inny komponent. Szczegółowe zasady zależą od edycji, wersji i programu licencyjnego.

Edycja, rdzenie i topologia instalacji

Licensing Guide rozdziela zasady dla poszczególnych edycji SQL Server. Enterprise jest przeznaczona dla rozbudowanych zastosowań i jest związana z modelem licencjonowania rdzeniowego. Standard obsługuje mniej rozbudowane scenariusze i w zależności od wersji oraz sposobu zakupu może występować w modelu Per Core albo Server plus CAL. Developer jest przeznaczona do prac programistycznych i testowych, natomiast Express ma ograniczenia techniczne dotyczące skali użycia i jest udostępniana bez opłaty licencyjnej w ramach warunków określonych przez Microsoft. Nie oznacza to jednak, że każda edycja może być używana w dowolnym środowisku produkcyjnym.

Przy ocenie licencjonowania znaczenie ma fizyczny serwer, liczba uruchomionych instancji, przypisanie zasobów oraz sposób rozłożenia obciążenia. Sama obecność plików programu na komputerze nie przesądza jeszcze o pełnym obrazie wdrożenia. Trzeba ustalić, która instancja obsługuje bazę, jakie procesy mają do niej dostęp i czy środowisko korzysta z mechanizmów wysokiej dostępności lub zapasowej infrastruktury. W takich przypadkach należy sprawdzić aktualny przewodnik oraz postanowienia konkretnej umowy, ponieważ prawa dotyczące instancji zapasowych, przełączania awaryjnego i przenoszenia licencji mogą mieć odrębne warunki.

Licencjonowanie rdzeniowe nie powinno być utożsamiane wyłącznie z liczbą gniazd procesora. W dokumentacji Microsoftu występują zasady odnoszące się do rdzeni fizycznych, rdzeni w środowisku systemowym oraz minimalnych wartości wymaganych dla licencjonowanego serwera lub maszyny. Dlatego poprawne wyliczenie wymaga sprawdzenia konfiguracji sprzętowej, ustawień przydziału procesora i aktualnych reguł dla używanej wersji SQL Server.

Weryfikacja wdrożenia SQL Server

Praktyczna analiza rozpoczyna się od ustalenia wersji i edycji silnika. Można odczytać te informacje z SQL Server Management Studio, z właściwości instancji albo za pomocą zapytania diagnostycznego wykonywanego w ramach uprawnionego dostępu do serwera. Następnie sprawdza się liczbę instancji, rolę każdej z nich, liczbę baz danych oraz aplikacje i konta, które nawiązują połączenia. Sama liczba kont utworzonych w systemie nie zawsze odpowiada liczbie użytkowników wymagających CAL, dlatego trzeba przeanalizować rzeczywisty model dostępu.

Ważnym elementem jest odróżnienie środowiska produkcyjnego od developerskiego, testowego i demonstracyjnego. Edycje przeznaczone do programowania lub nauki mogą mieć ograniczenia dotyczące użycia, dlatego nie należy wykorzystywać ich jako zamiennika licencjonowanej edycji produkcyjnej. Weryfikacja powinna również objąć dodatkowe komponenty SQL Server, takie jak usługi raportowania, analityki lub integracji, jeśli są zainstalowane i używane. Każdy komponent może podlegać odrębnym zasadom albo wymagać sprawdzenia, czy mieści się w zakresie wybranego uprawnienia.

Przy diagnostyce komputera istotne jest także rozróżnienie problemu licencyjnego od problemu technicznego. Błąd aktywacji, komunikat instalatora, zatrzymana usługa SQL Server albo brak możliwości połączenia nie dowodzą jeszcze naruszenia licencji. Najpierw należy zebrać wersję silnika, identyfikator instancji, wpisy dziennika, konfigurację usług i sposób uruchomienia, a dopiero potem porównać te dane z wymaganiami opisanymi w Licensing Guide.