WARIANCJA

WARIANCJA to funkcja arkusza kalkulacyjnego obliczająca wariancję próby.

Co dokładnie mierzy wariancja i jak liczy ją arkusz

Wariancja opisuje, jak mocno pojedyncze obserwacje rozrzucone są wokół średniej. Arkusz liczy ją tak: wyznacza średnią z zakresu, od każdej wartości odejmuje tę średnią, podnosi różnicę do kwadratu, sumuje kwadraty i dzieli sumę przez liczbę obserwacji pomniejszoną o jeden. To dzielenie przez n-1 zamiast przez n jest sednem wariancji z próby: zakłada, że dane są tylko wycinkiem większej całości, więc surowe oszacowanie trzeba lekko powiększyć. Pierwiastek z wariancji daje odchylenie standardowe, które wraca do jednostek oryginalnych danych i dlatego częściej trafia do raportów.

WARIANCJA kontra WARIANCJA.POP i nowsze nazwy funkcji

W polskim Excelu współistnieją cztery blisko spokrewnione funkcje. WARIANCJA i jej nowszy odpowiednik WARIANCJA.PRÓBKI liczą wariancję z próby (dzielnik n-1). WARIANCJA.POP oraz WARIANCJA.POPUL zakładają, że zakres obejmuje całą populację i dzielą przez n. Osobno stoją warianty z literą A, które nie ignorują wartości logicznych ani tekstu: PRAWDA liczy się jako 1, FAŁSZ i tekst jako 0. Przy dwudziestu liczbach różnica między dzielnikiem 19 a 20 jest kosmetyczna, przy pięciu obserwacjach wynik potrafi się rozjechać o kilkanaście procent. W Arkuszach Google odpowiednikami są VAR, VARP, VARA i VARPA, a pliki wymieniane między programami zachowują właściwą semantykę, bo pod spodem zapisany jest angielski identyfikator funkcji.

Dlaczego wynik bywa zaskakujący: tekst, puste komórki i #DZIEL/0!

Najczęstszy komunikat to #DZIEL/0!, który pojawia się, gdy w zakresie została mniej niż jedna liczba dla WARIANCJA.POP albo mniej niż dwie dla wersji z próby. Zwykle nie oznacza pustego zakresu, tylko liczby zapisane jako tekst: importowane z systemu ERP, z apostrofem na początku albo z twardą spacją jako separatorem tysięcy. Takie komórki są po cichu pomijane, więc formuła liczy z trzech wartości zamiast z trzystu i nikt tego nie zauważa. Błąd #ARG! pojawia się dopiero wtedy, gdy tekst zostanie podany bezpośrednio jako argument, a nie przez odwołanie do zakresu. Osobna pułapka to zakresy rozszerzane o wiersz sum albo o nagłówek liczbowy oznaczający rok, który sztucznie zawyża rozrzut.

Kiedy arkusz przestaje liczyć, a problem leży poza formułą

Bywa, że plik z analizą przelicza się minutami, zawiesza program przy zapisie albo otwiera się z komunikatem o uszkodzeniu. Zwykle chodzi o kilkanaście tysięcy formuł tablicowych, łącza do plików na odłączonym dysku sieciowym albo o sam komputer: brak pamięci RAM, dysk twardy pracujący na granicy wytrzymałości, przegrzewający się procesor spowalniający obliczenia. Warszawskie Pogotowie Komputerowe sprawdza w takich sytuacjach kondycję nośnika i pamięci, odzyskuje wersje robocze arkusza z kopii tymczasowych i dobiera rozsądny wariant rozbudowy sprzętu. Pracujemy całą dobę przez siedem dni w tygodniu, także z firmami, dla których zamknięcie miesiąca nie może czekać do poniedziałku.