Wydajność w grach

Wydajność w grach to parametr określający płynność i jakość działania oprogramowania rozrywkowego na danym sprzęcie.

Jak mierzy się płynność obrazu w grze

Wydajność w grach opisuje, jak sprawnie komputer wykonuje obliczenia potrzebne do wyświetlania kolejnych klatek obrazu. Podstawowym wskaźnikiem jest liczba klatek na sekundę, oznaczana skrótem FPS. Wartość 60 FPS oznacza, że karta graficzna przygotowuje średnio 60 klatek w ciągu sekundy. Wyższa liczba nie zawsze poprawia odbiór obrazu, ponieważ znaczenie ma także częstotliwość odświeżania monitora. Ekran pracujący z częstotliwością 60 Hz nie wyświetli pełnej korzyści z renderowania znacznie większej liczby klatek, chociaż niższe opóźnienie renderowania może nadal wpływać na sterowanie.

Średnia liczba FPS nie opisuje całej charakterystyki działania gry. Istotne są również wartości minimalne oraz tak zwane percentyle, na przykład 1% low, które pokazują spadki występujące podczas wymagających scen. Gra może mieć średnio 100 FPS, a jednocześnie chwilowo zwalniać do poziomu powodującego zauważalne szarpnięcia. Ważna jest także stabilność czasu renderowania pojedynczych klatek, czyli frame time. Równe odstępy między klatkami zwykle dają płynniejszy obraz niż zmienna seria klatek o podobnej wartości średniej.

Rola procesora, układu graficznego i pamięci

Na wydajność wpływa przede wszystkim równowaga między procesorem centralnym CPU a układem graficznym GPU. Procesor obsługuje między innymi logikę gry, sztuczną inteligencję przeciwników, fizykę, przygotowanie poleceń dla karty graficznej oraz część operacji związanych z wczytywaniem świata gry. Układ graficzny wykonuje rasteryzację geometrii, obliczenia oświetlenia, filtrowanie tekstur i generowanie obrazu. Jeżeli procesor nie dostarcza danych wystarczająco szybko, karta graficzna może pozostawać niewykorzystana. Jeżeli ograniczeniem jest GPU, zmniejszenie obciążenia procesora nie podniesie znacząco liczby FPS.

Znaczenie ma również pamięć operacyjna RAM oraz pamięć karty graficznej VRAM. Zbyt mała ilość RAM może prowadzić do częstego przenoszenia danych między pamięcią a plikiem stronicowania, co zwiększa opóźnienia i powoduje chwilowe przycięcia. VRAM przechowuje między innymi tekstury, bufory obrazu i dane potrzebne do renderowania. Ustawienie bardzo wysokiej jakości tekstur przy niewystarczającej pojemności VRAM może powodować doczytywanie danych, spadki płynności oraz nierówny czas generowania klatek. Szybki dysk SSD skraca wczytywanie poziomów i ogranicza opóźnienia związane z dostępem do plików, ale sam nie zastępuje odpowiednio wydajnego CPU, GPU ani dostatecznej ilości pamięci.

Ustawienia obrazu a obciążenie podzespołów

Największy wpływ na obciążenie GPU ma zwykle rozdzielczość renderowanego obrazu. Przejście z 1920 × 1080 do 2560 × 1440 zwiększa liczbę pikseli, które muszą zostać obliczone, a rozdzielczość 3840 × 2160 wymaga ich jeszcze więcej. Do ustawień obciążających kartę graficzną należą także jakość cieni, okluzja otoczenia, odbicia, efekty cząsteczkowe, filtrowanie oraz techniki śledzenia promieni. Ray tracing wykonuje dodatkowe obliczenia związane z propagacją promieni światła i może wyraźnie obniżyć liczbę klatek na słabszych układach.

Zmniejszenie jakości grafiki nie zawsze daje taki sam rezultat. Obniżenie rozdzielczości lub skali renderowania zwykle pomaga wtedy, gdy ograniczeniem jest GPU. Redukcja zasięgu rysowania, liczby obiektów i jakości symulacji może być skuteczniejsza w grze ograniczonej przez CPU. Technologie rekonstrukcji obrazu, takie jak renderowanie w niższej rozdzielczości połączone z jej skalowaniem, mogą zwiększyć FPS kosztem szczegółowości lub możliwych artefaktów. Warto też sprawdzić synchronizację pionową, limit FPS i obsługę zmiennej częstotliwości odświeżania, ponieważ nieprawidłowe ustawienia mogą zwiększać opóźnienie sterowania albo powodować rozrywanie obrazu.

Diagnozowanie spadków FPS i nierównego czasu klatek

Rzetelna ocena wymaga powtarzalnego testu w tej samej grze, rozdzielczości i scenie. Podczas pomiaru należy obserwować użycie CPU i GPU, temperatury, częstotliwości taktowania, zajętość RAM oraz VRAM. Wysokie użycie GPU przy stabilnych zegarach wskazuje zwykle, że karta jest głównym ograniczeniem. Niskie użycie GPU połączone z wysokim obciążeniem jednego lub kilku rdzeni CPU może oznaczać ograniczenie procesorowe. Spadek taktowania przy wysokiej temperaturze może wskazywać na throttling termiczny, czyli automatyczne zmniejszanie częstotliwości w celu ochrony układu przed przegrzaniem.

Problemy z płynnością mogą wynikać również ze sterownika, procesów działających w tle, błędów instalacji gry, uszkodzonych plików, niekorzystnego profilu zasilania albo ograniczeń chłodzenia. W laptopie trzeba uwzględnić pracę na baterii, tryb zasilacza, drożność układu chłodzenia i stan pasty termoprzewodzącej, ponieważ ograniczona możliwość odprowadzania ciepła wpływa na długotrwałą wydajność. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym diagnostyką przyczyn spadków wydajności związanych ze sprzętem, temperaturami lub konfiguracją.