Zawieszanie się przy usypianiu

Zawieszanie się przy usypianiu wskazuje na sterownik niepoprawnie obsługujący przejście do trybu oszczędzania energii.

Na czym polega zawieszanie się podczas usypiania

Zawieszanie się przy usypianiu występuje wtedy, gdy system operacyjny rozpoczyna przechodzenie do stanu niskiego poboru energii, ale nie może poprawnie zakończyć obsługi jednego z urządzeń lub sterowników. Przed uśpieniem system musi między innymi zatrzymać aktywność procesora, zapisać stan aplikacji, przekazać urządzeniom polecenia zmiany trybu zasilania oraz uzgodnić sposób pracy z firmware’em komputera. Jeżeli któryś element nie odpowie w wymaganym czasie albo zgłosi nieprawidłowy stan, ekran może pozostać czarny, komputer może przestać reagować na klawiaturę, a wentylator może nadal pracować.

Źródłem problemu bywa sterownik karty graficznej, kontrolera USB, karty sieciowej, układu dźwiękowego, magazynu danych lub chipsetu płyty głównej. Nie oznacza to jednak, że każda awaria usypiania jest błędem samego sterownika. Znaczenie mogą mieć także ustawienia firmware’u UEFI, niezgodność implementacji ACPI, uszkodzone pliki systemowe, aktualizacja systemu albo urządzenie pozostające w stanie aktywnym. Objaw może pojawiać się tylko po zamknięciu pokrywy laptopa, po wybraniu polecenia „Uśpij” lub po automatycznym wyłączeniu ekranu.

Stany zasilania ACPI i różnice między komputerami

System operacyjny korzysta z mechanizmów ACPI, czyli standardu opisującego między innymi zarządzanie energią oraz komunikację z firmware’em. W starszych konfiguracjach uśpienie jest zwykle związane ze stanem S3, w którym kontekst pracy pozostaje w pamięci RAM, a większość pozostałych elementów komputera zostaje wyłączona. W nowszych laptopach może być używany tryb Modern Standby, określany jako S0 Low Power Idle. W tym trybie system nie przechodzi do klasycznego S3, lecz pozostaje w ograniczonym stanie pracy i stopniowo redukuje aktywność podzespołów.

Ta różnica ma znaczenie podczas diagnozy, ponieważ narzędzia i dostępne ustawienia mogą zależeć od modelu komputera oraz wersji systemu. Nie każdy komputer obsługuje oba sposoby uśpienia, a niektóre urządzenia mogą mieć ograniczoną możliwość zmiany trybu. Informację o dostępnych stanach można sprawdzić w systemie Windows poleceniem powercfg /a. Jeżeli lista nie pokazuje oczekiwanego stanu, przyczyną może być konfiguracja firmware’u, sterownik lub projekt platformy, a nie awaria pojedynczej aplikacji.

Ślady w systemie i rozdzielenie przyczyny od objawu

Podczas diagnostyki warto ustalić, czy komputer nie może rozpocząć uśpienia, czy też zawiesza się dopiero przy wybudzaniu. W Windows polecenie powercfg /requests pokazuje aktywne żądania zasilania zgłaszane przez aplikacje i sterowniki. Polecenie powercfg /lastwake pomaga ustalić, co spowodowało ostatnie wybudzenie, ale nie wskaże każdego sterownika odpowiedzialnego za samo zawieszenie. Raport utworzony poleceniem powercfg /systemsleepdiagnostics może pomóc przeanalizować przejścia systemu między stanem pracy a uśpieniem, natomiast powercfg /energy /duration 60 sprawdza wybrane problemy związane z zarządzaniem energią podczas krótkiej obserwacji.

Wyniki tych poleceń trzeba zestawić z Dziennikiem zdarzeń, historią aktualizacji oraz momentem wystąpienia problemu. Jeżeli zawieszanie zaczęło się bezpośrednio po aktualizacji sterownika grafiki, chipsetu lub firmware’u, jest to istotna zależność czasowa, ale nie stanowi jeszcze dowodu przyczyny. Pomocne jest porównanie zachowania komputera przy odłączonych urządzeniach USB, wyłączonym szybkim uruchamianiu albo po uruchomieniu systemu z minimalnym zestawem programów. Każdą zmianę należy wykonywać pojedynczo, aby można było rozpoznać, który element wpłynął na działanie uśpienia.

Naprawa sterownika, konfiguracji i zasilania

Usuwanie problemu zaczyna się od sprawdzenia, czy sterowniki chipsetu, grafiki, kontrolera magazynu danych i karty sieciowej są zgodne z konkretnym modelem komputera. Sterownik pobrany bezpośrednio od producenta laptopa lub płyty głównej może różnić się od uniwersalnej wersji dostępnej w katalogu systemu. Należy również sprawdzić ustawienia zarządzania energią urządzeń, zwłaszcza opcję zezwalającą na wyłączanie sprzętu w celu oszczędzania energii. W przypadku nieprawidłowego firmware’u konieczne jest zachowanie ostrożności, ponieważ przerwanie aktualizacji UEFI może unieruchomić komputer.

Jeżeli problem występuje po zmianie sterownika, można przywrócić poprzednią, sprawdzoną wersję albo przeprowadzić kontrolowaną ponowną instalację. Nie należy jednak zastępować diagnozy przypadkowym wyłączaniem wszystkich funkcji oszczędzania energii. Takie działanie może usunąć objaw kosztem większego poboru energii, nagrzewania urządzenia lub problemów z pracą na baterii. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, w tym diagnozowaniem problemów z przechodzeniem systemu w tryby oszczędzania energii.