Ostrzeżenie o zawartości

Ostrzeżenie o zawartości to komunikat o aktywnych elementach pliku, np. połączeniach z danymi zewnętrznymi.

Co oznacza ostrzeżenie o zawartości pliku

Ostrzeżenie o zawartości pojawia się wtedy, gdy aplikacja wykryje w otwieranym dokumencie element, który może pobierać dane, uruchamiać dodatkowe składniki albo wykonywać działania poza samym wyświetlaniem zapisanych treści. Dotyczy to między innymi połączeń z zewnętrznymi źródłami danych, odwołań do plików znajdujących się w innej lokalizacji, zawartości osadzonej oraz skryptów lub makr. Komunikat nie musi oznaczać, że plik jest uszkodzony. Informuje przede wszystkim, że jego pełne działanie wymaga dodatkowego dostępu lub aktywowania określonych funkcji.

Program może wyświetlić ostrzeżenie, gdy dokument został pobrany z internetu, otrzymany jako załącznik pocztowy albo skopiowany z nośnika, którego pochodzenie nie jest znane. W systemie Windows plik może otrzymać znacznik pochodzenia zwanego Mark of the Web, a aplikacja może wtedy ograniczyć aktywną zawartość. Podobna reakcja występuje, gdy dokument odwołuje się do udziału sieciowego, adresu HTTP lub innego źródła niedostępnego w danym momencie. Zakres komunikatu zależy od programu, typu pliku i ustawień zabezpieczeń.

Połączenia z danymi zewnętrznymi i zawartość aktywna

W arkuszu kalkulacyjnym połączenie z danymi zewnętrznymi może służyć do pobierania informacji z pliku tekstowego, innego skoroszytu, bazy danych albo usługi dostępnej przez sieć. Dokument może zawierać adres źródła, nazwę tabeli, zapytanie lub zapisane dane uwierzytelniające. Po odświeżeniu połączenia aplikacja wysyła żądanie do wskazanego źródła i wstawia wynik do arkusza. Jeżeli źródło zmieniło lokalizację, nie działa albo wymaga logowania, odświeżenie może zakończyć się błędem mimo prawidłowego otwarcia samego pliku.

Do aktywnej zawartości mogą należeć również makra VBA, dodatki, kontrolki ActiveX, obiekty OLE oraz elementy osadzone, które otwierają się w innym programie. Włączenie takiej funkcji zmienia zachowanie dokumentu: zamiast wyłącznie prezentować zapisane informacje, może on wykonać kod, otworzyć kolejne pliki lub nawiązać połączenie sieciowe. Dlatego przycisk „Włącz zawartość” powinien być używany dopiero po sprawdzeniu źródła dokumentu i tego, czy jego funkcje są rzeczywiście potrzebne. Sam fakt, że ostrzeżenie znika po włączeniu zawartości, nie jest dowodem bezpieczeństwa pliku.

Jak ocenić komunikat bez utraty danych

Przed zaakceptowaniem ostrzeżenia warto zamknąć plik i zweryfikować jego pochodzenie: adres nadawcy, nazwę dokumentu, oczekiwaną lokalizację oraz zgodność z zadaniem, do którego miał służyć. Dokument można najpierw otworzyć w trybie chronionym lub tylko do odczytu, a następnie sprawdzić, czy arkusz, tabela albo raport zawierają odwołania do zewnętrznych źródeł. W programach pakietu Microsoft 365 informacje o blokadzie aktywnej zawartości są zwykle prezentowane na pasku komunikatów pod wstążką. Nie należy przenosić podejrzanego pliku do zaufanej lokalizacji wyłącznie po to, aby wymusić jego uruchomienie.

Jeżeli dokument pochodzi od znanego użytkownika, trzeba jeszcze ustalić, jaki element ma zostać aktywowany. Dla raportu aktualizowanego z firmowego pliku sieciowego może być konieczne odświeżenie danych, natomiast makro nie powinno być włączane tylko dlatego, że dokument wyświetla komunikat. Pomocne jest zapisanie kopii pliku przed zmianą ustawień, przeskanowanie go aktualnym programem antywirusowym oraz sprawdzenie rozszerzenia, na przykład czy dokument jest zwykłym plikiem XLSX, czy zawiera makra i ma rozszerzenie XLSM. Zmiana globalnych ustawień zabezpieczeń w aplikacji może wpłynąć na wszystkie później otwierane dokumenty, dlatego bezpieczniej jest analizować konkretny plik niż obniżać ochronę całego programu.

Gdy ostrzeżenie pojawia się przy każdym otwarciu

Powtarzający się komunikat może wynikać z zapisanych w dokumencie połączeń, niedostępnej ścieżki sieciowej, odwołania do usuniętego pliku albo ustawień Centrum zaufania. Warto przejrzeć właściwości połączeń i zapytań, listę odwołań oraz lokalizacje plików, do których dokument próbuje uzyskać dostęp. Jeżeli źródło danych nie jest już potrzebne, można usunąć nieużywane połączenie lub zastąpić je statyczną kopią danych, zachowując wcześniej kopię roboczą. Jeśli plik został oznaczony jako pobrany z internetu, w systemie Windows można sprawdzić jego właściwości i obecność opcji odblokowania, ale należy stosować ją wyłącznie wobec dokumentu o potwierdzonym pochodzeniu.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, a przy problemach z ostrzeżeniami może sprawdzić działanie aplikacji, skojarzenia plików, ustawienia zabezpieczeń oraz dostęp do wymaganych lokalizacji. Diagnostyka powinna rozdzielić trzy różne sytuacje: prawidłowe ostrzeżenie ochronne, błąd wynikający z niedostępnego źródła danych oraz niepożądaną aktywną zawartość w pliku. Dopiero po takim rozróżnieniu można zdecydować, czy potrzebna jest korekta dokumentu, przywrócenie dostępu do zaufanego zasobu, naprawa programu czy usunięcie podejrzanego pliku.