Windows 2000 (2000)

Windows 2000 (2000) połączył linię biznesową NT z konsumencką, wprowadzając Active Directory i lepszą stabilność systemu.

Windows 2000 i połączenie linii NT z systemami użytkowymi

Windows 2000 to system operacyjny firmy Microsoft wydany 17 lutego 2000 roku. Należał do rodziny Windows NT, dlatego jego podstawą nie był kod Windows 95 ani Windows 98, lecz architektura rozwijana wcześniej z myślą o stabilności, ochronie pamięci i pracy w środowiskach biznesowych. Występował między innymi jako Windows 2000 Professional, Windows 2000 Server, Windows 2000 Advanced Server oraz Windows 2000 Datacenter Server. Wersja Professional była przeznaczona przede wszystkim dla komputerów osobistych i stacji roboczych, natomiast pozostałe edycje obsługiwały funkcje serwerowe.

System wprowadził jednolite środowisko oparte na jądrze NT dla użytkowników, którzy wcześniej korzystali z konsumenckich wydań Windows. Nie oznaczało to całkowitego połączenia wszystkich technologii w jeden mechanizm. Windows 2000 zachował model zabezpieczeń, sterowników i usług charakterystyczny dla NT, a jednocześnie oferował interfejs graficzny oraz obsługę aplikacji znanych z komputerów biurowych. Ważną cechą była ochrona pamięci między procesami: awaria pojedynczego programu nie powinna bezpośrednio nadpisywać obszaru pamięci używanego przez inne procesy lub system.

Active Directory, domeny i usługi katalogowe

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych wraz z Windows 2000 było Active Directory. Jest to usługa katalogowa przeznaczona do przechowywania informacji o użytkownikach, komputerach, grupach, drukarkach i innych zasobach sieciowych. Active Directory opiera się na protokole LDAP oraz wykorzystuje DNS do lokalizowania usług i kontrolerów domeny. W środowisku domenowym komputer może odnajdywać kontroler domeny, uwierzytelniać użytkownika i pobierać zasady skonfigurowane dla danej jednostki organizacyjnej.

Kontroler domeny Windows 2000 przechowuje bazę katalogową w pliku NTDS.DIT. Dane katalogowe są replikowane pomiędzy kontrolerami domeny, co pozwala utrzymywać kopie informacji w więcej niż jednej lokalizacji. Windows 2000 wprowadził również Group Policy, czyli zasady grup, za pomocą których można centralnie konfigurować ustawienia użytkowników i komputerów. W praktyce administrator mógł określać między innymi zasady haseł, dostęp do wybranych elementów systemu, konfigurację środowiska pracy oraz sposób uruchamiania określonych skryptów.

System plików, sterowniki i obsługa sprzętu

Windows 2000 obsługiwał między innymi system plików NTFS 5.0, który rozszerzał możliwości wcześniejszych wersji NTFS. Wśród funkcji znajdowały się uprawnienia do plików i katalogów, kompresja, szyfrowanie EFS oraz przydziały dyskowe. EFS, czyli Encrypting File System, pozwalał szyfrować pliki na woluminie NTFS przy użyciu mechanizmów związanych z kontem użytkownika i certyfikatem szyfrowania. Dostęp do takich danych zależał nie tylko od samego hasła systemowego, lecz także od prawidłowego zachowania odpowiednich kluczy kryptograficznych.

System korzystał z modelu sterowników Windows Driver Model, rozwijanego wspólnie z wcześniejszymi wersjami Windows. W Windows 2000 stosowano między innymi Plug and Play, zarządzanie energią ACPI oraz obsługę urządzeń podłączanych przez USB. Kompatybilność zależała jednak od dostępności sterowników przeznaczonych konkretnie dla Windows 2000. Sterownik przygotowany wyłącznie dla Windows 98, Windows XP albo nowszego systemu nie musiał działać poprawnie, nawet jeśli urządzenie miało podobną funkcję. Przy diagnostyce starego komputera trzeba więc rozróżnić awarię sprzętową od braku właściwego sterownika.

Znaczenie Windows 2000 przy pracy ze starszym komputerem

Windows 2000 nie jest współczesnym systemem do bezpiecznej pracy w publicznym Internecie. Jego cykl wsparcia zakończył się wiele lat temu, a dostępne wtedy mechanizmy zabezpieczeń nie odpowiadają obecnym wymaganiom. Przy uruchamianiu starego komputera istotne jest ustalenie, czy problem dotyczy samego systemu, uszkodzenia dysku, pamięci operacyjnej, zasilania, sterownika albo niezgodności aplikacji. Objawy takie jak zatrzymanie startu, komunikaty o braku pliku systemowego, samoczynne restarty lub niebieski ekran nie wskazują automatycznie jednej przyczyny.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, dlatego przy urządzeniu z Windows 2000 można rozpocząć od rozdzielenia diagnostyki sprzętu od analizy systemu operacyjnego. Sprawdzenie stanu dysku, pamięci, temperatur, zasilania oraz możliwości wykonania kopii danych powinno poprzedzać bardziej ryzykowne działania, takie jak formatowanie lub ponowna instalacja. W przypadku tego systemu ważne jest również zachowanie zgodności z konkretnym komputerem: kontroler dysku, karta sieciowa, karta graficzna i urządzenia peryferyjne wymagają sterowników obsługujących właśnie Windows 2000.