Zgodność z czytnikami e-booków

Zgodność z czytnikami e-booków dotyczy poprawnego wyświetlania dokumentu na dedykowanych urządzeniach.

Co oznacza zgodność dokumentu z czytnikiem e-booków

Zgodność z czytnikami e-booków oznacza, że dokument można otworzyć na konkretnym urządzeniu lub w używanej przez nie aplikacji, a jego treść pozostaje czytelna i logicznie uporządkowana. Sam fakt, że plik się otwiera, nie przesądza jeszcze o pełnej zgodności. Istotne jest także poprawne wyświetlenie znaków diakrytycznych, nagłówków, akapitów, przypisów, tabel, ilustracji oraz odsyłaczy. Czytnik może obsługiwać dany format tylko częściowo, dlatego dokument pozbawiony błędów na komputerze może wyglądać inaczej na ekranie e-ink.

W praktyce najczęściej analizuje się format EPUB, PDF oraz pliki tekstowe, takie jak TXT. EPUB jest pakietem zawierającym dokumenty XHTML, arkusze CSS, obrazy i metadane. W wariancie z układem płynnym tekst dopasowuje się do szerokości ekranu, rozmiaru czcionki i orientacji urządzenia. PDF zachowuje położenie elementów na stronie, ale jego strona ma stały układ, przez co mały ekran może wymagać powiększania i przewijania. TXT jest prosty i szeroko obsługiwany, jednak nie przechowuje złożonego formatowania, obrazów ani struktury typowej dla publikacji elektronicznej.

Format EPUB, układ tekstu i obsługiwane elementy

W pliku EPUB zgodność zależy między innymi od poprawności struktury dokumentu oraz użytych elementów XHTML i CSS. Czytniki zwykle prawidłowo interpretują podstawowe nagłówki, akapity, listy, tabele, obrazy i odnośniki, ale mogą różnić się obsługą bardziej rozbudowanych reguł stylów. Problemy powodują na przykład zależności od skryptów JavaScript, niestandardowe czcionki, skomplikowane układy kolumn, elementy interaktywne oraz style zakładające duży ekran. Publikacja przeznaczona na czytnik powinna mieć logiczną hierarchię nagłówków, oddzielone akapity i obrazy z opisem alternatywnym.

Ważne są również metadane i kodowanie znaków. Dokumenty internetowe używane w EPUB powinny deklarować kodowanie UTF-8, ponieważ pozwala ono zapisać polskie litery, takie jak ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ż i ź, bez zastępowania ich znakami zastępczymi. Nie każda czcionka osadzona w publikacji zawiera jednak pełny zestaw glifów. Jeżeli plik korzysta z czcionki bez polskich znaków, czytnik może użyć czcionki zastępczej albo wyświetlić puste pola. Osadzanie kroju pisma może być ograniczone licencją, a część urządzeń pozwala użytkownikowi wymienić czcionkę niezależnie od ustawień publikacji.

PDF, obrazy i ograniczenia ekranów e-ink

Dokument PDF może być zgodny technicznie z czytnikiem, a jednocześnie niewygodny w użyciu. W pliku PDF tekst, grafiki i marginesy są rozmieszczone na stronach o określonych wymiarach. Na urządzeniu z ekranem sześciocalowym strona przygotowana dla formatu A4 często jest pomniejszana do rozmiaru, przy którym litery stają się trudne do odczytania. Powiększenie poprawia czytelność, ale wymusza przesuwanie widoku w poziomie i pionie. Niektóre czytniki oferują tryb dopasowania tekstu lub jego ponownego przepływu, lecz działanie tej funkcji zależy od tego, czy PDF zawiera prawidłowo rozpoznaną warstwę tekstową.

Znaczenie ma także sposób zapisania ilustracji. Obrazy o bardzo dużej rozdzielczości zwiększają rozmiar pliku i mogą powodować wolniejsze przewracanie stron, natomiast zbyt małe grafiki będą rozmazane po powiększeniu. Schematy, zrzuty ekranu i tabele powinny mieć kontrast wystarczający dla wyświetlacza bez podświetlenia kolorowego. Ekrany e-ink prezentują ograniczoną liczbę odcieni szarości, a odświeżanie obrazu trwa dłużej niż na typowym monitorze LCD. Animacje i płynne efekty przejścia nie są więc dobrym sposobem przekazywania informacji. W przypadku skanowanych dokumentów potrzebne jest optyczne rozpoznawanie znaków, ponieważ sam obraz strony nie daje możliwości zmiany rozmiaru tekstu ani wyszukiwania słów.

Sprawdzenie pliku przed użyciem na czytniku

Przed skopiowaniem publikacji na urządzenie warto otworzyć ją w kilku programach obsługujących EPUB lub PDF, a następnie sprawdzić ją także na docelowym czytniku. Test powinien obejmować spis treści, wyszukiwanie, zmianę rozmiaru czcionki, zmianę orientacji ekranu, przejście do przypisów oraz powrót do miejsca czytania. Należy zwrócić uwagę na rozdzielone słowa, nachodzące na siebie elementy, obcięte nagłówki, znikające obrazy, błędne numerowanie stron i nieprawidłowe polskie znaki. W EPUB trzeba dodatkowo sprawdzić, czy każdy odnośnik prowadzi do istniejącego pliku, a obrazy są dostępne pod ścieżkami zapisanymi w pakiecie.

Wynik testu może zależeć od konkretnego modelu czytnika, wersji jego oprogramowania, ustawień użytkownika i rodzaju pliku. Osobną kwestią jest DRM, czyli mechanizm zarządzania prawami do treści. Plik zabezpieczony systemem DRM może wymagać autoryzowanej aplikacji lub konta dostawcy, nawet jeśli sam format jest formalnie obsługiwany przez urządzenie. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, a przy problemach z przygotowaniem dokumentów może również sprawdzić działanie programu, sterowników, połączenia USB oraz kopiowania plików na czytnik.