UEFI z funkcją Wake on LAN

UEFI z funkcją Wake on LAN to opcja umożliwiająca zdalne wybudzenie komputera poprzez sygnał sieciowy.

Rola UEFI w uruchamianiu komputera przez sieć

UEFI z funkcją Wake on LAN oznacza zestaw ustawień firmware’u, które pozwalają karcie sieciowej zareagować na określony sygnał odebrany z sieci, gdy komputer jest wyłączony albo znajduje się w stanie uśpienia. Samo UEFI nie wysyła polecenia wybudzenia i nie zastępuje programu administracyjnego. Udostępnia natomiast płycie głównej oraz układowi sieciowemu konfigurację potrzebną do pozostawienia części karty aktywnej w trybie niskiego poboru energii.

Najczęściej stosowanym sygnałem jest tak zwany magic packet. Jest to ramka lub pakiet zawierający wielokrotnie powtórzony adres MAC urządzenia docelowego. Adres MAC identyfikuje konkretny interfejs sieciowy na poziomie Ethernetu, dlatego komputer wysyłający polecenie musi znać adres karty, która ma wybudzić komputer. UEFI jedynie włącza lub wyłącza obsługę reakcji sprzętowej; za przygotowanie i wysłanie pakietu odpowiada zwykle system operacyjny, router, aplikacja administracyjna albo inne urządzenie w sieci.

Warunki działania karty sieciowej i płyty głównej

Wake on LAN działa najpewniej przy połączeniu przewodowym Ethernet. Karta musi pozostawać pod napięciem pomocniczym również po zamknięciu systemu, aby mogła nasłuchiwać ruchu i przekazać płycie głównej sygnał wybudzenia. W ustawieniach UEFI spotyka się nazwy takie jak Wake on LAN, Power On By PCI-E, Resume By LAN, PCIe Device Power On albo podobne określenia zależne od producenta płyty. Nie ma jednej obowiązkowej nazwy menu ani identycznego układu opcji we wszystkich komputerach.

Znaczenie ma także stan zasilania, z którego komputer ma się obudzić. Jedna płyta może obsługiwać wybudzanie z uśpienia, a inna również po pełnym wyłączeniu. Część firmware’u rozdziela opcje dla stanów ACPI, dlatego trzeba sprawdzić, czy funkcja dotyczy tylko uśpienia, czy również hibernacji i wyłączenia. Włączenie trybu oszczędzania energii ErP, Deep Sleep lub podobnej funkcji może odłączyć zasilanie pomocnicze od karty sieciowej. W takim przypadku Wake on LAN przestanie działać mimo aktywnej pozycji w UEFI.

Komputer powinien być podłączony do zasilacza, a przewód sieciowy musi pozostawać wpięty do właściwego portu. Kontrolka przy gnieździe Ethernet po wyłączeniu często wskazuje, czy karta nadal otrzymuje zasilanie i widzi połączenie, ale jej brak nie stanowi samodzielnego dowodu uszkodzenia. Niektóre urządzenia wyłączają diody w trybie oszczędnym, a niektóre laptopy ograniczają Wake on LAN do pracy na zasilaczu sieciowym.

Konfiguracja systemu i sprawdzenie magic packet

Po aktywowaniu funkcji w UEFI należy sprawdzić ustawienia sterownika karty sieciowej w systemie operacyjnym. Sterownik powinien zezwalać urządzeniu na wybudzanie komputera oraz dopuszczać wybudzenie wyłącznie przez magic packet, jeśli taka opcja jest dostępna. W systemie Windows odpowiednie pozycje znajdują się zwykle we właściwościach karty sieciowej, w zakładkach dotyczących zarządzania energią i zaawansowanych funkcji sterownika. Nazwy ustawień mogą różnić się w zależności od producenta układu, wersji sterownika i modelu komputera.

Przed testem trzeba ustalić aktualny adres MAC karty przewodowej, ponieważ adres interfejsu Wi-Fi może być inny. W systemie Windows można odczytać informacje o interfejsach poleceniem ipconfig /all; wynik należy traktować jako dane konkretnego komputera, a nie jako uniwersalną konfigurację. Następnie komputer usypia się lub wyłącza zgodnie z zakresem obsługiwanym przez UEFI i wysyła magic packet z innego urządzenia w tej samej sieci lokalnej. Jeżeli komputer reaguje po uśpieniu, ale nie po wyłączeniu, ograniczenie dotyczy zwykle obsługi danego stanu zasilania, ustawienia firmware’u albo sterownika.

Test z innej sieci wymaga dodatkowej analizy tablicy ARP, przekazywania ruchu i konfiguracji routera. Klasyczny magic packet nie zapewnia uwierzytelnienia ani szyfrowania, więc nie powinien być bezpośrednio wystawiany do niezaufanego Internetu bez kontrolowanego mechanizmu pośredniczącego. Warto również uwzględnić funkcję szybkiego uruchamiania systemu: w niektórych konfiguracjach zamknięcie systemu może pozostawić system w stanie zbliżonym do hibernacji, a nie w pełnym stanie wyłączenia. To może zmienić zachowanie Wake on LAN i utrudnić ocenę, czy problem leży w UEFI, sterowniku, sieci czy zasilaniu.

Diagnostyka połączenia i naprawa obsługi wybudzania

Jeżeli Wake on LAN nie działa, diagnostykę należy rozpocząć od rozdzielenia problemu na trzy elementy: zasilanie karty po wyłączeniu, odbiór pakietu oraz reakcję płyty głównej. Najpierw sprawdza się, czy po zamknięciu komputera port Ethernet zachowuje połączenie, czy przewód i przełącznik sieciowy działają oraz czy UEFI nie ma aktywnego trybu odcinającego zasilanie urządzeń PCI Express. Następnie należy potwierdzić, że magic packet jest kierowany do prawidłowego adresu MAC, a nie do nieaktualnego wpisu po wymianie karty, płyty głównej lub routera.

Brak reakcji po aktualizacji systemu może wynikać ze zmiany sterownika albo resetu ustawień energetycznych. Z kolei brak funkcji w menu UEFI może oznaczać, że producent zastosował inną nazwę, ograniczył obsługę do wybranych stanów ACPI lub nie przewidział wybudzania po pełnym wyłączeniu. W laptopach dodatkowym ograniczeniem bywa konstrukcja układu sieciowego, odłączanie zasilania baterii oraz stosowanie przejściówki USB-Ethernet, która nie zawsze pozostaje aktywna po wyłączeniu komputera.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC oraz podzespołów, w tym sprawdzaniem ustawień UEFI, sterowników karty sieciowej, przewodów i przyczyn braku wybudzania przez LAN. Prawidłowa diagnoza wymaga zapisania modelu płyty lub laptopa, wersji firmware’u, rodzaju połączenia sieciowego oraz dokładnego stanu, z którego komputer miał zostać uruchomiony.