niezaszyfrowane hasła w bazie danych

Niezaszyfrowane hasła w bazie danych to poważny błąd — powinny być przechowywane jako skróty z solą, nigdy jawnym tekstem.

Dlaczego jawne hasła w bazie danych są błędem projektowym

Niezaszyfrowane hasła w bazie danych są przechowywane jako zwykły tekst, który można odczytać po uzyskaniu dostępu do tabeli, kopii zapasowej, eksportu danych albo pliku diagnostycznego. Taki sposób zapisu nie zapewnia żadnej dodatkowej ochrony poza kontrolą dostępu do samej bazy. Jeżeli konto aplikacji, administrator systemu lub osoba nieuprawniona odczyta rekordy, hasła stają się bezpośrednio dostępne.

Hasło nie powinno być traktowane jak zwykła informacja przeznaczona do późniejszego wyświetlenia. Podczas logowania aplikacja może obliczyć wartość skrótu z podanego hasła i porównać ją z wartością zapisaną w bazie. Nie musi znać ani przechowywać pierwotnego tekstu. Zapis jawny wskazuje zwykle na brak właściwego rozdzielenia procesu uwierzytelniania od przechowywania danych użytkownika.

Skrót hasła, sól i odporność na odgadywanie

Poprawny zapis hasła wykorzystuje funkcję przeznaczoną do haseł, a nie zwykły szybki skrót używany do kontroli integralności plików. Do tej grupy należą między innymi Argon2id, bcrypt, scrypt oraz PBKDF2. Funkcje te celowo wymagają większej ilości czasu i zasobów obliczeniowych, co utrudnia masowe sprawdzanie odgadniętych haseł po kradzieży bazy. Parametry, takie jak koszt obliczeniowy, pamięć i liczba iteracji, muszą być dobrane do możliwości konkretnej aplikacji i okresowo weryfikowane.

Sól jest losową wartością dodawaną do każdego hasła przed obliczeniem skrótu. Powinna być inna dla każdego konta i przechowywana razem z wynikiem skrótu, ponieważ jej zadaniem nie jest utajnienie danych. Sól uniemożliwia jednakowe przedstawienie identycznych haseł w bazie oraz ogranicza użyteczność gotowych tablic obliczonych wcześniej. Sama funkcja SHA-256, nawet zastosowana z solą, nie jest automatycznie odpowiednim mechanizmem do przechowywania haseł, ponieważ została zaprojektowana jako szybka funkcja skrótu.

Jak rozpoznać problem podczas przeglądu aplikacji

Kontrola może obejmować schemat tabel, kod rejestracji, procedurę zmiany hasła, obsługę logowania oraz pliki eksportowane przez aplikację. Podejrzane są kolumny zawierające hasła w postaci czytelnego tekstu, logi pokazujące pełne dane uwierzytelniające oraz funkcje, które pobierają hasło z bazy po to, aby porównać je bezpośrednio z wartością podaną przez użytkownika. Warto sprawdzić również kopie zapasowe, zrzuty bazy i środowiska testowe, ponieważ dane mogą być ujawnione poza produkcyjną tabelą.

Nie należy potwierdzać poprawności rozwiązania wyłącznie na podstawie nazwy kolumny, na przykład password_hash. Istotne jest ustalenie, jaki algorytm faktycznie tworzy zapisaną wartość, czy każdy rekord ma oddzielną sól, gdzie znajdują się parametry algorytmu oraz czy aplikacja odrzuca niewłaściwe lub przestarzałe formaty. Przy migracji z zapisu jawnego hasła nie powinno się tworzyć pozornego skrótu z istniejącego tekstu bez zaplanowania bezpiecznej zmiany poświadczeń. W praktyce konieczne może być wymuszenie ustawienia nowego hasła, unieważnienie aktywnych sesji i sprawdzenie, czy stare kopie danych nie pozostają dostępne.

Skutki dla komputera i dalsze działania serwisowe

Ujawnienie haseł może prowadzić do przejęcia kont, zwłaszcza gdy użytkownicy stosują to samo hasło w kilku usługach. Ryzyko dotyczy także plików konfiguracyjnych, lokalnych baz używanych przez programy biurowe oraz kopii przechowywanych na dysku laptopa lub komputera PC. Samo usunięcie podejrzanej kolumny nie rozwiązuje problemu, jeżeli hasła były wcześniej zapisane w kopiach zapasowych, logach albo plikach tymczasowych. Po wykryciu nieprawidłowości trzeba ustalić zakres ujawnienia, zmienić dane dostępowe i przejrzeć konfigurację programu, który zapisywał je w niebezpiecznej postaci.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, w tym diagnostyką problemów związanych z działaniem oprogramowania na tych urządzeniach. Analiza niezaszyfrowanych haseł w bazie wymaga zachowania kopii dowodów, ograniczenia dostępu do plików oraz unikania przekazywania pełnych haseł w zgłoszeniach lub wiadomościach. W przypadku komputera użytkownika można sprawdzić, czy aplikacja nie zapisuje danych logowania w plikach, logach systemowych albo lokalnych bazach oraz czy po zmianie konfiguracji nie pozostają dostępne stare dane.