format plain text

Format plain text to najprostszy sposób zapisu wiadomości, pozbawiony jakiegokolwiek formatowania graficznego.

Plain text jako model zapisu informacji

Format plain text, określany po polsku jako czysty tekst, przechowuje treść w postaci znaków bez informacji o kroju pisma, kolorze, rozmiarze, położeniu na stronie, pogrubieniu czy układzie graficznym. Plik tego typu zawiera przede wszystkim ciąg znaków oraz znaki sterujące potrzebne do podziału tekstu na wiersze. Nie ma w nim elementów typowych dla HTML, takich jak znaczniki, ani struktury dokumentu charakterystycznej dla formatów biurowych. Sam zapis „plain text” opisuje sposób reprezentacji treści, a nie jedną, ściśle określoną metodę kodowania znaków.

Najczęściej spotykanym rozszerzeniem pliku z czystym tekstem jest .txt, ale rozszerzenie nie decyduje o zawartości. W podobnej postaci mogą być zapisane logi, pliki konfiguracyjne, skrypty, listy adresów czy dane eksportowane z programu. O tym, jak bajty mają zostać odczytane jako znaki, decyduje kodowanie. Współczesne pliki zwykle wykorzystują UTF-8, natomiast starsze dokumenty systemu Windows mogą korzystać z lokalnych stron kodowych, na przykład Windows-1250 dla języka polskiego. Nieprawidłowe rozpoznanie kodowania prowadzi do pojawienia się znaków zastępczych lub tak zwanych „krzaczków”.

Kodowanie znaków i zakończenia wierszy

W plain text każdy znak jest reprezentowany przez określoną sekwencję bajtów. UTF-8 zachowuje zgodność z podstawowym zakresem ASCII, dlatego znaki angielskiego alfabetu, cyfry i część znaków sterujących zajmują po jednym bajcie. Polskie litery, takie jak ą, ć, ł lub ż, są w UTF-8 kodowane za pomocą większej liczby bajtów. Z tego powodu liczba znaków widocznych dla użytkownika nie musi odpowiadać liczbie bajtów zajmowanych przez plik. Niektóre programy dodają na początku pliku znacznik BOM, czyli Byte Order Mark. W UTF-8 BOM nie jest konieczny, a jego obecność może być różnie obsługiwana przez aplikacje.

Znaczenie mają również znaki końca linii. Systemy uniksowe i systemy z rodziny Linux najczęściej używają pojedynczego znaku LF, czyli line feed. Windows tradycyjnie stosuje parę CRLF: carriage return oraz line feed. Starsze systemy Macintosh używały samodzielnego CR, choć obecnie nie jest to typowy wariant. Różnica może być widoczna w skryptach, plikach konfiguracyjnych i narzędziach porównujących zawartość linia po linii. Program, który oczekuje określonego zakończenia wiersza, może błędnie odczytać cały plik jako jedną linię albo uznać dodatkowy znak za część danych.

Plain text w poczcie, logach i konfiguracji

W poczcie elektronicznej wiadomość może być przekazywana jako część MIME o typie text/plain. Taki wariant zawiera tekst bez elementów HTML, obrazów osadzonych w treści i stylów wizualnych. W nagłówku MIME może pojawić się parametr charset, na przykład charset=UTF-8, który wskazuje sposób interpretacji bajtów. Plain text nie oznacza jednak automatycznie braku znaków specjalnych. W treści mogą występować adresy URL, symbole, tabulatory oraz konwencje formatowania, takie jak gwiazdki używane do wyróżnienia fragmentu. Ich znaczenie wynika z umowy przyjętej przez aplikację, a nie z samego formatu.

Logi aplikacji i systemów operacyjnych często są zapisywane jako plain text, ponieważ można je przeglądać bez specjalnego programu, filtrować narzędziami wiersza poleceń i przechowywać w systemach kontroli wersji. Pliki konfiguracyjne również często używają czystego tekstu, lecz ich składnia może być ściśle określona przez konkretną aplikację. Zmiana pojedynczego znaku, nieprawidłowe wcięcie albo usunięcie cudzysłowu może zmienić interpretację ustawienia. Przy ocenie takiego pliku trzeba więc odróżnić samą reprezentację plain text od języka lub formatu danych używanego wewnątrz, na przykład INI, CSV, JSON albo specjalistycznej składni programu.

Odczyt i obsługa pliku plain text w serwisie

Podczas otwierania pliku plain text warto sprawdzić rozszerzenie, rozmiar, kodowanie oraz sposób zapisu końców wierszy. Jeżeli polskie znaki są wyświetlane nieprawidłowo, problem może dotyczyć programu, ustawionego kodowania albo konwersji wykonanej wcześniej przez inny system. Zapisanie pliku w nowym kodowaniu może zmienić jego bajtową zawartość, dlatego przed konwersją należy zachować kopię oryginału. W przypadku logów i plików konfiguracyjnych ważne jest także ustalenie, czy aplikacja korzysta z aktywnego pliku, czy z innej kopii znajdującej się w katalogu programu lub profilu użytkownika.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów i komputerów PC, w tym diagnostyką problemów z odczytem plików tekstowych, ustawieniami systemu oraz oprogramowaniem używanym do ich edycji.