wiadomość zawierająca dane osobowe w niezaszyfrowanej formie

Dane osobowe w niezaszyfrowanej wiadomości są narażone na ujawnienie w razie przechwycenia transmisji.

Co oznacza niezaszyfrowana wiadomość z danymi osobowymi

Wiadomość zawierająca dane osobowe w niezaszyfrowanej formie to tekst, który może zostać odczytany bez użycia klucza kryptograficznego lub hasła deszyfrującego. Przykładem jest e-mail, którego treść zawiera imię i nazwisko, adres, numer telefonu, numer dokumentu, dane logowania albo skan pisma, a sama wiadomość nie została dodatkowo zabezpieczona szyfrowaniem end-to-end. Jeżeli ktoś uzyska dostęp do kopii takiej wiadomości, może zapoznać się z jej treścią bez przeprowadzania operacji kryptograficznych.

Samo użycie poczty elektronicznej nie oznacza automatycznie, że każda wiadomość jest przesyłana całkowicie otwartym tekstem. Współczesne usługi pocztowe często wykorzystują TLS podczas połączenia klienta z serwerem oraz między serwerami, ale zakres ochrony zależy od konfiguracji obu stron. Szyfrowanie połączenia chroni transmisję przed prostym podsłuchem w czasie przesyłania, natomiast nie zapewnia, że treść pozostanie zaszyfrowana na serwerze nadawcy, serwerze odbiorcy ani na urządzeniach, na których wiadomość jest przechowywana.

Gdzie może dojść do ujawnienia treści podczas transmisji

Ryzyko przechwycenia rośnie wtedy, gdy wiadomość jest wysyłana przez niezabezpieczone połączenie lub usługę, która nie korzysta prawidłowo z TLS. Dotyczy to między innymi połączeń HTTP używanych przez formularze kontaktowe, otwartych sieci Wi-Fi, błędnie skonfigurowanych klientów pocztowych oraz starszych ustawień serwera. W przypadku zwykłego HTTP dane formularza są przesyłane bez ochrony kryptograficznej na poziomie protokołu, więc osoba mająca możliwość obserwowania ruchu sieciowego może zobaczyć jego zawartość.

W poczcie elektronicznej trzeba odróżnić szyfrowanie kanału od szyfrowania samej wiadomości. STARTTLS może zabezpieczyć połączenie SMTP, jeżeli obie strony prawidłowo negocjują TLS, ale nie jest tym samym co szyfrowanie treści przy użyciu PGP lub S/MIME. Dodatkowo dane mogą być ujawnione przez złośliwe oprogramowanie na komputerze, przejęty punkt dostępowy, niezaufany serwer pośredniczący albo błędnie ustawione przekierowanie poczty. Zabezpieczony kanał nie chroni więc przed odczytem po dotarciu wiadomości do skrzynki lub programu pocztowego.

Różnica między poufnością transmisji a ochroną urządzenia

Nawet poprawnie zaszyfrowana transmisja nie rozwiązuje problemu, jeżeli komputer odbiorcy przechowuje wiadomość w niechronionym pliku lokalnym. Programy pocztowe mogą zapisywać treść i załączniki w bazach danych profilu użytkownika, pamięci podręcznej albo katalogu pobierania. Dostęp do zalogowanego konta systemowego, skradzionego laptopa lub niezaszyfrowanego dysku może wtedy umożliwić odczyt danych bez przechwytywania ruchu sieciowego.

Przy przesyłaniu poufnych informacji warto ograniczyć ich ilość w treści wiadomości, sprawdzić adres odbiorcy i stosować szyfrowanie pliku załącznika niezależne od transportu pocztowego. Hasło do zaszyfrowanego archiwum należy przekazać innym kanałem, na przykład telefonicznie, a nie w tej samej wiadomości. Pomocne jest także szyfrowanie całego dysku komputera, blokada ekranu, aktualny system oraz uwierzytelnianie wieloskładnikowe do skrzynki. Są to różne warstwy ochrony: TLS zabezpiecza połączenie, szyfrowany plik ogranicza dostęp do załącznika, a szyfrowanie dysku chroni dane zapisane lokalnie.

Znaczenie problemu przy serwisowaniu laptopa i komputera

Podczas naprawy laptopa lub komputera dane zapisane w profilu użytkownika mogą obejmować lokalne kopie wiadomości, pobrane załączniki, historię przeglądarki i pliki tymczasowe. Przed przekazaniem urządzenia do serwisu warto wykonać kopię zapasową, wylogować się z usług internetowych, usunąć niepotrzebne pobrane pliki oraz, jeśli to możliwe, przekazać urządzenie bez nośnika zawierającego poufne informacje. Jeżeli diagnostyka wymaga dostępu do systemu, należy użyć ograniczonego konta i przekazać tylko te dane, które są potrzebne do odtworzenia usterki.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, dlatego przed rozpoczęciem prac można ustalić zakres dostępu do systemu oraz sposób zabezpieczenia nośnika. W praktyce ułatwia to oddzielenie diagnostyki sprzętowej, takiej jak test pamięci RAM, dysku lub układu chłodzenia, od operacji wymagających otwierania plików użytkownika. Przy problemach z pocztą, przeglądarką albo połączeniem sieciowym warto dostarczyć opis objawów i zanonimizowany przykład, zamiast przekazywać pełną wiadomość zawierającą rzeczywiste dane osobowe.