UEFI z BIOSem Phoenix

UEFI z BIOSem Phoenix to implementacja tego firmware oparta na oprogramowaniu jednego z historycznych, uznanych dostawców.

UEFI i historyczne rozwiązania Phoenix Technologies

UEFI z BIOSem Phoenix oznacza firmware płyty głównej, w którym środowisko uruchamiania komputera zostało przygotowane z wykorzystaniem technologii firmy Phoenix Technologies. W praktyce określenie „BIOS Phoenix” bywa używane potocznie dla całego firmware’u, chociaż technicznie UEFI nie jest klasycznym BIOS-em. BIOS i UEFI pełnią podobną funkcję — inicjalizują sprzęt oraz rozpoczynają uruchamianie systemu — lecz UEFI korzysta z nowszego modelu usług firmware’u, sterowników i wpisów startowych.

Produkty Phoenix były wykorzystywane przez producentów płyt głównych, laptopów i komputerów firmowych jako element oprogramowania dostosowywanego do konkretnej platformy. Ostateczny wygląd menu, dostępne ustawienia, nazwa producenta widoczna na ekranie oraz zakres obsługiwanych funkcji zależą więc nie tylko od samego Phoenix Technologies, lecz także od producenta urządzenia, zastosowanego chipsetu i wersji firmware’u. Sam napis „Phoenix” nie identyfikuje jeszcze dokładnego modelu płyty ani pełnej konfiguracji komputera.

Rola firmware’u podczas uruchamiania komputera

Po włączeniu zasilania firmware UEFI wykonuje inicjalizację podstawowych elementów platformy, między innymi procesora, pamięci operacyjnej, układu graficznego, kontrolerów dysków i urządzeń wejściowych. Następnie może przeprowadzić test POST, czyli Power-On Self-Test. Wynik tego etapu nie jest pełnym testem sprawności komputera, ale pozwala wykryć część problemów występujących przed uruchomieniem systemu operacyjnego, takich jak brak pamięci, nieprawidłowa inicjalizacja urządzenia graficznego albo problem z urządzeniem startowym.

W trybie UEFI firmware wyszukuje pliki startowe zgodnie z zapisanymi ustawieniami. System Windows lub inny system zgodny z UEFI może korzystać z partycji systemowej EFI, określanej również jako ESP. Jest to specjalna partycja sformatowana zazwyczaj w systemie plików FAT32, zawierająca między innymi pliki ładowarek systemowych. UEFI może także przechowywać w pamięci nieulotnej płyty głównej wpisy opisujące dostępne pozycje startowe. Dlatego po wymianie dysku, sklonowaniu systemu albo zmianie trybu uruchamiania komputer może wyświetlać komunikat o braku urządzenia startowego mimo fizycznej obecności danych na dysku.

W niektórych platformach dostępny jest również moduł zgodności CSM, czyli Compatibility Support Module. Pozwala on uruchamiać starsze systemy lub nośniki przygotowane w sposób właściwy dla klasycznego BIOS-u. Włączenie albo wyłączenie CSM wpływa na sposób rozpoznawania nośnika startowego, kart rozszerzeń i systemu operacyjnego. Zmiana tego ustawienia bez sprawdzenia sposobu instalacji systemu może doprowadzić do braku rozruchu, dlatego konfigurację należy oceniać razem ze strukturą partycji oraz trybem instalacji.

Ustawienia, pamięć konfiguracji i typowe objawy

Firmware Phoenix w komputerze z UEFI przechowuje ustawienia takie jak kolejność uruchamiania, aktywność kontrolera dysku, konfiguracja urządzeń zintegrowanych, ustawienia daty i czasu oraz wybrane opcje bezpieczeństwa. Część konfiguracji znajduje się w pamięci podtrzymywanej przez baterię, a część w pamięci flash zawierającej sam firmware. Rozładowana bateria podtrzymująca może powodować reset daty, godziny i ustawień po całkowitym odłączeniu zasilania. Nie oznacza to automatycznie uszkodzenia samego układu UEFI.

Objawami problemu z firmware’em lub jego konfiguracją mogą być zatrzymanie komputera przed ekranem systemu, powtarzające się restarty, brak dysku na liście urządzeń, komunikat o braku systemu operacyjnego, nieprawidłowa kolejność rozruchu albo brak obrazu po zmianie parametrów sprzętowych. Podobne symptomy mogą jednak powodować uszkodzenia pamięci RAM, dysku, układu zasilania, taśmy matrycy, karty graficznej lub samej płyty głównej. Z tego powodu sam komunikat firmware’u nie wystarcza do postawienia rozpoznania.

Aktualizacja firmware’u powinna być wykonywana wyłącznie z użyciem pliku przeznaczonego dla konkretnego modelu urządzenia i właściwej rewizji płyty. Wgranie obrazu przeznaczonego dla innej platformy może zakończyć się utratą możliwości uruchomienia komputera. Należy również uwzględnić stabilne zasilanie, prawidłową procedurę producenta oraz możliwość przywrócenia ustawień po aktualizacji. Nie należy przerywać procesu zapisu pamięci flash, ponieważ przerwanie w krytycznym momencie może uszkodzić zawartość firmware’u.

Rozpoznanie platformy z firmware’em Phoenix

Identyfikacja konkretnej implementacji wymaga odczytania modelu komputera, numeru seryjnego platformy, wersji firmware’u i informacji o płycie głównej. Dane te mogą być dostępne w menu UEFI, na etykiecie urządzenia, w dokumentacji producenta albo w systemie operacyjnym. W systemie Windows informacje o trybie uruchamiania można sprawdzić w panelu Informacje o systemie, gdzie występuje pozycja dotycząca trybu systemu BIOS. Do oceny nośnika przydatne są także informacje o stylu partycji, ponieważ instalacja uruchamiana w trybie UEFI zwykle współpracuje ze strukturą GPT, natomiast starszy sposób rozruchu często wykorzystuje MBR.

Przed zmianą ustawień warto zapisać aktualną konfigurację i zanotować, które urządzenie jest obecnie używane do rozruchu. Szczególnej ostrożności wymagają opcje dotyczące trybu kontrolera dysku, CSM, Secure Boot oraz kolejności startowej. Secure Boot jest mechanizmem weryfikującym podpisy składników uruchamianych przed systemem, ale jego dostępność i sposób konfiguracji zależą od konkretnej platformy Phoenix oraz producenta komputera. Nie można zakładać, że każda wersja firmware’u z oznaczeniem Phoenix oferuje identyczny zestaw funkcji.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje profesjonalną naprawę laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym diagnostykę problemów występujących na etapie uruchamiania oraz ocenę zależności między firmware’em, płytą główną i urządzeniem pamięci masowej.