Ułatwienia nie działają w trybie instalacji systemu

Ułatwienia niedziałające w trybie instalacji systemu wskazują na ograniczoną funkcjonalność środowiska instalatora Windows.

Dlaczego ułatwienia mogą nie działać podczas instalacji Windows

Tryb instalacji systemu Windows działa w specjalnym środowisku uruchamianym przed właściwym systemem operacyjnym. Jest ono nazywane środowiskiem instalatora Windows, a jego techniczną podstawą jest Windows Preinstallation Environment, czyli Windows PE. Windows PE służy przede wszystkim do uruchomienia instalatora, wykrycia nośników danych, przygotowania partycji, skopiowania plików i rozpoczęcia konfiguracji systemu. Nie jest to pełna instalacja Windows z kompletem usług, sterowników, ustawień użytkownika i programów pomocniczych.

Z tego powodu opcje dostępne w sekcji ułatwień dostępu mogą działać inaczej niż po uruchomieniu gotowego systemu. W środowisku instalacyjnym nie są jeszcze wczytane wszystkie składniki odpowiedzialne za powiększenie obrazu, kontrast, narrację głosową, filtry kolorów, obsługę alternatywnych urządzeń wejściowych czy indywidualne profile klawiatury. Część funkcji może być dostępna w ograniczonej postaci, część może pojawić się dopiero po zakończeniu instalacji, a inne mogą zależeć od konkretnej wersji instalatora i użytego nośnika.

Różnica między instalatorem a uruchomionym systemem

Po uruchomieniu z dysku instalacyjnego komputer nie korzysta jeszcze z konfiguracji zapisanej na docelowym dysku systemowym. Instalator ma własne pliki, własny rejestr, własne ustawienia regionalne oraz ograniczony zestaw sterowników. Ustawienia ułatwień dostępu zapisane wcześniej w zainstalowanym Windows nie muszą zostać odczytane, ponieważ instalator działa przed załadowaniem tego systemu. Dotyczy to również ustawień konta użytkownika, konfiguracji pulpitu i programów zainstalowanych po zakupie komputera.

Podobnie wygląda sprawa dodatkowego oprogramowania. Czytnik ekranu, specjalistyczny sterownik urządzenia brajlowskiego, narzędzie do sterowania komputerem przełącznikami albo program zmieniający sposób obsługi klawiatury może wymagać usług systemowych i bibliotek, których w Windows PE nie ma. Instalator może także nie rozpoznać urządzenia podłączonego przez nietypowy kontroler USB, stację dokującą lub specjalny interfejs. Nie oznacza to automatycznie uszkodzenia urządzenia. Brak działania konkretnego ułatwienia może wynikać z tego, że środowisko instalacyjne nie zawiera odpowiedniego komponentu albo sterownika.

Odmienna może być także obsługa grafiki. Instalator często korzysta z podstawowego sterownika ekranu, który zapewnia obraz potrzebny do przeprowadzenia instalacji, ale nie musi udostępniać wszystkich możliwości układu graficznego. Rozdzielczość, skalowanie, częstotliwość odświeżania lub sposób przekazywania obrazu przez adapter mogą być inne niż w działającym Windows. Jeżeli problem występuje wyłącznie podczas instalacji, a po uruchomieniu systemu obraz i funkcje dostępności wracają do normy, bardziej prawdopodobne jest ograniczenie środowiska instalatora niż awaria matrycy, karty graficznej albo pamięci komputera.

Jak odróżnić ograniczenie środowiska od usterki sprzętowej

Podczas oceny problemu warto sprawdzić, czy ułatwienie nie działa od początku uruchomienia nośnika instalacyjnego, czy przestało działać dopiero po określonym kroku. Znaczenie ma również sposób uruchomienia instalatora: inny zestaw funkcji może być dostępny przy instalacji z pendrive’a, obrazu odzyskiwania producenta, partycji odzyskiwania lub narzędzia uruchamianego z działającego systemu. Istotne są także wersja Windows, wydanie obrazu instalacyjnego, architektura systemu oraz aktualność nośnika.

W pierwszej kolejności można sprawdzić połączenie podstawowej klawiatury i myszy bezpośrednio z komputerem, bez huba USB, przejściówki lub stacji dokującej. W laptopie warto porównać działanie klawiatury wbudowanej z klawiaturą zewnętrzną, a w komputerze stacjonarnym sprawdzić inne porty USB. Jeżeli klawiatura nie działa również w menu firmware, na przykład w ustawieniach UEFI, podejrzenie usterki sprzętowej jest silniejsze. Jeżeli działa w UEFI, lecz nie w instalatorze, trzeba uwzględnić sterownik, tryb kontrolera USB oraz ograniczenia Windows PE.

Pomocne jest także porównanie zachowania z innym, poprawnie przygotowanym nośnikiem instalacyjnym oraz uruchomienie narzędzi dostępnych w środowisku odzyskiwania. Nie należy jednak zakładać, że każda opcja widoczna w pełnym Windows musi być dostępna w instalatorze. Prawidłowym wynikiem diagnostyki może być stwierdzenie, że funkcja wymaga dokończenia instalacji, zainstalowania sterownika albo skonfigurowania ułatwień po utworzeniu konta użytkownika. Jeżeli natomiast problemy obejmują również brak obrazu, samoczynne restarty, zawieszanie instalatora lub błędy odczytu nośnika, zakres sprawdzenia powinien objąć pamięć RAM, dysk, temperatury, zasilanie i sam nośnik instalacyjny.

Postępowanie serwisowe przy problemach z instalacją

Naprawa takiego problemu polega najpierw na ustaleniu, czy przyczyną jest ograniczona funkcjonalność środowiska instalacyjnego, niezgodny nośnik, brak sterownika, niewłaściwe ustawienia firmware czy rzeczywista usterka podzespołu. Dopiero na tej podstawie dobiera się dalsze działania. Może być potrzebne przygotowanie aktualnego nośnika instalacyjnego, zmiana sposobu podłączenia urządzeń wejściowych, sprawdzenie trybu rozruchu albo dokończenie instalacji z użyciem podstawowej obsługi, a następnie skonfigurowanie funkcji dostępności w pełnym systemie Windows.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów i komputerów PC, w tym diagnostyką problemów z instalacją systemu, sterownikami oraz podstawowym działaniem podzespołów. Weryfikacja może objąć zachowanie komputera przed startem systemu, pracę z nośnika instalacyjnego i działanie urządzeń po uruchomieniu Windows. Takie porównanie pozwala oddzielić ograniczenia instalatora od problemów sprzętowych lub konfiguracyjnych, bez utożsamiania każdego niedziałającego ułatwienia z awarią komputera.