chown

chown to polecenie systemów Unix/Linux zmieniające właściciela pliku lub katalogu.

Składnia i to, co polecenie faktycznie zmienia

chown ustawia identyfikator właściciela pliku i opcjonalnie grupy w metadanych i-węzła. Podstawowa forma to chown uzytkownik plik, wariant z dwukropkiem chown uzytkownik:grupa plik zmienia oba pola naraz, a sam dwukropek z nazwą grupy po prawej stronie odpowiada działaniu chgrp. Zamiast nazw można podać numeryczne UID i GID, co bywa jedyną możliwością przy pracy na zamontowanym dysku z innego systemu, gdzie nazwy z pliku /etc/passwd nie są znane bieżącej instalacji. Przełącznik -R schodzi rekurencyjnie w głąb katalogów, --reference kopiuje właściciela z innego pliku, a -h działa na samym dowiązaniu symbolicznym zamiast na jego celu.

Relacja z prawami dostępu i typowe zastosowania

Właściciel to inna warstwa niż uprawnienia ustawiane poleceniem chmod — chmod decyduje, co wolno robić, chown decyduje, kogo te reguły dotyczą jako właściciela. Dlatego przy przenoszeniu katalogu serwisu WWW obie operacje wykonuje się razem: katalog przypisuje się użytkownikowi procesu serwera, a następnie ustawia prawa tak, by grupa mogła czytać, ale nie zapisywać. W praktyce administracyjnej chown pojawia się po rozpakowaniu archiwum utworzonego przez inne konto, po odtworzeniu kopii zapasowej oraz po skopiowaniu danych na nośnik zewnętrzny i z powrotem, gdy wszystkie pliki należą nagle do konta root.

Błędy i pułapki przy zmianie właściciela

Komunikat Operation not permitted przy próbie oddania pliku innemu użytkownikowi nie oznacza uszkodzenia — w typowej konfiguracji Linuksa tylko root może przenosić własność na cudze konto, zwykły użytkownik nie może nawet oddać własnego pliku. Drugi klasyczny problem to uruchomienie chown -R z ukośnikiem w niewłaściwym miejscu, na przykład na katalogu głównym, co potrafi uniemożliwić start systemu, bo pliki w /etc i /usr tracą właściciela root. Trzecia pułapka dotyczy systemów plików bez obsługi uprawnień uniksowych: na nośniku sformatowanym w FAT32, exFAT lub NTFS właściciel wynika z opcji montowania, więc polecenie kończy się niepowodzeniem albo nie daje trwałego efektu. Podobnie zachowuje się warstwa WSL przy pracy na dyskach Windows.

Ratowanie systemów po nieudanej operacji na uprawnieniach

Rekurencyjna zmiana właściciela wykonana pod nieuwagę należy do awarii, które unieruchamiają serwer natychmiast, a objawiają się dopiero przy następnym restarcie. Odtwarzamy takie środowiska, startując maszynę z nośnika ratunkowego, montując wolumin i przywracając poprawne właścicielstwo katalogów systemowych, a przy okazji zabezpieczamy dane użytkownika, zanim ktokolwiek zacznie eksperymentować dalej. Robimy to zarówno na stacjach roboczych, jak i na serwerach firmowych, w tym tam, gdzie na tej samej maszynie stoi baza obsługująca system handlowy. Naprawiony sprzęt wraca do klienta naszym transportem.