UEFI Shell 64-bit

UEFI Shell 64-bit to wariant tej powłoki poleceń przeznaczony dla nowoczesnych, 64-bitowych platform.

Czym jest UEFI Shell 64-bit

UEFI Shell 64-bit to 64-bitowa wersja tekstowej powłoki uruchamianej przez środowisko firmware UEFI. Nie jest pełnym systemem operacyjnym, lecz niewielkim programem działającym przed startem Windows, Linuksa lub innego systemu zainstalowanego na dysku. Powłoka udostępnia wiersz poleceń oraz zestaw narzędzi, dzięki którym można sprawdzać urządzenia wykrywane przez firmware, przeglądać dostępne systemy plików, uruchamiać programy EFI i wykonywać skrypty.

Określenie „64-bit” odnosi się do architektury pliku wykonywalnego oraz środowiska procesora, dla którego przygotowano daną wersję programu. Na typowym współczesnym komputerze z 64-bitowym procesorem x86-64 powłoka jest dostarczana jako aplikacja EFI przeznaczona dla tej architektury. Nie należy utożsamiać jej z 64-bitową wersją Windows: UEFI Shell działa na poziomie firmware i korzysta z usług oferowanych przez UEFI, zanim zostaną załadowane sterowniki oraz jądro systemu operacyjnego.

Uruchamianie i dostęp do nośników

UEFI Shell 64-bit może być dostępny bezpośrednio w menu startowym firmware albo uruchamiany z pliku umieszczonego na partycji EFI. W praktyce plik powłoki często znajduje się na pendrivie sformatowanym jako FAT32, ponieważ firmware UEFI standardowo potrafi odczytywać system plików FAT. Po wybraniu odpowiedniej pozycji w menu komputer przechodzi do konsoli, w której prompt wskazuje bieżące urządzenie lub mapowanie zasobów.

Jednym z podstawowych poleceń jest map, które wyświetla rozpoznane urządzenia oraz przypisane im oznaczenia, takie jak FS0: lub FS1:. Po wpisaniu oznaczenia, na przykład FS0:, można przejść do danego systemu plików. Polecenia ls albo dir służą do wyświetlania zawartości katalogu, natomiast cd zmienia bieżący katalog. Dostępność konkretnego nośnika zależy od tego, czy firmware wykrył kontroler, urządzenie oraz system plików i udostępnił je przez właściwe protokoły UEFI.

Polecenia, programy EFI i skrypty

Powłoka umożliwia wykonywanie operacji na plikach, między innymi kopiowanie, przenoszenie, zmianę nazw i usuwanie danych. W tym celu stosuje się polecenia takie jak cp, mv i rm; do sprawdzania bieżącego położenia służy pwd. Polecenie ver może wyświetlić informacje o wersji powłoki, a help udostępnia opis dostępnych komend, o ile dana implementacja zawiera odpowiednią dokumentację. Polecenia mogą przyjmować ścieżki względne lub pełne, na przykład FS0:\EFI\Boot\bootx64.efi.

Programy wykonywane w UEFI Shell mają zwykle rozszerzenie .efi. Mogą to być narzędzia diagnostyczne, aktualizatory firmware, programy producenta komputera albo inne aplikacje zgodne z interfejsem EFI. Powłoka obsługuje również skrypty z rozszerzeniem .nsh. Skrypt może zawierać sekwencję poleceń, zmienne środowiskowe, parametry oraz instrukcje sterujące, dlatego należy zachować ostrożność przy uruchamianiu plików pochodzących z nieznanego źródła. Plik startup.nsh, jeśli jest obecny w odpowiednim miejscu i obsługiwany przez daną implementację, może zostać wykorzystany do automatycznego wykonania poleceń po uruchomieniu powłoki.

Zastosowanie przy diagnostyce laptopa i komputera

UEFI Shell 64-bit bywa używany wtedy, gdy system operacyjny nie startuje albo potrzebne jest wykonanie czynności niezależnie od jego instalacji. Z poziomu powłoki można sprawdzić, czy firmware widzi partycję EFI, odczytać zawartość nośnika, uruchomić wskazany program EFI oraz wykonać polecenie reset w celu ponownego uruchomienia komputera. Polecenie exit zwykle kończy pracę powłoki i powraca do menu firmware, ale dokładne zachowanie zależy od implementacji UEFI.

Najczęstsze problemy wynikają z niezgodności architektury programu, błędnej ścieżki do pliku, braku obsługi danego systemu plików, wyłączonego urządzenia w ustawieniach firmware albo uszkodzonego nośnika. Samo pojawienie się UEFI Shell nie oznacza awarii procesora ani konieczności instalowania systemu operacyjnego; może oznaczać wybraną pozycję startową, brak znalezionego programu rozruchowego lub nieprawidłową kolejność bootowania. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, w tym diagnostyką problemów z uruchamianiem firmware, nośnikami oraz konfiguracją środowiska startowego.