Lexar NM800

Lexar NM800 to dysk NVMe PCIe 4.0 tej marki z wyższej półki oferty producenta.

Nośnik M.2 2280 z interfejsem PCIe 4.0

Lexar NM800 należy do rodziny dysków SSD w formacie M.2 2280, czyli o szerokości 22 i długości 80 milimetrów, z wcięciem klucza M i protokołem NVMe zamiast starszego AHCI. Deklarowany interfejs to PCIe czwartej generacji z czterema liniami, co jest dziś standardem dla nośników z wyższej półki oferty producentów. Sam format 2280 to najczęstsze gniazdo w laptopach z ostatnich lat, ale nie jedyne: część konstrukcji ultramobilnych ma miejsce wyłącznie na krótsze moduły 2242 lub 2230 i wtedy dłuższej płytki po prostu nie da się przykręcić.

Nie każdy slot M.2 w laptopie prowadzi linie PCIe. Zdarzają się gniazda obsługujące wyłącznie SATA oraz takie, w których działają oba tryby; w tym drugim wypadku dysk NVMe zostanie wykryty, a nośnik SATA nie, lub odwrotnie. Przed zakupem sprawdzamy to w specyfikacji płyty, a nie po samym wyglądzie złącza.

Co realnie daje czwarta generacja w laptopie

Dysk PCIe 4.0 zadziała w gnieździe trzeciej generacji, tyle że z przepustowością ograniczoną do możliwości tego gniazda. Nie jest to awaria ani wada, lecz normalna zgodność wsteczna. Warto natomiast wiedzieć, że różnica między generacjami widoczna jest głównie w liniowym kopiowaniu wielkich plików i w testach sekwencyjnych. Codzienne uruchamianie systemu, otwieranie programów czy praca na bazie danych opierają się na drobnych, losowych odczytach, gdzie przewaga topi się do kilku procent, a odczuwalny skok następuje dopiero przy przejściu z dysku talerzowego lub z SATA na NVMe.

Nowsze nośniki potrafią też korzystać z pamięci hosta jako bufora mapowania, co obciąża kilkadziesiąt megabajtów RAM i wymaga sterownika obsługującego ten tryb; w starszych systemach funkcja bywa nieaktywna.

Temperatura, throttling i błędy montażu

Szybki nośnik NVMe pod obciążeniem grzeje się mocno i po przekroczeniu progu kontroler celowo obniża wydajność, żeby chronić kość pamięci. W laptopie objawia się to spadkiem prędkości po kilkudziesięciu sekundach kopiowania, a nie od razu. Jeżeli producent przewidział pod slotem podkładkę termiczną odprowadzającą ciepło do obudowy, jej pominięcie przy montażu psuje cały układ chłodzenia. Częstym błędem jest też dokręcenie śrubki na siłę i pęknięcie laminatu, albo montaż bez śrubki, gdy płytka opiera się o obudowę i traci kontakt przy wstrząsach.

Stan nośnika kontrolujemy przez SMART, gdzie liczy się procent zużycia komórek, liczba zapisanych terabajtów i licznik korekcji błędów. Nagły skok tego ostatniego zwiastuje kłopoty na długo przed tym, jak system przestanie się uruchamiać.

Klonowanie systemu bez utraty licencji

Przeniesienie Windows na nowy dysk wykonujemy klonem sektorowym z korektą rozmiaru partycji, pilnując układu GPT z partycją EFI, żeby po zamianie nośnika komputer wystartował bez ręcznego odbudowywania menedżera rozruchu. Klucz systemu w nowszych laptopach zapisany jest w UEFI i po wymianie dysku aktywuje się sam, natomiast licencje programów handlowych i pakietów biurowych czasem wymagają ponownej autoryzacji, o czym uprzedzamy przed pracą. Na czas migracji udostępniamy laptopa zastępczego, żeby firma nie stanęła.