załącznik phishingowy

Załącznik phishingowy to plik wykorzystywany do wyłudzenia danych lub zainstalowania szkodliwego oprogramowania.

Jak działa załącznik phishingowy

Załącznik phishingowy to plik dołączony do wiadomości, którego zadaniem jest skłonienie odbiorcy do wykonania czynności korzystnej dla atakującego. Może to być otwarcie dokumentu, uruchomienie programu, włączenie zawartości aktywnej albo wpisanie danych na stronie otwartej z poziomu załącznika. Sam plik nie musi wyglądać podejrzanie. Wiadomość może zawierać dokument przypominający fakturę, wezwanie do zapłaty, potwierdzenie zamówienia, formularz kadrowy albo skan pisma urzędowego.

Phishing polega przede wszystkim na manipulacji odbiorcą, a nie na jednym określonym formacie pliku. Załącznik może mieć rozszerzenie typowe dla dokumentów biurowych, archiwów, obrazów, plików PDF lub programów wykonywalnych. Ryzyko zależy od rzeczywistego typu pliku, sposobu jego obsługi przez system i aplikację oraz od tego, czy użytkownik udzieli dodatkowych uprawnień. Nazwa załącznika i jego ikona nie są wystarczającym dowodem bezpieczeństwa, ponieważ mogą zostać zmienione lub wykorzystane do ukrycia właściwego rozszerzenia.

Format pliku a rzeczywiste zagrożenie

Szczególną ostrożność należy zachować przy plikach wykonywalnych oraz skryptach. W systemie Windows mogą to być między innymi pliki EXE, MSI, BAT, CMD, VBS, JS i PS1, a także archiwa zawierające takie elementy. Niebezpieczny plik może uruchomić program pobierający kolejne składniki z internetu, zmienić ustawienia systemu, wykraść zapisane dane uwierzytelniające albo doprowadzić do zaszyfrowania plików przez ransomware. Samo zapisanie pliku na dysku nie zawsze oznacza infekcję, lecz uruchomienie go lub zezwolenie na wykonanie aktywnej zawartości może rozpocząć szkodliwe działanie.

Dokumenty pakietu Microsoft Office mogą zawierać makra, czyli zapisane instrukcje automatyzujące działania w aplikacji. Makro nie jest z definicji złośliwe, ale załącznik phishingowy może nakłaniać do kliknięcia przycisku „Włącz zawartość” lub podobnego komunikatu. Dokument może również zawierać odnośnik do strony logowania, obraz imitujący komunikat bezpieczeństwa albo formularz wymagający podania hasła. Plik PDF także nie powinien być automatycznie uznawany za bezpieczny, ponieważ może zawierać odnośniki, formularze lub wykorzystywać podatność konkretnej aplikacji czy czytnika.

Rozpoznawanie wiadomości z podejrzanym plikiem

Przed otwarciem załącznika warto sprawdzić, czy wiadomość była oczekiwana, czy nadawca rzeczywiście posługuje się właściwym adresem oraz czy treść zgadza się z wcześniejszą korespondencją. Należy zwrócić uwagę na presję czasu, groźbę konsekwencji, nietypową prośbę o zachowanie poufności i żądanie podania hasła. Podejrzane mogą być również rozbieżności między nazwą wyświetlaną a adresem nadawcy, błędy językowe oraz załącznik, którego temat nie pasuje do relacji z nadawcą.

Bezpieczniejszym sposobem weryfikacji jest niezależny kontakt z nadawcą, na przykład przez numer telefonu lub adres znany sprzed otrzymania wiadomości. Nie należy odpowiadać na podejrzaną wiadomość ani korzystać z danych kontaktowych podanych w jej treści. Jeżeli plik został już pobrany, nie powinno się go uruchamiać, rozpakowywać ani przenosić na inne urządzenia bez potrzeby. W razie przypadkowego otwarcia załącznika trzeba zwrócić uwagę na nowe okna, nietypowe komunikaty, żądania uprawnień, nagłe spowolnienie komputera oraz nieoczekiwane logowania do kont.

Postępowanie po otwarciu podejrzanego załącznika

Po uruchomieniu pliku nie należy zakładać, że brak widocznego komunikatu oznacza brak zagrożenia. W zależności od rodzaju ataku szkodliwe działanie może przebiegać w tle. Rozsądnym krokiem jest odłączenie komputera od sieci, jeżeli występują objawy infekcji lub plik uruchomił nieznany program, a następnie użycie aktualnego oprogramowania zabezpieczającego do pełnego skanowania. Z innego, zaufanego urządzenia można zmienić hasła do najważniejszych kont, szczególnie jeżeli dane logowania zostały wpisane po otwarciu załącznika.

Jeżeli komputer po otwarciu pliku działa niestabilnie, pojawiają się nieznane aplikacje, znikają pliki albo przeglądarka przekierowuje na obce strony, potrzebna jest diagnostyka systemu i nośnika danych. Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje profesjonalną naprawę laptopów i komputerów PC oraz diagnostykę podzespołów, dzięki czemu można sprawdzić stan urządzenia po podejrzanym zdarzeniu i ustalić dalsze bezpieczne postępowanie.