Windows 3.1 (1992)

Windows 3.1 (1992) wprowadził czcionki TrueType oraz szerokie wsparcie multimedialne, umacniając pozycję systemu na rynku.

Windows 3.1 jako 16-bitowe środowisko dla MS-DOS

Windows 3.1, wydany w 1992 roku, nie był samodzielnym systemem operacyjnym w dzisiejszym znaczeniu. Stanowił 16-bitowe środowisko graficzne uruchamiane nad systemem MS-DOS. Po włączeniu komputera użytkownik przechodził do graficznego interfejsu złożonego między innymi z Menedżera programów, Menedżera plików, Panelu sterowania oraz aplikacji systemowych. MS-DOS nadal odpowiadał za podstawową obsługę uruchamiania komputera, system plików, sterowniki urządzeń i wykonywanie wielu operacji wejścia-wyjścia.

Architektura Windows 3.1 była związana z procesorami rodziny x86 i ograniczeniami 16-bitowego środowiska. Programy korzystały z bibliotek systemowych Windows, których pliki miały zwykle rozszerzenia DLL, a aplikacje wykonywalne używały rozszerzeń EXE. W praktyce środowisko mogło pracować w trybie rzeczywistym, standardowym albo rozszerzonym 386, zależnie od wersji sprzętu, konfiguracji pamięci i dostępnych sterowników. Tryb rozszerzony pozwalał lepiej wykorzystywać procesory 80386 oraz pamięć rozszerzoną, ale nie zmieniał podstawowego charakteru systemu jako graficznej nakładki na DOS.

TrueType, czcionki i skład dokumentów

Jedną z najważniejszych zmian w Windows 3.1 było wprowadzenie obsługi czcionek TrueType. Były to czcionki konturowe, których kształt liter opisywano za pomocą krzywych, a nie wyłącznie gotowych bitmap dla określonych rozmiarów. Dzięki temu ten sam krój pisma można było renderować w różnych wielkościach, na ekranie i na wydruku, z mniejszą zależnością od ręcznie przygotowanych zestawów znaków. System udostępniał czcionki TrueType aplikacjom za pośrednictwem mechanizmów graficznych Windows.

W Windows 3.1 instalowanie czcionek odbywało się z poziomu Panelu sterowania, w module Czcionki. Po dodaniu plików czcionek programy mogły korzystać z nich w standardowych oknach wyboru kroju pisma. Znaczenie tej funkcji było szczególnie widoczne w edytorach tekstu, programach DTP i aplikacjach biurowych, gdzie istotne były przewidywalne odstępy między znakami, skalowanie oraz zgodność wyglądu dokumentu z wydrukiem. TrueType nie oznaczał jednak pełnej niezależności od urządzenia, ponieważ ostateczny efekt zależał również od sterownika drukarki, rozdzielczości ekranu i możliwości konkretnego programu.

Obsługa multimediów i urządzeń wejścia-wyjścia

Windows 3.1 rozszerzył dostęp do funkcji multimedialnych, w tym odtwarzania dźwięku i prostych materiałów wideo. W środowisku tym wykorzystywano urządzenia zgodne z ówczesnym modelem sterowników multimedialnych, a konfiguracja odbywała się między innymi przez Panel sterowania oraz pliki konfiguracyjne systemu. Do typowych elementów należały sterowniki kart dźwiękowych, urządzeń MIDI, napędów optycznych i innych urządzeń obsługiwanych przez zainstalowane komponenty multimedialne.

W systemie dostępne były narzędzia takie jak Rejestrator dźwięku oraz odtwarzacz multimedialny. Ich działanie zależało od obecności właściwego sterownika, odpowiedniej pamięci, konfiguracji portów oraz zgodnego formatu pliku. W praktyce problemy często wynikały z konfliktów adresów IRQ, kanałów DMA lub portów wejścia-wyjścia, ponieważ ówczesne urządzenia nie korzystały jeszcze z tak rozbudowanego automatycznego wykrywania sprzętu jak współczesne systemy. Windows 3.1 mogła również współpracować z rozszerzeniami multimedialnymi i dodatkowymi komponentami instalowanymi zależnie od potrzeb użytkownika.

Ograniczenia zgodności i znaczenie przy starszym sprzęcie

Windows 3.1 obsługiwał aplikacje przeznaczone dla 16-bitowego API Windows, dlatego nie należy utożsamiać go z późniejszymi systemami Windows opartymi na architekturze NT ani z pełną obsługą współczesnych programów 32-bitowych i 64-bitowych. Dostęp do aplikacji Win32 był możliwy dopiero za pomocą osobnego rozszerzenia Win32s, którego możliwości były ograniczone i nie zapewniały zgodności z każdym programem przeznaczonym dla nowszych wersji Windows. Również długie nazwy plików nie były standardową funkcją podstawowego środowiska Windows 3.1; klasyczny MS-DOS używał przede wszystkim formatu 8.3, czyli nazwy o długości do ośmiu znaków oraz rozszerzenia do trzech znaków.

Przy uruchamianiu starego komputera z Windows 3.1 znaczenie ma zachowanie oryginalnego środowiska DOS, właściwych sterowników oraz konfiguracji plików CONFIG.SYS i AUTOEXEC.BAT. Należy sprawdzić między innymi dostępność pamięci konwencjonalnej, rozszerzonej i rozszerzanej, kolejność ładowania sterowników, ustawienia karty graficznej oraz zgodność sterowników drukarki lub karty dźwiękowej. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, dlatego przy pracy ze starszym sprzętem można rozpocząć od ustalenia, czy problem dotyczy samego środowiska Windows 3.1, konfiguracji MS-DOS, sterownika urządzenia czy usterki sprzętowej.