Ostrzeżenie o makrach

Ostrzeżenie o makrach to komunikat wymagający świadomej zgody użytkownika przed uruchomieniem kodu w dokumencie.

Jak działa ostrzeżenie o makrach

Ostrzeżenie o makrach to komunikat wyświetlany przed uruchomieniem kodu osadzonego w dokumencie. Makro może zawierać instrukcje napisane między innymi w języku Visual Basic for Applications (VBA), używanym w aplikacjach pakietu Microsoft Office. Kod może automatyzować powtarzalne czynności, przetwarzać dane arkusza, zmieniać zawartość dokumentu albo wykonywać operacje dostępne dla zalogowanego użytkownika. Z tego powodu samo otwarcie pliku nie musi oznaczać automatycznego uruchomienia makra.

Komunikat ostrzegawczy pełni funkcję kontroli decyzji. Informuje, że dokument zawiera aktywną zawartość i że jej włączenie może zmienić sposób działania pliku. W praktyce ostrzeżenie może mieć postać żółtego paska zabezpieczeń z przyciskiem umożliwiającym włączenie zawartości. W zależności od ustawień programu oraz źródła pliku makra mogą zostać całkowicie zablokowane, dopuszczone po potwierdzeniu albo uruchomione bez dodatkowego pytania.

Format pliku a obecność kodu VBA

W dokumentach pakietu Office możliwość przechowywania makr zależy od formatu pliku. Przykładowo dokument programu Word z makrami może korzystać z rozszerzenia .docm, a skoroszyt programu Excel z makrami z rozszerzenia .xlsm. Zwykłe formaty .docx i .xlsx nie służą do zachowywania kodu VBA. Zapisanie pliku zawierającego makra w formacie, który nie obsługuje kodu, może spowodować usunięcie makr albo wyświetlenie ostrzeżenia podczas zapisywania.

Samo rozszerzenie nie jest dowodem, że dokument jest bezpieczny. Plik .docm lub .xlsm może zawierać legalną automatyzację przygotowaną przez firmę, ale może też pochodzić z niewiarygodnego źródła. Znaczenie ma również pochodzenie pliku, podpis cyfrowy oraz to, czy dokument został pobrany z Internetu lub otrzymany jako załącznik poczty elektronicznej. W nowszych konfiguracjach Microsoft Office pliki oznaczone jako pochodzące z niezaufanego źródła mogą mieć makra zablokowane do czasu dodatkowej decyzji użytkownika.

Bezpieczna interpretacja komunikatu w Office

Przed włączeniem makr należy sprawdzić, czy dokument miał zawierać aktywną funkcję oraz czy pochodzi od oczekiwanego nadawcy. Nie powinno się traktować przycisku „Włącz zawartość” jako zwykłego sposobu usuwania komunikatu. Włączenie kodu może spowodować wykonanie instrukcji zapisanych w dokumencie, a zakres możliwych działań zależy od uprawnień programu i użytkownika. Szczególną ostrożność należy zachować wobec plików, które nakłaniają do włączenia makr pod pretekstem odblokowania podglądu, potwierdzenia faktury albo poprawienia błędu formatowania.

Ustawienia związane z makrami można sprawdzić w Centrum zaufania aplikacji Office, dostępnym z poziomu ustawień zabezpieczeń programu. W tym miejscu można określić, czy makra są wyłączane z powiadomieniem, wyłączane bez powiadomienia, czy dopuszczane zgodnie z innymi regułami zaufania. Wyjątki, takie jak zaufane lokalizacje, powinny być stosowane tylko wtedy, gdy użytkownik rozumie, jakie pliki mogą być z nich otwierane. Jeżeli ostrzeżenie pojawia się w dokumentach, które wcześniej działały poprawnie, warto sprawdzić źródło pliku, jego rozszerzenie, podpis cyfrowy i aktualne ustawienia bezpieczeństwa.

Gdy ostrzeżenie pojawia się stale albo makro nie działa

Ciągłe wyświetlanie ostrzeżenia może wynikać z tego, że dokument zawiera makra, ale nie ma zaufanego podpisu cyfrowego, jest otwierany z lokalizacji uznawanej za niezaufaną albo został pobrany z Internetu i otrzymał dodatkowe oznaczenie pochodzenia. Przyczyną może być także zmiana ustawień Centrum zaufania, aktualizacja pakietu Office albo otwieranie dokumentu w innej aplikacji niż ta, w której został przygotowany. Jeżeli makro nie uruchamia się po świadomym włączeniu zawartości, trzeba uwzględnić również uszkodzenie dokumentu, brak wymaganych odwołań VBA lub niezgodność kodu z bieżącą wersją programu.

Diagnostyka powinna obejmować sprawdzenie zachowania innych plików z makrami, otwarcie dokumentu w trybie bezpiecznym oraz weryfikację ustawień zabezpieczeń bez pochopnego obniżania poziomu ochrony. Należy też odróżnić ostrzeżenie o makrach od komunikatów dotyczących dodatków, połączeń zewnętrznych i zawartości aktywnej innego typu. Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje profesjonalną naprawę laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, a w przypadku problemu z dokumentem może pomóc ustalić, czy źródłem komunikatu są ustawienia Microsoft Office, sam plik, czy stan systemu.