brak alternatywnego tekstu dla grafik (ALT)

Brak alternatywnego tekstu dla grafik (ALT) to pełne, opisowe określenie usterki pominięcia opisu towarzyszącego obrazom.

Na czym polega brak alternatywnego tekstu ALT

Brak alternatywnego tekstu dla grafik oznacza, że obraz umieszczony na stronie internetowej nie ma przypisanego opisu przeznaczonego dla technologii asystujących. Taki opis jest zwykle zapisany w atrybucie alt elementu HTML <img>. Nie chodzi o podpis widoczny pod ilustracją ani o nazwę pliku, lecz o krótką informację przekazującą znaczenie grafiki osobie, która nie może jej zobaczyć. Jeżeli atrybutu brakuje, przeglądarka może pominąć obraz, odczytać nieprzydatną nazwę pliku albo przekazać użytkownikowi wyłącznie informację, że na stronie znajduje się grafika.

Alternatywny tekst powinien zależeć od funkcji obrazu w konkretnym miejscu dokumentu. Fotografia przedstawiająca uszkodzony ekran może otrzymać opis wskazujący widoczne pęknięcie matrycy, natomiast grafika pełniąca funkcję przycisku powinna opisywać działanie, na przykład przejście do formularza kontaktowego. Obraz dekoracyjny, który nie wnosi treści, powinien mieć pusty atrybut alt="", aby czytnik ekranu nie odczytywał zbędnego komunikatu. Pominięcie atrybutu i użycie pustej wartości nie są więc równoważne.

Jak brak ALT wpływa na odczyt strony

Czytnik ekranu interpretuje strukturę HTML i przekazuje jej treść za pomocą syntezy mowy albo alfabetu Braille’a. Gdy grafika ma poprawny tekst alternatywny, użytkownik otrzymuje informację potrzebną do zrozumienia treści strony. Gdy opis jest nieobecny, znaczenie obrazu może zostać całkowicie utracone. Szczególnie istotne jest to w przypadku wykresów, schematów, zdjęć dokumentów, ikon nawigacyjnych oraz obrazów zawierających tekst. Sama obecność pliku graficznego nie zapewnia dostępu do informacji zapisanej wizualnie.

Problem dotyczy także elementów interaktywnych. Jeżeli obraz jest umieszczony wewnątrz odnośnika i nie ma tekstu alternatywnego, osoba korzystająca z klawiatury i czytnika ekranu może usłyszeć niejasny komunikat albo nie dowiedzieć się, dokąd prowadzi odnośnik. W przypadku ikon używanych w przyciskach brak opisu może utrudnić rozpoznanie funkcji polecenia, na przykład otwarcia menu, rozpoczęcia wyszukiwania lub zamknięcia okna. Tekst ALT nie zastępuje jednak widocznych etykiet, nagłówków ani opisów dłuższych treści wizualnych.

Nie każda grafika wymaga rozbudowanego zdania. Nadmiernie długi opis może spowolnić przechodzenie przez dokument, a powtarzanie informacji obecnych już w tekście obok obrazu tworzy niepotrzebne duplikaty. W praktyce należy ustalić, czy obraz przekazuje informację, wykonuje funkcję, czy jest wyłącznie dekoracją. Dopiero na tej podstawie dobiera się treść atrybutu, jego pustą wartość albo dodatkowy opis umieszczony w zwykłej treści strony.

Weryfikacja atrybutów w kodzie HTML

Podstawową kontrolę można wykonać przez inspekcję kodu strony i wyszukanie elementów <img>. Każdy obraz informacyjny powinien mieć atrybut alt, a jego wartość powinna odpowiadać funkcji grafiki, a nie tylko opisywać jej format lub nazwę pliku. Przykładowo zapis <img src="/matryca.jpg" alt="Pęknięcia na powierzchni matrycy laptopa"> przekazuje konkretną informację, podczas gdy alt="obrazek" nie wyjaśnia jej znaczenia. Weryfikacji wymagają również obrazy generowane przez skrypty, komponenty interfejsu oraz system zarządzania treścią.

Automatyczne narzędzia audytowe potrafią wykryć brak atrybutu alt, ale nie zawsze ocenią, czy opis jest merytorycznie poprawny. Mogą też zgłosić pusty tekst alternatywny, mimo że w przypadku grafiki dekoracyjnej jest on właściwym rozwiązaniem. Dlatego wynik automatycznego testu trzeba porównać z układem strony, tekstem sąsiadującym i rolą elementu. Kontrola powinna obejmować także obrazy użyte jako odnośniki, przyciski oraz elementy formularzy.

Warto sprawdzić stronę w kilku trybach: z włączonym czytnikiem ekranu, przy wyłączonym wyświetlaniu obrazów oraz z użyciem samej klawiatury. Takie testy pokazują, czy informacja z grafiki pozostaje dostępna i czy kolejność komunikatów jest zrozumiała. Dodatkowo można skontrolować, czy tekst alternatywny nie zawiera zbędnego określenia „grafika” lub „obraz”, jeżeli używane narzędzie samo przekazuje tę informację. W przypadku wykresów i infografik krótki ALT może wymagać uzupełnienia opisem danych w tekście.

Diagnoza problemu na komputerze i laptopie

Brak ALT jest przede wszystkim błędem w strukturze lub zawartości strony, a nie awarią matrycy, karty graficznej czy systemu operacyjnego. Jeżeli obrazy są widoczne, lecz nie są prawidłowo opisywane przez czytnik ekranu, należy rozpocząć od sprawdzenia kodu HTML, szablonu strony i sposobu dodawania multimediów w używanym oprogramowaniu. Jeżeli grafika w ogóle się nie wyświetla, trzeba dodatkowo rozważyć błędny adres pliku, niedostępność zasobu, problem z formatem obrazu albo blokowanie treści przez przeglądarkę. Te objawy mogą występować równocześnie, ale wymagają odrębnej diagnozy.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów stacjonarnych PC i podzespołów, dlatego w przypadku problemów z wyświetlaniem stron można sprawdzić działanie przeglądarki, systemu oraz urządzenia. Sama korekta brakujących opisów ALT wymaga natomiast zmiany treści lub kodu strony w miejscu, w którym grafiki są publikowane. Po wprowadzeniu poprawki należy ponownie przetestować stronę, ponieważ dodanie atrybutu do jednego obrazu nie gwarantuje, że pozostałe elementy serwisu mają prawidłowe opisy.

Poprawny tekst alternatywny nie poprawia jakości obrazu ani jego parametrów technicznych. Jego zadaniem jest przekazanie znaczenia wizualnego w formie tekstowej, możliwej do odczytania przez oprogramowanie wspomagające. Dlatego skuteczna naprawa problemu polega na połączeniu kontroli kodu, oceny funkcji każdej grafiki i testu z użyciem technologii asystujących. Dopiero taki proces pozwala rozróżnić rzeczywisty brak ALT od prawidłowo zastosowanego pustego atrybutu dla elementu dekoracyjnego.