UEFI ISO Boot

UEFI ISO Boot to opcja umożliwiająca uruchomienie systemu bezpośrednio z obrazu płyty w formacie ISO.

Na czym polega uruchamianie ISO w trybie UEFI

UEFI ISO Boot oznacza uruchomienie komputera w trybie UEFI z nośnika zawierającego obraz ISO. Obraz ISO jest plikiem przechowującym strukturę optycznego nośnika instalacyjnego lub ratunkowego, na przykład instalatora systemu operacyjnego, narzędzia diagnostycznego albo środowiska odzyskiwania. Sam plik ISO nie jest zwykle wybierany przez firmware jako pojedynczy plik znajdujący się na dysku. Po zapisaniu obrazu na pendrive jego zawartość oraz struktury rozruchowe muszą być przygotowane w sposób zrozumiały dla firmware UEFI.

UEFI wyszukuje na urządzeniu rozruchowym partycję systemową EFI, czyli ESP (EFI System Partition), zazwyczaj sformatowaną w systemie FAT. Następnie ładuje program rozruchowy w formacie wykonywalnym UEFI. Dla zgodnego, 64-bitowego komputera często jest to plik \EFI\BOOT\BOOTX64.EFI; dla innych architektur obowiązują odpowiednie nazwy, między innymi BOOTIA32.EFI dla 32-bitowego UEFI. Program ten może uruchomić instalator, menu startowe lub dalszy moduł rozruchowy znajdujący się na nośniku.

Przygotowanie pendrive’a i zgodność obrazu

Do utworzenia nośnika UEFI wykorzystuje się narzędzie, które zapisuje obraz ISO w sposób zgodny z jego strukturą rozruchową. W zależności od programu i rodzaju obrazu dane mogą zostać skopiowane na partycję FAT32 albo zapisane sektor po sektorze jako obraz hybrydowy. Nie każdy obraz ISO jest przygotowany do bezpośredniego uruchamiania w UEFI. Informacja o obsłudze UEFI powinna wynikać z dokumentacji danego obrazu lub systemu, a nie wyłącznie z nazwy pliku.

FAT32 jest często używany, ponieważ firmware UEFI standardowo potrafi odczytywać ten system plików. Jego ograniczenie polega na tym, że pojedynczy plik nie może przekraczać 4 GiB. Ma to znaczenie w przypadku instalatorów zawierających duży plik obrazu, na przykład install.wim. Narzędzie tworzące nośnik może wtedy podzielić taki plik, zastosować inny sposób zapisu albo wykorzystać rozwiązanie zależne od konkretnego instalatora. Próba ręcznego skopiowania wszystkich plików z ISO na pendrive nie zawsze utworzy działający nośnik, ponieważ może pominąć informacje rozruchowe lub nieprawidłowo przygotować ESP.

Podczas zapisu obrazu należy także zweryfikować sumę kontrolną udostępnioną przez producenta systemu lub narzędzia. Zgodność sumy, na przykład SHA-256, potwierdza integralność pobranego pliku, ale nie gwarantuje jeszcze poprawnego przygotowania pendrive’a. Jeżeli komputer nie widzi nośnika, przyczyną może być niezgodny obraz, błędny zapis, uszkodzony pendrive, port USB niedostępny przed uruchomieniem systemu albo ustawienia firmware.

Ustawienia firmware, Secure Boot i wybór startu

W ustawieniach UEFI należy odróżnić pozycję rozruchową oznaczoną jako urządzenie UEFI od tej samej pamięci USB uruchamianej w trybie Legacy BIOS. Jednorazowe menu startowe komputera może pokazywać dwie podobne pozycje, na przykład nazwę pendrive’a oraz „UEFI: nazwa pendrive’a”. Wybranie wpisu UEFI powoduje uruchomienie programu EFI, natomiast wybór trybu Legacy może uruchomić inny kod rozruchowy albo zakończyć się komunikatem o braku nośnika.

Opcja CSM (Compatibility Support Module), jeśli występuje w danym firmware, zapewnia zgodność z częścią starszych metod startu BIOS. Wymuszenie trybu Legacy lub aktywnego CSM może sprawić, że nośnik przygotowany wyłącznie dla UEFI nie uruchomi się w oczekiwany sposób. Z kolei wyłączenie CSM nie naprawi obrazu pozbawionego poprawnego programu EFI. Przy instalacji systemu warto zachować jeden tryb uruchamiania od początku do końca, ponieważ system zainstalowany w trybie Legacy i system zainstalowany w trybie UEFI korzystają z różnych struktur rozruchowych.

Secure Boot sprawdza podpis cyfrowy ładowanego programu rozruchowego przed jego wykonaniem. Zgodny instalator może uruchomić się przy włączonym Secure Boot, jeśli jego elementy są podpisane kluczem zaakceptowanym przez firmware. Niektóre niezależne narzędzia diagnostyczne lub starsze obrazy nie mają takiego podpisu i wtedy mogą wymagać czasowego wyłączenia Secure Boot. Po uruchomieniu nieznanego obrazu należy przywrócić wcześniejsze ustawienia tylko wtedy, gdy wiadomo, że nośnik pochodzi z zaufanego źródła. Samo wyłączenie Secure Boot nie zmienia zawartości ISO i nie zastępuje poprawnego przygotowania pendrive’a.

Diagnostyka problemów z UEFI ISO Boot

Jeżeli komputer pomija pendrive, pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy nośnik został wykryty w menu UEFI oraz czy wybrano wpis UEFI. Następnie warto sprawdzić, czy obraz nie jest uszkodzony, czy zapis zakończył się bez błędów i czy pendrive działa w innym porcie USB. W starszych komputerach niektóre porty USB 3.x mogą być niedostępne na wczesnym etapie startu, dlatego diagnostycznie można użyć portu USB 2.0, jeżeli komputer go posiada.

Komunikat o braku pliku rozruchowego może oznaczać, że na ESP brakuje właściwego pliku EFI albo że obraz nie został zapisany jako nośnik startowy. Komunikat związany z podpisem wskazuje na problem z Secure Boot, podpisem programu rozruchowego lub zaufanymi kluczami firmware. Jeżeli instalator uruchamia się, ale nie widzi docelowego dysku, jest to osobny problem dotyczący kontrolera pamięci masowej, sterownika lub konfiguracji trybu pracy dysku, a nie samego UEFI ISO Boot.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, w tym diagnostyką problemów z uruchamianiem systemu, konfiguracją firmware UEFI oraz przygotowaniem nośników instalacyjnych i ratunkowych.