UEFI Firmware Settings

UEFI Firmware Settings to ogólne określenie panelu konfiguracyjnego tego trybu oprogramowania układowego.

Panel ustawień firmware UEFI i jego rola podczas uruchamiania komputera

UEFI Firmware Settings to panel konfiguracyjny firmware’u UEFI, czyli oprogramowania uruchamianego przed systemem operacyjnym. Firmware inicjalizuje podstawowe podzespoły komputera, między innymi procesor, pamięć operacyjną, kontrolery magistral, układ graficzny, urządzenia pamięci masowej oraz klawiaturę. Następnie wyszukuje dostępne opcje startowe i przekazuje wykonanie programu rozruchowego systemu, na przykład programu znajdującego się na partycji systemowej dysku. Panel ustawień UEFI nie jest aplikacją systemu Windows ani sterownikiem urządzenia. Jest częścią oprogramowania płyty głównej lub laptopa i działa niezależnie od tego, czy na dysku znajduje się Windows, Linux, czy inny system.

W zależności od producenta ekran może być opisany jako UEFI Firmware Settings, UEFI Setup Utility, BIOS Setup albo po prostu ustawienia firmware’u. Współczesne komputery często nadal używają słowa „BIOS” jako nazwy zwyczajowej, mimo że ich firmware pracuje w trybie UEFI. Sam panel może mieć interfejs tekstowy lub graficzny, obsługę myszy, profile ustawień oraz osobne widoki uproszczone i zaawansowane. Dostępne pozycje zależą od modelu urządzenia, wersji firmware’u i decyzji producenta, dlatego układ menu oraz zakres parametrów nie są identyczne w każdym laptopie i komputerze stacjonarnym.

Jakie parametry można zmieniać w UEFI Firmware Settings

Jedną z podstawowych funkcji panelu jest wybór urządzenia rozruchowego. Użytkownik może ustawić kolejność uruchamiania dysków, nośników USB lub innych dostępnych wpisów startowych. W trybie UEFI system może korzystać z wpisów zapisanych w pamięci nieulotnej firmware’u, takich jak pozycja wskazująca program rozruchowy systemu. Jednorazowe menu startowe pozwala natomiast uruchomić konkretny nośnik bez trwałej zmiany głównej kolejności. Jest to przydatne podczas instalacji systemu, uruchamiania narzędzia diagnostycznego albo sprawdzania, czy komputer rozpoznaje przygotowany pendrive.

W ustawieniach UEFI mogą znajdować się także parametry kontrolera pamięci masowej, urządzeń zintegrowanych, portów USB, układu audio, sieci oraz grafiki. Niektóre płyty główne udostępniają konfigurację zegara systemowego, profili pamięci, pracy wentylatorów i funkcji oszczędzania energii. W komputerach obsługujących Secure Boot można włączyć lub wyłączyć weryfikację podpisów cyfrowych programów uruchamianych przed systemem. UEFI może również prezentować stan modułu TPM lub odpowiedniej funkcji firmware’owej, ale dokładne opcje zależą od konstrukcji urządzenia. Zmiana parametrów wpływających na rozruch lub kontrolery może spowodować, że system przestanie startować albo przestanie widzieć określone urządzenie.

Wejście do ustawień oraz bezpieczna interpretacja opcji

Do panelu UEFI można wejść podczas włączania komputera za pomocą klawisza wskazanego przez producenta, często Delete, F2, F10, F12 albo Esc. W laptopach klawisz może wymagać użycia Fn, a w niektórych modelach dostęp do firmware’u odbywa się z poziomu zaawansowanych opcji ponownego uruchomienia systemu. W systemie Windows odpowiednia funkcja jest zwykle dostępna w obszarze odzyskiwania, wśród ustawień uruchamiania zaawansowanego, ale nazwy ekranów mogą różnić się między wydaniami systemu. Jeżeli komputer uruchamia się zbyt szybko, pomocne bywa całkowite wyłączenie urządzenia i ponowne włączenie z klawiszem używanym przez dany model.

Przed zmianą ustawień warto zapisać dotychczasowe wartości albo wykonać zdjęcia kolejnych ekranów. Szczególną ostrożność należy zachować przy opcjach Secure Boot, trybie rozruchu, konfiguracji kontrolera dysku oraz ustawieniach związanych z hasłem firmware’u. Przywrócenie ustawień domyślnych nie zawsze rozwiązuje problem, ponieważ może zmienić kolejność startową, profil pamięci lub sposób obsługi nośnika. Aktualizacja firmware’u jest odrębną operacją od samego wejścia do panelu ustawień. Powinna być wykonywana wyłącznie z plikiem przeznaczonym dla konkretnego modelu i zgodnie z instrukcją producenta, ponieważ przerwanie aktualizacji albo użycie niewłaściwego obrazu może unieruchomić płytę główną.

UEFI jako punkt kontroli przy naprawie laptopa i komputera

Podczas diagnostyki panel UEFI pozwala rozdzielić problemy firmware’u, sprzętu i systemu operacyjnego. Jeżeli dysk SSD lub HDD nie pojawia się w wykazie urządzeń UEFI, przyczyną może być jego awaria, problem z połączeniem, nieprawidłowe osadzenie modułu albo usterka kontrolera. Jeżeli dysk jest wykrywany, ale komputer nie znajduje programu rozruchowego, należy sprawdzić kolejność startową, tryb uruchamiania oraz stan partycji systemowej. Brak obrazu może mieć związek z wyjściem graficznym, pamięcią, kartą graficzną lub inicjalizacją sprzętu, a nie z samym systemem Windows. Odczyt temperatur, prędkości wentylatorów i informacji o pamięci, jeśli dany firmware je udostępnia, również pomaga zawęzić zakres poszukiwań.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC oraz ich podzespołów, w tym diagnostyką problemów z rozruchem i ustawieniami UEFI. Serwis może sprawdzić, czy firmware prawidłowo wykrywa pamięć masową i pamięć RAM, zweryfikować konfigurację startową, przywrócić bezpieczne wartości oraz ocenić, czy objawy wskazują na usterkę sprzętową. W przypadku problemów z aktualizacją lub hasłem firmware’u sposób postępowania zależy od modelu i dokumentacji producenta. Nie należy wielokrotnie zmieniać przypadkowych opcji metodą prób, ponieważ utrudnia to ustalenie przyczyny i może doprowadzić do utraty dostępu do systemu lub urządzeń.