X-Virus-Scanned

X-Virus-Scanned to nagłówek potwierdzający, że wiadomość została przeskanowana przez oprogramowanie antywirusowe.

Rola nagłówka X-Virus-Scanned w wiadomości e-mail

X-Virus-Scanned jest dodatkowym nagłówkiem wiadomości e-mail, który może zostać dopisany przez program antywirusowy, bramę pocztową albo filtr działający na serwerze obsługującym pocztę. Jego obecność zwykle oznacza, że konkretna wiadomość została przekazana do skanowania pod kątem znanych zagrożeń. Nagłówek nie należy jednak do podstawowego zestawu nagłówków wymaganych przez standard SMTP ani do obowiązkowych pól formatu MIME. Przedrostek X- wskazuje na pole rozszerzone, używane przez konkretne oprogramowanie lub daną konfigurację systemu pocztowego.

Wartość nagłówka może zawierać nazwę silnika antywirusowego, identyfikator użytej usługi, wersję programu albo informację o pomyślnym zakończeniu skanowania. Nie istnieje jedna, jednolita składnia tego pola, dlatego wpis X-Virus-Scanned: Yes może mieć inne znaczenie praktyczne niż rozbudowany wpis zawierający nazwę produktu i datę analizy. Sam nagłówek nie opisuje całej procedury badania wiadomości, nie wskazuje użytej bazy sygnatur i nie jest formalnym certyfikatem bezpieczeństwa.

Jak odczytywać informację o przeprowadzonym skanowaniu

Podczas analizy nagłówków trzeba sprawdzić, gdzie pole X-Virus-Scanned zostało dodane. Nagłówki są przekazywane razem z wiadomością, a kolejne serwery SMTP mogą dopisywać własne pola. W praktyce wpis może pochodzić z serwera nadawcy, serwera odbiorcy, firmowej bramy pocztowej, programu antywirusowego na komputerze albo dodatkowej usługi filtrującej pocztę. Położenie pola względem nagłówków Received pomaga ustalić kolejność przetwarzania, ale nie daje absolutnej pewności co do wiarygodności całej informacji.

Informacja o skanowaniu nie jest równoznaczna z potwierdzeniem, że wiadomość jest bezpieczna. Skaner może wykrywać przede wszystkim znane sygnatury szkodliwych plików, określone wzorce w treści lub podejrzane załączniki. Nowe zagrożenie, złośliwy odsyłacz, fałszywa strona logowania albo plik wykorzystujący nieznaną podatność mogą nie zostać rozpoznane. Dlatego podczas odbierania poczty nadal należy oceniać adres nadawcy, zgodność domeny, treść polecenia, rodzaj załącznika oraz adres docelowy odsyłacza. Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której wiadomość zawiera makra, skrypty, pliki wykonywalne lub dokumenty wymagające włączenia dodatkowych funkcji.

Wiarygodność, modyfikacja i ograniczenia nagłówka

Nagłówki rozszerzone nie są mechanizmem kryptograficznego uwierzytelniania. W określonych warunkach nadawca lub pośredni system może dopisać dowolny tekst wyglądający jak X-Virus-Scanned. Z tego powodu odbiorca nie powinien traktować samej obecności tego pola jako dowodu, że wiadomość rzeczywiście została zbadana przez wskazany silnik. Wiarygodność rośnie dopiero wtedy, gdy wpis pochodzi z rozpoznawalnego serwera odbiorczego, a jego treść odpowiada dokumentacji używanego rozwiązania i pozostałym elementom śladu dostarczenia.

Nagłówek może także pozostać w wiadomości po jej przekazaniu między wieloma skrzynkami, po eksporcie do pliku lub po ponownym wysłaniu jako załącznik. W takich przypadkach opisuje wcześniejsze przetwarzanie, a niekoniecznie stan aktualnej kopii. Zmiana wiadomości po skanowaniu, na przykład dodanie załącznika, przekierowanie jej przez inny system albo rozpakowanie archiwum, może zmienić zakres tego, co faktycznie zostało sprawdzone. Przy podejrzeniu infekcji należy analizować pełne nagłówki, logi programu ochronnego i wyniki skanowania załączników, a nie tylko pojedyncze pole informacyjne.

Sprawdzenie nagłówka w programie pocztowym i na komputerze

Pełne nagłówki wiadomości można wyświetlić w większości popularnych programów pocztowych po wybraniu funkcji związanej ze szczegółami, źródłem albo właściwościami wiadomości. W wyświetlonym tekście należy wyszukać nazwę X-Virus-Scanned oraz porównać ją z polami Received, Authentication-Results i informacjami o załącznikach. Authentication-Results dotyczy mechanizmów uwierzytelniania domeny, takich jak SPF, DKIM lub DMARC, i nie zastępuje skanowania antywirusowego. Z kolei brak nagłówka X-Virus-Scanned nie musi oznaczać braku ochrony, ponieważ używany filtr może zapisywać wynik wyłącznie w logach albo stosować inne pole.

Jeżeli wiadomość zachowuje się nietypowo, załącznik nie otwiera się poprawnie, program pocztowy zgłasza ostrzeżenie lub komputer wykazuje objawy działania nieznanego procesu, warto wykonać skanowanie aktualnym oprogramowaniem ochronnym i sprawdzić konfigurację klienta pocztowego. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym diagnostyką problemów związanych z działaniem programów pocztowych oraz ochrony antywirusowej.