treść tekstowa (plain text)

Treść tekstowa to wersja wiadomości bez formatowania, alternatywna dla klientów nieobsługujących HTML.

Treść tekstowa a formatowanie dokumentu

Treść tekstowa, określana także jako tekst zwykły lub plain text, zawiera wyłącznie znaki zapisane w określonym kodowaniu. Nie przechowuje informacji o kroju pisma, rozmiarze czcionki, kolorze, pogrubieniu, układzie kolumn, obrazach ani odnośnikach osadzonych w dokumencie. W praktyce plik tekstowy może zawierać litery, cyfry, znaki interpunkcyjne, spacje, tabulatory oraz znaki sterujące, takie jak przejście do nowego wiersza.

Podstawową różnicą między treścią tekstową a HTML jest sposób opisu wyglądu. W HTML tekst może być otoczony znacznikami, na przykład <strong> albo <a>, natomiast plain text nie interpretuje takich znaczników jako poleceń formatowania. Jeżeli w wiadomości tekstowej pojawi się zapis <b>ważne</b>, odbiorca zobaczy te znaki dosłownie, a nie pogrubiony wyraz. Dzięki temu treść tekstowa pozostaje czytelna również w programach, które nie mają silnika renderującego HTML.

Kodowanie znaków i znaki końca wiersza

Poprawne wyświetlanie treści tekstowej zależy od zastosowanego kodowania znaków. Współczesne systemy często używają Unicode, a UTF-8 zapisuje znaki o różnej długości, od jednego do czterech bajtów. Litery alfabetu łacińskiego używane w podstawowym zakresie ASCII zajmują w UTF-8 po jednym bajcie, natomiast polskie znaki, takie jak ą, ę, ł, ń, ó, ś, ź i ż, są kodowane za pomocą większej liczby bajtów. Jeżeli program odczyta plik UTF-8 jako inne kodowanie, mogą pojawić się nieprawidłowe symbole, na przykład „krzaczki” zamiast polskich liter.

Na zapis wielowierszowy wpływa również sposób oznaczania końca wiersza. W środowiskach Windows standardowo stosowana jest para znaków CR i LF, czyli powrót karetki oraz przejście do nowego wiersza. Systemy uniksowe, w tym Linux, zwykle używają samego LF. Programy pracujące z plikami tekstowymi powinny rozpoznawać te warianty albo jawnie konwertować zakończenia wierszy. Niewłaściwa konwersja może skutkować dodatkowymi pustymi znakami, nieprawidłowym formatowaniem list lub problemami ze skryptami odczytującymi plik wiersz po wierszu.

Treść tekstowa w wiadomościach i protokołach

W poczcie elektronicznej zwykły tekst jest przekazywany jako część MIME o typie text/plain. Wiadomość może zawierać zarówno część text/plain, jak i część text/html połączone w strukturę multipart/alternative. Klient pocztowy wybiera wtedy wariant odpowiedni dla swoich możliwości lub ustawień użytkownika. Część tekstowa nie powinna polegać na stylach CSS ani na znacznikach HTML, ponieważ jej zadaniem jest przekazanie tego samego komunikatu bez formatowania.

W treści tekstowej ważne są czytelny podział akapitów, jednoznaczne oznaczenie tematów oraz poprawne kodowanie. Długie wiersze mogą być niewygodne w terminalach i starszych programach, dlatego niektóre systemy stosują zawijanie tekstu do określonej szerokości. Zawijanie prezentacyjne nie zawsze oznacza rzeczywisty znak końca wiersza: program może jedynie wyświetlić długi wiersz w kilku liniach. Ma to znaczenie przy kopiowaniu logów, porównywaniu plików i analizie danych, ponieważ rzeczywiste znaki nowej linii są częścią zawartości.

Odczyt i wykorzystanie tekstu bez formatowania

Treść tekstową można otworzyć w prostym edytorze, terminalu, programie pocztowym, narzędziu do analizy logów lub aplikacji zapisującej konfigurację. Jej niewielka złożoność ułatwia wyszukiwanie ciągów znaków, porównywanie wersji oraz automatyczne przetwarzanie. Narzędzia systemowe mogą filtrować wiersze, zliczać wystąpienia słów albo przekazywać tekst między procesami bez konieczności interpretowania elementów graficznych. Jednocześnie plain text nie zachowuje układu dokumentu, tabel, obrazów ani informacji o stylach, więc po konwersji z HTML część danych prezentacyjnych może zostać pominięta.

Podczas diagnozowania problemu z wyświetlaniem wiadomości lub pliku warto sprawdzić rozszerzenie, rzeczywisty typ MIME, kodowanie oraz zakończenia wierszy. Zmiana rozszerzenia z .html na .txt nie usuwa znaczników HTML; zmienia jedynie sposób, w jaki system może próbować otworzyć plik. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, a w ramach diagnostyki problemów z treścią tekstową można zweryfikować ustawienia edytora, kodowanie dokumentów oraz działanie programów odpowiedzialnych za odczyt wiadomości.