Układ klawiszy QWERTZ

Układ klawiszy QWERTZ to wariant stosowany w krajach niemieckojęzycznych, z zamienionym położeniem Y i Z.

Układ QWERTZ i zamiana pozycji liter Y oraz Z

Układ klawiszy QWERTZ jest odmianą klawiatury alfabetycznej stosowaną przede wszystkim w Niemczech, Austrii, Szwajcarii oraz innych regionach, w których używa się języka niemieckiego. Jego nazwa pochodzi od pierwszych sześciu liter w górnym rzędzie części alfabetycznej: Q, W, E, R, T i Z. Najbardziej widoczną różnicą względem układu QWERTY jest zamiana miejscami klawiszy Y i Z. W niemieckich wyrazach litera Z występuje znacznie częściej niż Y, dlatego umieszczono ją w miejscu odpowiadającym pozycji Y w układzie QWERTY.

QWERTZ nie oznacza wyłącznie mechanicznego przestawienia dwóch nakładek na klawiszach. Układ obejmuje również rozmieszczenie znaków diakrytycznych, znaków interpunkcyjnych, symboli walutowych oraz funkcji dostępnych z klawiszem Shift, AltGr lub kombinacją tych klawiszy. W typowej niemieckiej odmianie klawiatury znajdują się osobne klawisze dla znaków Ä, Ö i Ü, a także dla litery ß. Ich obecność zmniejsza potrzebę korzystania z kodów znaków lub znaków dostępnych przez menu systemu.

Niemieckie znaki, interpunkcja i działanie klawiszy modyfikujących

W układzie QWERTZ znaki Ä, Ö, Ü oraz ß są elementami podstawowego układu językowego, a nie dodatkowym oprogramowaniem klawiatury. Położenie części znaków interpunkcyjnych różni się od układu polskiego i amerykańskiego. Dotyczy to między innymi znaków cudzysłowu, nawiasów, ukośnika, myślnika oraz symboli występujących na górnym rzędzie klawiszy z cyframi. Dlatego użytkownik może otrzymywać inny znak niż ten nadrukowany na klawiszu, jeśli system operacyjny ma wybrany inny wariant układu.

Ważną rolę odgrywają klawisze Shift, AltGr i Ctrl. Shift służy między innymi do wpisywania wielkich liter oraz alternatywnych znaków przypisanych do klawiszy. AltGr, zwykle działający jako prawy Alt, umożliwia dostęp do kolejnych symboli nadrukowanych po prawej stronie klawisza, na przykład znaków używanych w adresach internetowych, programowaniu lub zapisie walut. Kombinacje Ctrl z innymi klawiszami pozostają funkcjami aplikacji albo systemu, lecz zamiana Y i Z może powodować pomyłki w skrótach wpisywanych pamięciowo przez osoby przyzwyczajone do QWERTY.

Różnica między nadrukiem na klawiaturze a układem ustawionym w systemie

Klawiatura USB, Bluetooth lub wbudowana w laptop przekazuje komputerowi kody użytych klawiszy. To system operacyjny, a następnie aktywny układ wejściowy, interpretuje te kody jako konkretne litery i symbole. Z tego powodu podłączenie fizycznej klawiatury QWERTZ do komputera skonfigurowanego dla QWERTY może powodować, że naciśnięcie klawisza oznaczonego jako Z wpisze Y. Odwrotna sytuacja również jest możliwa: klawiatura z nadrukiem QWERTY może działać logicznie jako QWERTZ, jeśli taki układ wybrano w ustawieniach systemu.

Objawami niewłaściwej konfiguracji są zamienione litery Y i Z, brak znaków Ä, Ö, Ü lub ß, nieoczekiwane znaki po naciśnięciu klawiszy z cyframi oraz problemy z wpisywaniem symboli w formularzach i terminalach. W Windows można sprawdzić aktywny język i układ klawiatury na pasku zadań oraz przełączać dostępne układy skrótem systemowym. W wielu dystrybucjach Linuxa odpowiednie ustawienie znajduje się w konfiguracji źródeł wprowadzania, a w macOS w ustawieniach klawiatury i metod wprowadzania. Jeżeli problem występuje tylko w jednym programie, trzeba dodatkowo sprawdzić jego własne skróty, mapowanie klawiszy lub rozszerzenia zmieniające sposób wprowadzania tekstu.

QWERTZ w laptopie, klawiaturze zewnętrznej i pracy serwisowej

Fizyczna klawiatura QWERTZ może być częścią obudowy laptopa albo oddzielnym urządzeniem podłączanym do komputera. W laptopie istotne są między innymi typ złącza taśmy klawiatury, kształt mocowania, liczba i rozmieszczenie pinów oraz zgodność z konkretnym wariantem obudowy. Sama zgodność językowa nie gwarantuje, że część będzie pasowała mechanicznie. W niektórych modelach ten sam komputer występuje z kilkoma wersjami klawiatury, różniącymi się między innymi układem Enter, długością lewego klawisza Shift, obecnością dodatkowego klawisza oraz rozmieszczeniem znaków specjalnych.

Przy wymianie klawiatury należy rozróżnić uszkodzenie mechaniczne od błędnej konfiguracji. Złamany zawias klawisza, zalanie, przerwana taśma, niedziałające całe kolumny lub wiersze matrycy klawiatury wskazują na problem sprzętowy. Jednoczesne pojawienie się wszystkich klawiszy, lecz wpisywanie innych znaków, częściej wynika z wybranego układu wejściowego, skrótu przełączającego język albo ustawień aplikacji. Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje naprawę laptopów, komputerów PC oraz ich podzespołów, obejmującą także diagnostykę i wymianę uszkodzonej klawiatury.