Boot Configuration Data (BCD)

BCD (Boot Configuration Data) to skrócona nazwa magazynu konfiguracji rozruchu Windows, zarządzanego narzędziami bcdedit i bootrec — zastąpił starszy plik boot.ini znany z Windows XP.

Boot Configuration Data (BCD) — czym jest i za co odpowiada

Boot Configuration Data, określane skrótem BCD, to magazyn ustawień wykorzystywany podczas uruchamiania systemu Windows. Przechowywane są w nim informacje potrzebne do odnalezienia instalacji systemu, wskazania partycji rozruchowej oraz przekazania kontroli odpowiedniemu modułowi startowemu. Na podstawie tych danych ustalane jest między innymi, który system ma zostać uruchomiony, czy ma pojawić się menu wyboru kilku instalacji oraz jakie parametry powinny zostać przekazane podczas startu.

BCD nie jest zwykłym plikiem konfiguracyjnym przeznaczonym do ręcznej edycji w Notatniku. Struktura magazynu przypomina bazę ustawień, w której poszczególne wpisy mają własne identyfikatory i właściwości. Dostęp do nich uzyskuje się przede wszystkim za pomocą narzędzia bcdedit, a w określonych scenariuszach również przy użyciu środowiska odzyskiwania Windows oraz poleceń naprawczych. Zmiany w BCD mogą dotyczyć kolejności uruchamiania, domyślnego wpisu, limitu czasu wyświetlania menu czy dodatkowych opcji diagnostycznych.

Magazyn BCD jest elementem łańcucha rozruchowego, ale nie należy utożsamiać go z samym modułem startowym ani z partycją zawierającą pliki systemu. Do uruchomienia komputera potrzebne jest współdziałanie kilku składników: firmware płyty głównej, właściwy tryb startu, partycja systemowa, menedżer rozruchu oraz dane opisujące dostępne instalacje. Awaria jednego z tych elementów może powodować komunikat dotyczący BCD, nawet gdy sama instalacja Windows nadal znajduje się na dysku i nie została usunięta.

Znaczenie BCD w praktyce i porównanie z innymi elementami rozruchu

W komputerach uruchamianych w trybie UEFI dane rozruchowe są zwykle powiązane z partycją systemową EFI, na której znajdują się pliki potrzebne do rozpoczęcia startu. W konfiguracjach korzystających z trybu BIOS lub zgodności ze starszym sposobem uruchamiania rozmieszczenie elementów może wyglądać inaczej. Z tego powodu samo wpisanie polecenia naprawczego bez sprawdzenia trybu firmware, układu partycji i przypisanych liter dysków nie zawsze prowadzi do prawidłowego rezultatu.

BCD różni się od systemu plików, tablicy partycji i rejestru Windows. System plików opisuje sposób przechowywania danych na partycji, tablica partycji określa układ nośnika, a rejestr przechowuje ustawienia działającego systemu. BCD zawiera natomiast informacje potrzebne przed pełnym uruchomieniem Windows. Można więc mieć sprawny dysk, poprawną partycję z plikami systemowymi i jednocześnie uszkodzony lub niekompletny magazyn rozruchu.

W diagnostyce stosuje się między innymi polecenia bcdedit /enum do wyświetlenia wpisów oraz narzędzia takie jak bootrec lub bcdboot, zależnie od rodzaju problemu i sposobu uruchamiania komputera. bcdboot może odtworzyć pliki środowiska rozruchowego na wskazanej partycji na podstawie istniejącej instalacji Windows, lecz wymaga właściwego rozpoznania litery partycji systemowej w środowisku odzyskiwania. Litery dysków widoczne poza tym środowiskiem nie zawsze są tam przypisane w ten sam sposób.

W przypadku kilku systemów operacyjnych lub kilku wpisów odzyskiwania BCD może zawierać więcej pozycji niż tylko domyślna instalacja Windows. Usunięcie niewłaściwego wpisu może ograniczyć dostęp do działającego systemu albo do narzędzi naprawczych. Z tego względu przed modyfikacją zaleca się wyświetlenie aktualnej konfiguracji, zapisanie jej kopii i ustalenie, który identyfikator odnosi się do właściwej instalacji.

Typowe problemy, komunikaty i błędy związane z BCD

Uszkodzenie lub brak danych BCD może objawiać się komunikatami w rodzaju „The Boot Configuration Data file is missing”, „Boot Configuration Data is missing or contains errors” albo kodami błędów wskazującymi na nieprawidłową konfigurację rozruchu. Czasami zamiast komunikatu pojawia się pętla automatycznej naprawy, ekran odzyskiwania, brak możliwości wyboru systemu lub powrót do ustawień firmware. Objawy nie zawsze pozwalają od razu rozstrzygnąć, czy przyczyną jest sam magazyn BCD.

Do uszkodzenia konfiguracji może dojść po nieudanej aktualizacji, przerwanym procesie klonowania, zmianie układu partycji, przywróceniu obrazu systemu, podłączeniu dysku do innego komputera albo błędnej modyfikacji wpisów rozruchowych. Podobny efekt może wywołać problem z partycją EFI, uszkodzenie systemu plików, nieprawidłowy tryb UEFI lub Legacy, rozłączony nośnik, błędna kolejność startowa w firmware albo awaria samego dysku.

Warto odróżnić błąd BCD od sytuacji, w której komputer nie wykrywa nośnika. Jeżeli dysk nie jest widoczny w ustawieniach firmware, odbudowa magazynu rozruchowego może nie rozwiązać problemu. Również komunikat o braku systemu nie zawsze oznacza skasowanie danych — przyczyną może być jedynie wskazywanie niewłaściwej partycji lub wpisu. Przed użyciem poleceń naprawczych należy więc sprawdzić wykrywanie dysku, stan partycji, tryb uruchamiania oraz obecność katalogu Windows.

Ryzyko powstaje także przy mechanicznym wykonywaniu porad znalezionych w internecie. Polecenia dotyczące partycji, formatowania lub przypisywania liter mogą odnosić się do innego układu dysku niż ten występujący w danym komputerze. Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której na nośniku znajdują się ważne pliki, kilka instalacji systemu albo zaszyfrowane woluminy. Naprawa konfiguracji rozruchu powinna być prowadzona tak, aby nie nadpisać danych i nie usunąć potrzebnych wpisów.

Kiedy warto zgłosić problem do serwisu komputerowego - Boot Configuration Data (BCD)

Do serwisu warto zgłosić komputer, gdy system nie uruchamia się po aktualizacji, zmianie dysku, klonowaniu lub przywróceniu kopii, a na ekranie pojawia się komunikat dotyczący BCD, boot managera albo automatycznej naprawy. Wskazaniem do diagnostyki jest również powtarzające się przechodzenie do BIOS-u, znikający wpis Windows Boot Manager, nieudane próby odbudowy rozruchu oraz sytuacja, w której naprawa działa tylko tymczasowo.

Podczas sprawdzania można ocenić, czy problem ogranicza się do konfiguracji BCD, czy obejmuje także partycję EFI, system plików, ustawienia firmware albo kondycję nośnika. W razie potrzeby analizuje się wpisy rozruchowe, identyfikuje właściwą instalację Windows, sprawdza integralność wymaganych plików i dobiera sposób odbudowy do trybu UEFI lub BIOS. Jeżeli dane użytkownika są istotne, przed zmianami można rozpocząć od zabezpieczenia plików i oceny ryzyka dalszej pracy z dyskiem.

W Warszawie takie przypadki przyjmuje Warszawskie Pogotowie Komputerowe 24/7, gdzie dostępna jest darmowa diagnoza LAPTOPA. Zgłoszenie jest szczególnie uzasadnione wtedy, gdy brak startu systemu utrudnia wykonanie kopii danych albo gdy kilka nieskutecznych poleceń naprawczych doprowadziło do dodatkowych zmian w konfiguracji. Po ustaleniu przyczyny można rozdzielić naprawę samego rozruchu od problemu z dyskiem, partycjami lub instalacją Windows i dobrać dalsze czynności do rzeczywistego stanu komputera.