Układ klawiszy COLEMAK

Układ klawiszy COLEMAK to alternatywny, ergonomiczny układ zaprojektowany dla zwiększenia komfortu i szybkości pisania.

Budowa układu Colemak i rozmieszczenie liter

Układ klawiszy Colemak jest alternatywnym układem alfabetycznym przeznaczonym przede wszystkim do pisania za pomocą standardowej klawiatury komputerowej. Został opracowany przez Shai Colemana i udostępniony w 2006 roku. Jego założeniem jest takie rozmieszczenie najczęściej używanych liter, aby większa część pracy przypadała na rząd podstawowy, czyli środkowy rząd klawiszy, na którym spoczywają palce podczas pozycji wyjściowej.

W podstawowej wersji Colemak rząd liter odpowiadający układowi QWERTY przyjmuje postać Q W F P G J L U Y, rząd podstawowy to A R S T D H N E I O, a dolny rząd liter obejmuje Z X C V B K M. Układ zachowuje między innymi położenie klawiszy A, Z, X, C i V znanych z QWERTY, co ułatwia korzystanie ze skrótów klawiaturowych związanych z zaznaczaniem, kopiowaniem, wklejaniem i cofaniem operacji. Układ znaków interpunkcyjnych może zależeć od konkretnej odmiany oraz ustawień językowych systemu operacyjnego.

Ruch palców, obciążenie dłoni i charakterystyka pisania

Colemak przenosi litery często występujące w języku angielskim bliżej pozycji spoczynkowej palców. Litery E oraz I znajdują się w rzędzie podstawowym, a litery A, R, S, T, D, H, N i O są rozmieszczone tak, aby ograniczyć częste sięganie do górnego rzędu klawiatury. W praktyce może to zmniejszać liczbę ruchów wykonywanych przez palce podczas pisania tekstu, ale rzeczywisty efekt zależy od języka, rodzaju wprowadzanych treści, techniki pisania i okresu przyzwyczajania się do nowego układu.

Zmiana układu nie powoduje automatycznego wzrostu szybkości pisania. Osoba wcześniej korzystająca z QWERTY musi nauczyć się nowych położeń większości liter, dlatego początkowo tempo pracy zwykle spada, a liczba pomyłek rośnie. Po okresie ćwiczeń Colemak może ułatwić pisanie bezwzrokowe, ponieważ częstsze znaki znajdują się bliżej środkowego rzędu. Nie oznacza to jednak, że każdy użytkownik uzyska identyczne korzyści ani że układ będzie optymalny dla każdego języka. Rozkład liter w języku polskim różni się od rozkładu używanego przy projektowaniu podstawowego Colemaka, a znaki diakrytyczne zależą dodatkowo od wybranego układu językowego i sposobu ich wprowadzania.

Włączenie Colemaka w systemie i zgodność z klawiaturą

Colemak jest przede wszystkim układem logicznym, czyli konfiguracją przypisującą określone znaki do sygnałów generowanych przez klawisze. Nie wymaga wymiany przełączników, kontrolera ani całej klawiatury. Można go aktywować w systemie operacyjnym jako dodatkowy układ wejściowy, a następnie przełączać między nim a QWERTY za pomocą skrótu systemowego lub ustawień paska języka. Nazwy menu oraz dostępność gotowego profilu zależą od używanego systemu i jego wersji.

Po zmianie konfiguracji fizyczne oznaczenia na klawiszach mogą nie odpowiadać wpisywanym znakom. Rozwiązaniem jest użycie nakładek, nowych keycapów, klawiatury z pustymi nasadkami albo pozostawienie oznaczeń QWERTY i korzystanie z pamięci wzrokowej. W laptopie nasadki klawiszy są związane z konkretnym mechanizmem nożycowym, dlatego ich samodzielna wymiana wymaga ostrożności. Jeżeli po włączeniu Colemaka nie działają polskie znaki, skróty lub znaki interpunkcyjne, należy rozdzielić problem układu klawiatury od problemu sterownika, ustawień językowych aplikacji albo fizycznej usterki klawiatury.

Colemak a serwis laptopa i komputera PC

Przy diagnozowaniu problemów z układem Colemak warto najpierw sprawdzić, czy wybrany profil jest aktywny w systemie, czy przełączanie języków nie zmienia go przypadkowo oraz czy problem występuje we wszystkich programach. Inne znaki w edytorze tekstu, terminalu i przeglądarce mogą wynikać z odmiennych ustawień wejścia, skrótów aplikacji albo dodatkowego oprogramowania do remapowania klawiszy. Jeżeli pojedyncze klawisze nie reagują niezależnie od wybranego układu, przyczyną może być uszkodzenie klawiatury laptopa, zabrudzenie mechanizmu, przerwanie połączenia lub błąd sterownika.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC oraz ich podzespołów, dlatego w przypadku problemów z konfiguracją klawiatury albo jej działaniem można rozpocząć od ustalenia, czy źródłem usterki jest oprogramowanie, ustawienia Colemaka czy element sprzętowy. Wymiana wbudowanej klawiatury laptopa jest inną czynnością niż zmiana układu logicznego i wymaga dobrania części zgodnej z konkretnym modelem urządzenia.