SQL Server jako usługa Windows

SQL Server działa jako usługa Windows, zarządzana przez konsolę services.msc lub Configuration Manager.

Rola usługi Windows w działaniu SQL Server

SQL Server uruchomiony w systemie Windows działa jako usługa systemowa odpowiedzialna za start, zatrzymanie i pracę konkretnej instancji silnika bazy danych. Usługa ładuje proces silnika, otwiera pliki baz danych, obsługuje połączenia klientów oraz wykonuje operacje odczytu i zapisu zgodnie z konfiguracją instancji. Bez uruchomionej usługi Database Engine aplikacje korzystające z danej instancji nie mogą wykonywać zapytań SQL ani otwierać połączeń do jej baz.

Dla instancji domyślnej usługa silnika nosi nazwę SQL Server (MSSQLSERVER), a jej nazwa systemowa to MSSQLSERVER. Instancja nazwana korzysta z nazwy w formacie SQL Server (nazwa_instancji), natomiast nazwa usługi ma postać MSSQL$nazwa_instancji. W jednym systemie Windows może działać kilka instancji SQL Server, z których każda ma własne pliki, ustawienia, porty i usługę silnika.

Zarządzanie usługą przez narzędzia systemowe i SQL Server

Podstawowe operacje na usłudze można wykonywać w konsoli services.msc. Administrator może tam sprawdzić, czy usługa jest uruchomiona, ustawić tryb startu automatycznego, ręcznego albo wyłączonego oraz wybrać konto używane podczas uruchamiania. Konsola usług Windows pozwala również rozpocząć, zatrzymać lub ponownie uruchomić usługę, ale nie pokazuje wszystkich ustawień charakterystycznych dla SQL Server.

Do konfiguracji elementów specyficznych dla produktu służy SQL Server Configuration Manager. Narzędzie to pozwala zarządzać usługami SQL Server, protokołami sieciowymi oraz przypisaniami portów TCP/IP. Zmiany konfiguracji protokołów i części parametrów komunikacji zaczynają obowiązywać dopiero po ponownym uruchomieniu odpowiedniej usługi. W środowisku produkcyjnym zatrzymanie lub restart instancji może chwilowo przerwać działanie aplikacji, dlatego przed wykonaniem takiej operacji trzeba sprawdzić zależności i aktywne połączenia.

Usługi towarzyszące i sposób uruchamiania instancji

SQL Server Agent jest odrębną usługą Windows używaną do wykonywania zaplanowanych zadań, takich jak zadania administracyjne, harmonogramy kopii zapasowych skonfigurowane przez administratora lub reakcje na określone zdarzenia. Uruchomienie samego Database Engine nie oznacza automatycznego uruchomienia SQL Server Agent. Jeżeli aplikacja korzysta z nazwanej instancji albo z dynamicznie przydzielanego portu, znaczenie może mieć także SQL Server Browser. Ta usługa odpowiada na żądania klientów dotyczące informacji o instancjach SQL Server i używanych przez nie portach UDP 1434.

Usługa silnika działa na wskazanym koncie systemowym. Konto to musi mieć uprawnienia wymagane do odczytu i zapisu w katalogach zawierających pliki baz danych, dzienniki transakcji, pliki błędów oraz kopie zapasowe, jeżeli proces SQL Server ma do nich dostęp. Zmiana konta usługi w SQL Server Configuration Manager jest bezpieczniejsza niż ręczna zmiana w ogólnej konsoli usług, ponieważ narzędzie może zaktualizować powiązane uprawnienia. Nieprawidłowe konto, odebrane prawa do katalogu lub niedostępny zasób dyskowy mogą spowodować, że usługa nie wystartuje mimo poprawnej instalacji.

Diagnostyka problemów ze startem i komunikacją

Gdy SQL Server jako usługa Windows nie uruchamia się, należy najpierw ustalić dokładną nazwę instancji i odczytać komunikat z Podglądu zdarzeń Windows oraz pliku ERRORLOG danej instancji. Wpisy startowe wskazują między innymi, czy silnik odnalazł pliki systemowych baz danych, czy może otworzyć wskazane katalogi oraz czy wystąpił problem z parametrami uruchomieniowymi. Warto odróżnić awarię samego procesu silnika od problemu z usługą pomocniczą, kontem logowania lub dostępem do dysku.

Jeżeli usługa działa, ale klient nie może się połączyć, trzeba sprawdzić, czy używany jest właściwy adres serwera, nazwa instancji oraz protokół. Dla połączeń TCP/IP należy potwierdzić w SQL Server Configuration Manager, że protokół jest włączony, a instancja nasłuchuje na oczekiwanym porcie. Dla instancji domyślnej często stosowany jest port TCP 1433, lecz nie należy zakładać go bez sprawdzenia konfiguracji konkretnej instalacji. Instancja nazwana może korzystać z portu dynamicznego albo z portu statycznego ustawionego przez administratora. Zapora Windows, błędna nazwa instancji, zatrzymany SQL Server Browser lub wyłączony protokół TCP/IP mogą dawać podobny objaw w postaci nieudanego połączenia, dlatego diagnozę trzeba opierać na logach i rzeczywistych ustawieniach usługi.